Türkiye’de 16 Nisan’da yapılacak anayasa referandumu için Avrupa’da oy kullanma süreci dün başladı.
Almanya, Fransa, Belçika, Avusturya, İsviçre ve Danimarka’da sandıklar dün sabah saat 09:00’da açıldı. Seçmenler, hafta sonları da dahil 09.00 -21.00 saatleri arasında oylarını kullanabilecek. Yurt dışında adres beyanında bulunmuş Türkiye vatandaşları yurt dışındaki herhangi bir seçim merkezinde oy kullanma hakkına sahip. Oy kullanma işlemi 9 Nisan saat 17.00’ye kadar devam edecek.
Başlangıç iyi
Seçim atmosferinin 7 Haziran ve 1 Kasım seçimleri kadar hissedilmediği Avrupa’da oy kullanma maratonu ise iyi başladı. Seçmenler sandıklara ilgi gösterirken, sabah erken saatlerde birçok konsolosluk önünde kuyruklar oluştu. İlerleyen saatlerde yoğunluk azalırken, mesai saatinin bitmesiyle sandık başına gidenlerin sayısı arttı.
'Hayır’a çağırdılar
Sandık görevlisi bulunmayan HDP’nin oy kullanılan tüm merkezlerde müşahitleri ve itiraza yetkili görevlileri bulunurken, birçok kentte de Hayır Platformları çadır, bilgilendirme standı ve gerçekleştirdikleri gösterilerle seçmenleri "Hayır" oyu vermeye davet etti.
Kürt basınına ambargo
Basın da seçime yoğun ilgi gösterdi. Birçok kentte Alman televizyon ve gazeteleri de konsolosluklar önüne gelerek yayın yaparken, Kürt basınına ise ambargo uygulandı. Almanya ve Fransa’da gazetemiz muhabirlerinin konsolosluklara haber takibi için yaptığı başvurular resmi olarak reddedildi. "YSK’nin talimatıyla sadece ulusal basın içeri alınacaktır" yanıtı verilen Paris’te konsolosluğa sadece TRT ve CNN Türk elamanları alındı. Yeni Özgür Politika Köln muhabiri Adem Karaçoban ile Nantes muhabiri Sabri Bölek’in bulundukları seçim bölgesindeki konsolosluklara yaptığı yazılı başvurular ise reddedildi. Bölek’e gönderilen yanıtta 'sandık düzenini olumsuz etkileyebileceğiniz düşünüldüğünden talebiniz uygun görülmemiştir' ifadesi dikkat çekti. Birçok merkezde de muhabirlerimiz 'akreditasyonunuz yok' denilerek geri çevrildi.
ALMANYA
Bir milyon 400 bin seçmenin bulunduğu Almanya genelinde seçmenler için 13 seçim merkezi oluşturuldu. Berlin, Düsseldorf, Frankfurt, Hamburg, Karlsruhe, Köln, Mainz, Münster ve Stuttgart kentlerinde sandıklar başkonsolosluklarda kuruldu. Münih, Hannover, Nürnberg ve Dortmund kentlerinde ise kiralanan salon ve fuar alanlarında oy kullanılıyor.
’14 gün boyunca buradayız’
Almanya’nın başkenti Berlin’de hafta içi 8, hafta sonu 9 sandık açık olacak. HDK Berlin Eş Sözcüsü Mehtap Erol da erkenden konsolosluğa gidenler arasında. "HDP’nin sandık görevlisi yok, oy sayma hakkımız var ama depoya götürüp teslim etme hakkımız yok. Adaletsiz bir durum var ama buna rağmen 14 gün boyunca her gün burada olacak ve büyük bir motivasyonla çalışacağız" diye belirtti.
'Oyunuzu beklemeden kullanın'
Provokasyonlara ve usulsüzlere karşı dikkatli olacaklarını belirten Erol, "Halkımızdan ricamız bir an evvel oylarını kullansınlar, son günlere bırakmasınlar. Araçlarımız var, engelliler ve yaşlı insanlarımız içinde hizmetteyiz. Sonuçtan yana umutluyum. Halkların bu saatten sonra bu anti demokratik bu gidişe dur diyeceklerine inanıyoruz" dedi. Erol, Cumartesi günü konvoyla seçmenleri konsolosluğa taşıyacaklarını da sözlerine ekledi.
