Almanya'nın başkenti Berlin'deki Alman Tarih Müzesi'nde açılan Soykırımdan Resimler adlı sergi Yahudilerin Nazi toplama kamplarında ve gettolardaki yaşantısını gözler önüne seriyor.
Geçen hafta açılan sergideki 100 resim toplama kampları, gettolar ve çalışma kamplarındaki Yahudilerin resim ve çizimlerinden oluşuyor. Resimlerin çoğu, ressamların arkadaşları tarafından büyük risk alarak saklanıp kaçırılarak günümüze kadar ulaştırılmış.
Seginin küratörleri, resimlerin insanın dayanma gücü ve sanatın gücünü göstermenin yanı sıra estetik bakımdan da değerli olduklarını belirtiyor.
Sergide 1903’te Prag’da doğan Pavel Fantl'ın çizimleri dikkat çekiyor. Fantl, Çekoslovakya’nın Theresienstadt gettosu olarak da bilinen toplama kampında, kendisine ihtiyacı olan resim malzemelerini veren polis memuru sayesinde gizlice resim yapabilmiş. Tüm halkı kandırdığı enstrümanı yere düşüp kırılmış, elleri kan içindeki Hitler’i palyaço olarak çizmiş. Fantl eşi ve oğluyla birlikte Auschwitz’e gönderilmiş ve Ocak 1945’te öldürülmüştü. Çekoslovakyalı bir işçi onun resimlerini gettodan kaçırmış ve bir duvarda saklamış.
Mülteci
Serginin en tanınmış ressamı olan Nussbaum 1940’ta Belçika’da tutuklanmış, daha sonra kaçarak eşiyle birlikte Brüksel’de saklanmıştı. Sergide 'Mülteci' adlı eseri, bir Alman Yahudisi’nin yalnızlığını ve dışlanmışlığını gösteriyor. Nussbaum resmi Amsterdam’daki babasına gönderiyor, fakat onun 1944’te Auschwitz’e götürülmesiyle bir müzayedede satışa çıkarılıyor. Bugün de nereye gideceğini bilmeyen birçok mültecinin durumunu ifade ediyor resim. Nussbaum 1944’te 39 yaşında Auschwitz’de eşiyle birlikte öldürüldü.
Kar Altında Çatılar
Moritz Müller Prag’da resim okumuş, daha sonra bir müzayede evi kurmuştu. Çekoslovakya’nın Naziler tarafından işgali sonrasında kapatıldı. Gettodaki yaşantısı sırasında 500’den fazla eser üretti. Gettolar çok kalabalık yerlerdi, sergide 'Kar Altında Çatılar' resimde karla kaplı çatılar sessiz ve huzurlu görünüyor. Avustruyalı bir subayın eşi Müller’in bazı resimlerini satın alıp evinde saklamıştı. Müller 1944’te Auschwitz’de öldürüldü.
Çayırdaki Kızlar
Nelly Toll sergide eserleri olan ressamlar arasında hayatta kalan tek kişi. Ukrayna’nın Lviv kentinde doğan Toll, 'Çayırdaki Kızlar' adlı resmi 8 yaşındayken annesiyle Hristiyan bir aile yanında saklanırken yapmış. New Jersey’de yaşayan Toll, Başbakan Angela Merkel ile serginin açılışına katılmıştı.
Arka Kapı
1941-45 yılları arasında Çekoslovakya’daki Theresienstadt gettosuna gönderilen 140 bin kişinin 120 bini öldürüldü. Bedrich Fritta 1906’da Bohemya’da doğmuş, sonra gettoya gönderilmiş ve 1944’te de Auschwitz’de katledilmişti. O ve diğer ressam arkadaşları tutuklanmadan önce eserlerini duvardaki tuğlaların arkasına saklamıştı. Sergide gösterilen 'Arka Kapı' adlı eserinde Fritta, yarı açık kapının ölüm metaforu olarak kullanıldığı, karanlık yoldan başka alternatifin olmadığını gösterme amacı taşıdığı sanılıyor.
Bir Bahar
Kurt Conrad Löw'ün 'Bir Bahar' adlı eseri ise İspanya sınırı yakınındaki dağları ve dikenli tel üzerine konmuş bir kelebeği resmediyor. Viyanalı Kurt Löw Fransa’dan İsviçre’ye kaçabilmiş, fakat Bordek Auschwitz’e gönderilerek öldürülmüştü.
Varış
Savaştan sağ kurtulan Haas getto idaresi tarafından mimari çizimler yapmakla görevlendirilir. Fakat kampa getirilen yeni esirleri de resmetmişti. 'Varış' isimli eserinde yırtıcı kuşlar ölümü çağrıştırıyor. Alt köşedeki ‘V’ işareti ise ‘zafer’ anlamına geliyor ve yeraltı direnişinin sembolü olarak kullanılıyordu. Bir yanda ölümü görüp öte yanda hala zaferi düşünebilmenin mümkün olduğunu gösteren inanılmaz bir resim olarak değerlendiriliyor.
Otoportre
Berlin’de doğan Charlotte Salomon'un Berlin'de açılan sergide üç eseri yer alıyor. Yahudilere karşı düzenlenen pogromun ardından dedesi ve ninesiyle birlikte Amerikalı bir milyonerin güney Fransa’daki malikanesine sığınıyor. Sergideki 'Otoportre' adlı resmini de burada yapıyor. Resimdeki renkler hareketi ve içindeki karmaşayı yansıtıyor. Gestapo tarafından 1943’te yakalanan ve kocası ile Auschwitz’e gönderilen Salomon öldürüldüğünde beş aylık hamileydi.
Berlin Alman Tarih Müzesi'nde açılan Soykırımdan Resimler adlı sergi 3 Nisan'a kadar gezilebilir.
BERLİN