- Avrupa genelinde marketleri hedef alan siber saldırılar, gıda güvenliğini tehdit eden ciddi bir krize dönüştü. Soğutma sistemlerine müdahale edilmesiyle tonlarca ürün imha edildi.
Avrupa'nın birçok ülkesinde süpermarketlerin soğutma sistemlerine siber saldırı düzenlendi. Bazı marketlerin buzdolapları ve derin dondurucularındaki sıcaklığın 50 dereceye kadar çıktığı bildirildi. Pazartesi günü Belçika, İsveç, İrlanda, Lüksemburg, Estonya, Finlandiya ve Hollanda'da gerçekleştirilen saldırılar, çok sayıda marketi etkiledi.
AB Gıda ve Tarım Komiseri Christophe Hansen, tekrarlanan siber saldırıların son derece endişe verici olduğunu belirterek bunları “gıda tedarik zincirimizi bozmak ve tüketicilerin bu zincire olan güvenini sarsmak için kasıtlı bir girişim” olarak nitelendirdi.
Saldırılar, geçen ay Fransa'da 700'e yakın süpermarketteki soğutma ünitelerinin kontrolünün ele geçirilerek sıcaklıklarının 50 dereceye kadar yükseltilmesi ve yangınlarla on milyonlarca euro tutarında gıda kaybına yol açılmasının ardından meydana geldi.
İsveç’te soğutma sistemleri hedef
İsveç'in Coop zinciri, Aftonbladet gazetesine altı mağazasının saldırıya uğradığını bildirdi. ICA ise gece saatlerinde soğutma ve dondurucu sistemlerinden kaynaklanan bir olaydan sınırlı sayıda mağazasının etkilendiğini açıkladı. Ülkenin güneyindeki Sjöbo'da bulunan bir ICA mağazasında sıcaklıkların 50 dereceye ayarlandığı, Stockholm'deki başka bir mağazanın dondurucularının ise saat 02.00'deki saldırı nedeniyle bozulduğu belirtildi.
İsveç Ulusal Siber Güvenlik Merkezi Başkanı John Billow, ülke genelindeki olaylar üzerinde çalıştıklarını ve güncelleme veya yama gerektiren çok sayıda savunmasız operasyonel teknoloji cihazı tespit ettiklerini söyledi.
Belçika’daki marketlerde alarm
Hollandalı perakendeci Ahold Delhaize, Belçika ve Lüksemburg'daki düzinelerce süpermarketindeki soğutma sistemlerinin saldırıya uğradığını açıkladı. Brüksel'in kuzeydoğusundaki bir mağazada buzdolapları ve dondurucular boşaltılırken müşterilere saldırılar nedeniyle soğutulmuş ürün bulunmayacağı bildirildi.
Belçika'nın Le Soir gazetesi, beş Spar mağazası, Q8 benzin istasyonlarına bağlı Shop & Go marketleri ve bazı Proxy Delhaize mini marketleri dahil olmak üzere düzinelerce işletmenin etkilendiğini bildirdi. Delhaize'nin soğutma sistemlerini işleten Sabcobel'in genel müdürü Stephan Moelans, teknisyenlerin saat 01.00'da harekete geçirildiğini ve gece boyunca etkilenen tesisatların bağlantısını kesmek için uğraştıklarını söyledi. Belga haber ajansına yaptığı açıklamada ise saldırganların ünitelerin buharlaştırıcılarını buz çözme moduna geçirdiğini belirtti.
Colruyt ve Intermarché zincirleri sırasıyla beş ve 15 mağazadaki buzdolaplarının teknik sorunlardan etkilendiğini açıklarken Carrefour Belgium, 700 mağazasından yaklaşık 15'inde aksaklık yaşandığını bildirdi. Carrefour sözcüsü Mich Vergauwen, olayın bir siber saldırı olduğunu söyledi.
Ikea Belçika da Mons mağazasındaki dondurucuların sıcaklığının aniden yükselmesinin siber saldırıdan kaynaklandığını açıkladı. Şirket, önlem olarak bazı gıda ürünlerini soğutma ünitelerinden çıkardığını ve bunun sonucunda bir miktar gıda israfı yaşanmasının beklendiğini belirtti.