'Hayırlısıyla oyumu kullandım'
Sandık başına giden seçmenlerden Dilek Alkan, "Hayırlısıyla oyumu kullandım" derken, şunları belirtiyor: "Erdoğan’ın politikasına karşı olduğum, özgürlüğü istediğim için Hayır oyu kullandım. Ben şahsen Almanya'daki Türklerin burada sol partilere oy verip Türkiye'de sağcı faşist partileri neden tercih ettigini hiç anlayamıyorum."
Konsolosluk talimatıyla
88 bin seçmenin kayıtlı olduğu Hamburg’da hafta içi 5, hafta sonu 8 sandık kurulacak. Oy kullanmak için erken saatte başkonsolosluğa gidenler uzun kuyruklar oluşturdu. Hamburg muhabirimiz M. Zahit Ekinci, 'akreditasyon yaptırmadığı' gerekçesiyle konsolosluğa alınmazken, "kapıda akredite yapan birçok basın mensubu içeri alındı" diyince ise "zorluk çıkartma" denilerek içeriye girmesi engellendi. Bu duruma tepki gösteren HDP Hamburg müşahit görevlisi Sevahir Bayındır muhabirimize "Bizzat Konsolos Mehmet Fatih Ak’ın talimatıyla içeri alınmadınız. Sizi 'malum sebeplerden dolayı' içeri almadığını söylüyor" diye belirtti. İçeri alınan basın mensupları ise 'dostlar alışverişte görsün' misali 5 dakika sonra çıkarıldı. NDR televizyonunda çalışan bir kameraman ise çekimlerin adeta oldu bittiye getirildiğine dikkat çekti.
İkinci Muaviye istemiyoruz
Oy kullanmak için konsolosluğa gelen seçmenlerden Rıza Amca, Karlıovalı. Oyunun rengini öğrenmek istediğimiz Rıza Amca söylemek istemiyor ama "Başımızda ikinci bir Muavi’ye görmek istemiyoruz" diyerek, mesajını veriyor.
Hamburg Sosyalist Kadınlar Birliği’nden Hatice Kar ise sözünü sakınmadan söylüyor: "Başımızda diktatörler istemiyoruz. Herkesin insanca ve kardeşçe yaşayabilmesi için ve toplumsal adaletin gerçekleşebilmesi için herkesin elini taşın altına koyması gerekiyor."
Usulsüzlüklerle başladı
Sabahın erken saatlerinde seçmen yoğunluğunun yaşandığı Düsseldorf’ta ilk gün usülsüzler dikkat çekti. 16 müşahitle sandık başında gözlemci olarak görev alan Düsseldorf Hayır Platformu’ndan Kemal Kıran "Bir sandıkta oy kullanma hakkı olmayan kıyafetlerinden 'evet' seçmeni olduğu tahmin edildiği için oy kullandırıldı. Bir sandıkta da mühür kayboldu. İtiraz dilekçemizi vereceğiz" dedi.
DİTİB imamları sandıkta
Sandık görevlileri arasında casusluk faaliyetleriyle tepki toplayan DİTİB imamlarının bulunduğuna dikkat çeken Kıran, "Sandık katipleri DİTİB imamlarından oluşuyor. DİTİB imamları devlet memurları ve AKP’ye çalıştıkları mahkeme kararıyla sabitli. Seçime gölge düşürecek bir durum" dedi. Bu nedenle HDP ve Hayır Platformu müşahitlerine büyük görev düşüyor" diye belirtti. Kıran, AKP ve MHP’nin kitleleri ilk gün toplu olarak konsolosluğa taşıdığını da sözlerine ekledi.
HDP’liler müşahit görevlisi
Mainz’da da seçmenler erken saatlerden itibaren sandık başına gitti. Seçmenler arasında Kürtlerin de yoğunluğu dikkat çekti. AKP, MHP ve CHP’lilerin sandık görevilisi olduğu seçimde HDP ise her sandıkta müşahit görevlendirmiş durumda. HDP müşahitlerinden Binali Çelik "Sayı vermek şimdilik zor ama ilgi var" dedi.
