- Türkiye, mahpus oranı, cezaevi yoğunluğu, cezaevine giriş oranı ve personel başına düşen mahpus sayısı bakımından Avrupa’nın en yüksek değerlerine sahip ülkesi.
Avrupa Konseyi ile Lozan Üniversitesi tarafından hazırlanan “Avrupa’da Hapishaneler ve Mahpuslar 2025: SPACE I Araştırması” raporu yayımladı. Avrupa Konseyi üyesi 46 ülkedeki 51 hapishane idaresinden toplanan verileri içeren rapor, Türkiye’nin birinciliğini tescilledi..
100 bin kişiden 458’i mahpus
Gündem Hapishane’de yer alan habere göre; 31 Ocak 2025 itibarıyla her 100 bin kişiye düşen 458,1 mahpus oranıyla Türkiye, Avrupa Konseyi üyesi ülkeler arasında ilk sırada yer alıyor.
İki katından fazla artış
Rapordaki uzun dönemli eğilimler, Türkiye’de hapishane nüfusunun son yıllarda belirgin biçimde arttığını ortaya koyuyor. 2015'te her 100 bin kişiye düşen mahpus sayısı 223,3 iken, 2025'te bu sayı 458,1’e yükseldi. Böylece son 10 yılda hapsedilme oranında yüzde 105’in üzerinde bir artış gerçekleşti.
Pandemi döneminde çıkarılan infaz düzenlemeleri ve tahliyeler nedeniyle 2020'de 257,2’ye kadar gerileyen mahpus oranı, sonraki yıllarda yeniden yükselişe geçti. 2020-2025 dönemindeki artış oranı yaklaşık yüzde 78 olarak hesaplandı. Veriler, Türkiye’deki mahpus nüfusundaki artışın son yıllarda Avrupa ortalamasının belirgin biçimde üzerinde seyrettiğine işaret ediyor.
Avrupa’nın en yoğunlarından
Her 100 kişilik kapasiteye karşılık 130,9 mahpus bulunuyor. Avrupa genelinde ortalama hapishane yoğunluğu ise 86 seviyesinde. Rapora göre Slovenya'dan (yüzde 134) sonra ikinci durumunda.
Türkiye utanmadan savundu
Türkiye tarafından rapora iletilen açıklamada, kapasite aşımının ek yatak ve ranzalarla yönetildiği, buna rağmen tüm tutuklu ve hükümlüler için gece barınma imkanının yasalar doğrultusunda sağlandığı belirtiliyor.
Rapora göre ayrıca 0-6 yaş arası çocuk sayısı, veri paylaşan Avrupa Konseyi ülkeleri arasında en yüksek mutlak değer olarak öne çıkıyor.
Uzun süreli hapis cezaları
Türkiye’de cezası kesinleşmiş mahpusların önemli bir bölümü uzun resmi sürelerle hapis cezası çekiyor. 10 ila 20 yıl arasında hapis cezası bulunan kişi sayısı, 70 bin 263 olarak kaydedildi. 20 yıl ve üzeri ceza alanların sayısı 57 bin 347’ye ulaştı. Müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası bulunan mahpus sayısı ise 13 bin 50 olarak açıklandı. Avrupa genelinde bir personele düşen ortalama mahpus sayısı 1,7 iken, Türkiye’de bu sayı 4,6.
Bir yılda 457 bin kişi girdi
Rapordaki bir yıllık akış verileri, Türkiye’nin yalnızca yüksek mahpus nüfusuna değil, aynı zamanda Avrupa’nın en yoğun hapishane giriş trafiğine sahip ülkesi olduğunu ortaya koyuyor. Ocak 2024 ve Ocak 2025 arasında Türk cezaevlerine toplam 457 bin 175 giriş gerçekleşti. Her 100 bin kişi başına düşen 534 giriş oranıyla Türkiye, Avrupa’da ilk sırada yer alıyor.
***
123 bin 247 tutsak kapasitenin üzerinde
Türk cezaevlerinin toplam kapasitesi, Temmuz 2026 itibarıyla 304 bin 278 iken, kapasitenin yüzde 40.51 üzerinde 123 bin 247 mahpus tutuluyor.
Türkiye’de, toplam 304 bin 278 kapasiteli 402 cezaevinde 427 bin 525 kişi tutuluyor. 119 bin 888 kişi açık, 307 bin 637 kişi kapalı hapishanelerde kalıyor. Bunların 363 bin 620’si hükümlü, 63 bin 905’i ise tutuklu. Cezaevlerinde dil ve konuşma engelli olan 34, görme engelli 96, işitme engeli olan 68, işitme ve konuşma engeli olan 26 ve ortopedik engeli olan 252 kişi olmak üzere 476 engelli kişi var.
Mahpusların 6 bin 195’i, 65 yaşın üstündedir.
Türk cezaevlerinde 195‘i kız çocuk olmak üzere 12-18 yaş arası 4 bin 563 çocuk tutuluyor.
20 bin 803 kadın mahpusun yanında annesi ile 0-6 yaş grubu çocuk sayısı 883‘tür.