Finlandiya ve Hollanda’da inceleme
Finlandiya'da Helsingin Sanomat gazetesi, Kesko süpermarket zincirine ait mağazaların benzer sorunları araştırdığını bildirdi. Hollanda kamu radyosu NOS ise çoğunluğu küçük yerel mağazalardan oluşan en az 17 işletmenin sistemlerinin saldırılardan etkilendiğini aktardı.
Estonya’da sıcaklık 50 dereceye çıkarıldı
Estonya'da bir süpermarket zincirinin soğutma sistemini kontrol eden bilgisayara erişen saldırganlar, sıcaklığı 50 dereceye yükseltti. Soğutma tedarik şirketi Kitman Coldtech, bilgiyi ERR yayın kuruluşuyla paylaştı. Şirketin genel müdürü Jann Mutso, olayın sabah saatlerinde meydana geldiğini, saldırıya dakikalar içinde müdahale edildiğini ve önemli bir hasar oluşmadığını söyledi. Selver süpermarket zinciri de mağazalarından birinin saldırıdan etkilendiğini açıkladı.
İrlanda’da ürünler raflardan kaldırıldı
İrlanda'nın üçüncü büyük süpermarket zinciri SuperValu, 223 mağazasından 13'ünde belirli bir modelle sınırlı olan soğutma sistemlerinin siber olaydan etkilendiğini ve soğutulmuş ve dondurulmuş ürünlerin satıştan çekildiğini duyurdu.
Uzmanlardan sabotaj uyarısı
Siber güvenlik şirketi SentinelOne'dan Tom Hegel, birçok siber saldırının şantaj veya siyasi amaç taşıdığını, bazılarının devlet düzeyindeki aktörler tarafından gerçekleştirilebildiğini belirtti. Ancak herhangi bir maddi talep içermeyen süpermarket saldırılarının sabotaja işaret ettiğini söyledi.
Hegel, Reuters'a verdiği demeçte, perakende zincirlerinin çok sayıda soğutma kontrol cihazı, bina yönetim sistemi, kapı erişim paneli ve satış noktası ekipmanı işletmesi nedeniyle kolay hedef haline geldiğini ifade etti.
Siber güvenlik şirketi Tributech'ten Patrick Lamplmair, bu yöntemin ucuz olması ve hasarın anında ortaya çıkması nedeniyle saldırganların sistemler çalışmaz hale gelene kadar saldırmaya devam ettiğini söyledi. Lamplmair, birçok soğutma sisteminde bilinen ancak henüz giderilmemiş güvenlik açıkları bulunduğunu belirtti.
“Fransa'daki saldırının ardından bu kontrol cihazlarının binlercesine internet üzerinden hâlâ erişilebiliyordu” diyen Lamplmair, sıcaklık kontrol cihazlarına gönderilen birkaç komutun bir gecede stokları mahvedebileceğini ve mağazaların kapanmasına neden olabileceğini söyledi.
Fransa’da bilanço ağır
Fransa'daki saldırıda hackerlar, çoğunlukla Danimarkalı Danfoss şirketi tarafından tedarik edilen kontrol cihazlarını ele geçirdi. Danfoss, geçen yıl bazı güvenlik açıklarını tespit ettiğini ve müşterilerine güncellemeleri yüklemelerini uzun süredir tavsiye ettiğini açıkladı.
Siber suçlular, Intermarché, Coopérative U, Carrefour, Leclerc ve Monoprix gibi zincirlerde bulunan binlerce dondurucu, buzdolabı ve soğutma dolabının ayarlarını uzaktan değiştirerek sıcaklıkları eksi 27 dereceden 50 derecenin üzerine çıkardı. Mağazalar, büyük miktarlarda taze et, süt ürünleri ve dondurulmuş gıdayı imha etmek zorunda kaldı. Süpermarketlerin zararının on binlerce eurodan 130 bin euroya kadar ulaştığı bildirildi. Paris Savcılığı, Fransa'daki saldırıyla ilgili resmi soruşturma başlattı. Başbakan Sébastien Lecornu, Fransa Ulusal Siber Güvenlik Ajansı'na (ANSSI) soruşturma yürütmesi talimatını verdi. HABER MERKEZİ