Frankfurt’ta hafta içi 8, hafta sonu ise 10 sandık kurulacak. Konsolosluk yetkililerinin verdiği bilgiye göre 142 bin 855 kayıtlı seçmenin olduğu Frankfurt’ta 1 Kasım seçimlerinde kayıtlı 139 bin seçmenden 57 bin 700’u oy kullandı.
Katılım yüksek oldu
Münster’de oy kullanmak isteyen seçmenler erken saatlerde kuyruk oluşturdu. Oy kullanmak için gelenlerin orta yaş grubundan olduğu dikkat çekerken, basın mensuplarının çekim yapması için yasal izin olmasına rağmen zorluk çıkarıldı. Konsoloslukta sandıkların kurulduğu alanın darlığı tepki çekerken, ilk günün kalabalık olması seçime katılımın geçmiş seçimlere göre yüksek olacağı yorumlarına yol açtı.
'Hayır'ı kadınlar başlattı
Stuttgart Konsolosluğu da 14 gün boyunca saat 09 ile 21.00 arası açık olacak. 146.000 kayıtlı seçmen bulunduğu kentte ilk gün seçmenlerdeki heyecan dikkat çekerken, yerli ve yabancı basında ilgi gösterdi. Seçimin ilk ve son günü HDP Hayır Platformu içerisinde yer alan kadınlar müşahitlik görevini üstleniyor. Dün 11 kadın müşahit görev yaparken, sandıkların açılmasıyla HDP’li müşahitler de oylarını kullandı. Seçmenler arasında kadın ve gençlerin fazlalılığı dikkat çekerken, AKP seçmenleri de küçük otobüslerle konsolosluğa taşındı. Geçmiş seçimde 66 bin 118 kişi sandığa gitmişti.
Karlsruhe’de de seçime ilgi yoğundu. Yaklaşık 500 kişinin oy kullandığı belirtilen Karlsruhe’de 90 bin 773 seçmen bulunuyor.
Alman basınının ilgisi yüksek
Hannover’de seçmenler Messedegelände Nord 30521 Halle 2 adresinde oy kullandı. Hafta içi olması nedeniyle dolayı seçimin ilk günü sakin geçti. Seçime yoğun ilgi gösteren Alman basın, oy kullanmaya gelen seçmenlerle röportajlar yaptı.
Köln’de hafta içi 6 sandıkta oy kullanılırken, hafta sonu yoğun olması beklendiği için sandık sayısı 8'e çıkartılacak. Alman medyasının yoğun ilgi gösterdiği ilk gün seçime ilginin yüksek olduğu gözlemlenirken, birçok kentte olduğu gibi Köln’de de muhabirimiz içeri alınmadı.
'Hayır' çadırı açtılar
Münih’te ise seçmenler Arnof Str. 64 adresindeki eski postanede oy kullanıyor. 7 sandığın bulunduğu seçim merkezinde HDP adına da 7 müşahit var. Ayrıca itiraz hakkına yetkili de 5 kişi bulunuyor. Öğlene kadar 200 civarında oy kullanıldığı, akşam saatlerine doğru katılımın artmasının beklendiği iletildi. HDK ve Hayır Platformu ise bir çadır açarak seçmenleri bilgilendirmek için bildiri dağıttı. Konsolosluğa gelen seçmenler ile Alman basını da Hayırcılara yoğun ilgi gösterdi.
Sandık başına
Halkların Demokratik Kongresi Avrupa (HDK-A) bir çağrı yaparak Türkiyeli ve Kürdistanlı seçmenleri oylarını kullanmaya çağırdı. "Sandığa sakın geç gitmeyelim, arkadaşlarımızı, dostlarımızı, ailemizi, çocuklarımızı birlikte sandık başına götürelim. Sandıkları güçlü bir şekilde ilk günden itibaren HAYIR oyları ile dolduralım. Ülkemizin umudunu, beklentilerini gerçekleştirelim. Avrupa’da kullanılacak her oy tarihsel ve sonuç belirleyici bir niteliktedir” denile açıklamada, Avrupa’daki sandıkların korunmasının önemine vurgu yapıldı.
YEKO ARDIL /M. ZAHİT EKİNCİ/MURAT ALPAVUT/ŞABAN KAZAN/ADEM KARAÇOBAN/ŞAHİN BOZLAR/MURAT MANG/GÜL GÜZEL/ÖZCAN BOZOÐLU