Başûrê Kurdistanî de şar reyna werişto payan ser û vejîyayo ziqaqan. Bi siloganê ‘serewedarnayîş’ (Raperîn) rayîr şano. Goreyê melûmatê ke çapemenîye de vejîyayî û ma ewja ra musayî, sere de cinî û ciwanî, karmendî, zafaneyê hêzê pêşmergeyî û sewbîna zaf hetî çalakîyan de cayê xo gênî. Polîtîka û sebebê ke şarî mecbûr verda bivejî teber, çi bî? Lazim o merdim Başûrê Kurdistanî de sebebê weriştişê şarî yê payan ser raşt analîz bikero û mesajê ke yenî dayîş, raşt biwano. Başûrê Kurdistanî de vejîyayîşê şarî yê teberî nîşan dano ke ewja de rewşêka cîddî esta.
Hertim parçeyê Başûrî yê Kurdistanî de şar wexto ke çîyê muhîmî qewimîyenî, vejîyenî ziqaqan. Tîya de çîyo tewr muhîm serewedarnayîş (raperîn) o. Ranyaya ke merkezê serewedarnayîşî ya, verê cû zî vera qetlîyamanê Sedam Huseyînî de werişta û heqê şarê kurdî waşta. Nameyê serewedarnayîşî zî raştîya vera Seddamî de wedarnayîşî ra gêno. Nameyê serewedarnayîşo ke vera Tevgerê El-Enfalî yanî qetlîyamê Seddamî de ame nîşandayîş, serewedarnayîş o. Rejîmê Baasî yê Iraqî rayberîya Seddam Huseyînî de mabenê serranê 1986 û 1989î de pêşmerge, cinî, doman û extîyar zî tede hêrişê kurdanê sîvîlan kerd. Hêrişî bitaybetî serra 1988î de resayî dûştêko tewr berz. Tîya de hem hewa ra û hem zî operasyonê bejayî ameyî viraştiş û goreyê tayê hetan 150 hezar kesî, goreyê tayê melûmatan zî hîna zaf kurdî ameyî qetilkerdiş. Warê Ranya û Soranî protestoyanê ewroyî de zî rayberî kenî.
Qezencê ke Başûrê Kurdistanî de ameyî qezençkerdiş bi xoverdayîş, têkoşîn, dej û bedelan reyde vejîyayî orte. Vîrê komelkîyî zaf qewetin î û çîyê ke ameyî cuyayîş, qeyd kenî û wexto ke roja ci ameye, ano xo vîra. No het de raştîya Başûrî hem ecêb o û hem zî tayê çîyan musneno merdimî. Vîrê komelkî do hertim bîyaro xo vîr ke vera rejîmê Baasî yê Iraqî de rayberîya serewedarnayîşêko gird kerdo. Seba ke xover dayo û têkoşîn dayo, ameyo qetilkerdiş, raştê tacîz, tecawiz û surgunan ameyo. Vêşanîye anta, zimistan de ser de, puk de teber de mendo û seba ke cayo ke tede xo stare bikero, nêmendo, mecbûr mendo ke koç bikero. Herçiqas ke rayîrê koçberîye de merdo, labelê reyna zî yew game daxî tepîya nêeşto. Cok ra hertim ferqê ci de yo ke nê hemînan vera raştîya dewleta Iraqî de aver berdo. Sey şarî çîyo ke ci rê bîyî, ser ziwan, nasname û kulturê xo ser o hezm kerdî.
Reyna cuya ke xeyalê ci de yo, Kurdistanêko ke erjê azade, seypê û yê demokratîkan ser o şekil girewtî yo. Hertim seba cuya ke dagîrkerîye tede çin a, azade, seypê û demokratîke werişto payan ser û têkoşîn dayo. Qezencê Başûrê Kurdistanî bi xoverdayîş, têkoşîn û bedelanê girdan awan bîyî. Ewja de şarî îdareyo ke xeyal kerdêne, ewro o îdare tam eksê xeyalanê şarî de ca gêno û no zî şar de hîsê serewedarnayîşî xelq kerdo. Şar çi rejîmanê qetilkar û dagîrkeran qebul keno û çi zî seke ewro vera ci de têkoşîn dano, îdareyanê nêdemokratîkan qebul keno. Cok ra ganî hetê eleqederî no het de mesajê ke şar dano, raşt biwanî. Cok ra ma nînan vanî.
Serranê peyênan de tayê çalakîyî, rayîrşîyayîşî û sewbîna hîna zaf hişyar kerdênê. Yanî hukmat û îdareyo eleqeder hişyar kerdêne. Hukmatê Başûrê Kurdistanî herinda ke xo goreyê nê hişyarîyan raşt bikero û wina hereket bikero, tam eksê ci hereket kerd. Hetta hukmat û hêzê herême nînan fîtne û provokasyonan ra girê dayênê.
Dewleta Iraqî ke îdareyê ci de Abadî esto zî eynî vindetişî nîşan dana. Şaşîya yewî, raştbîyayîşê ya bîne nîşan nêdana. Nika her divzî şaş î. Xora îzehetê hukmatê Başûrê Kurdistanî û yê dewleta Iraqî zî nê şaşîyan nîşan danî. Vindetişo ke şar vera hukmatê Başûrê Kurdistanî de nîşan dano, seba dawetkerdişê hukmatê Iraqî nîyo. Eke Hukmatê Iraqî wina fam bikero, o wext reyna do sey vindetişê rejîmê Baasî bibo û bêro famkerdiş. Yanî vindetiş û serewdarnayîşê şarî hem vera hukmatê Başûrê Kurdstanî û hem zî vera rejîmê Baasî de yo.
Waştişê şarî o yo ke sîstemo ke tede bişênbo ziwan, tarîx û nasnameyê xo bivîno û bi hawayo demokratîk, azade û seypê bicuyo. Şar wazeno welatê xo de hetê îdareyo ke demokratîk, seypê û azade ra bêro îdarekerdiş. Cok ra vindetişê xo hem vera rejîmê Iraqî de û hem zî vera îdareyê Başûrî de nîşan dano.