Guven vat ke bingeyê edebîyate zî xo ra ziwan o û wina vat: “Eke ziwan çinê bo bawer kena edebiyat zî çin o, yew zanist vano ke ê ke ziwanê înan çinî bo merdimîya xo zî roneno cayêke. Ziwanê Kurdî tepa şono.”

LÊL AMED / AMED

Tirkîya de 15’ê Temmuze ra bi OHALî îqtîdarê AKP û MHPî taybetî sazîyê û şaredarîyê kurd hedef girewtê. Nê sazîyan ra yew zî Komelaya Nuştoxanê Mezopotamyayî bî. Sazîyê Kurd ke seba ziwanê kurdî xebat kenî têkoşînî ra fek veranêdayê. Seba ziwanê kurdî averberdişî ra Komeleya Nuştoxanê Mezopotamyayî destpê xebatê xo kerd. Hemserekê Komelaya Nuştoxanê Mezopotamyayî Eyup Guven plan û projeyê xo ser o qise kerdê.

Tîpê Kurdî qebul nêkerdê

Hemserekê Komeleya Nuştoxanê Mezopotamyayî Eyup Guven vat ke sazîya înan 2012 de hetê nuştoxî ke Mêrdîn de cuyenî de ameyo awankerdiş û Mêrdîn de xebata xo kenê û wina vat: “Ma bi na sazî waşt ke Mêrdîn de zaf kultir û zaf ziwanan bîyarê yew ca û hembar xebat bikê. Nika rayberîya ma rê embazê nuştox ereb û suryan zî hetkarî danê ma. Ma waşt ke nuştoxî ke Mêrdîn ya zî dormeraya Mêrdîn de xebat kenê înan ra yew siwanêk bibo. Ma zî nameyê bîn de ser piro da la belê qebul nêkerdê ke ma tîpê kurdî bişuxilnê. Demo ke xeberê sazîya ma çapemenî de vejîyayî Riha, Meletî, Şirnex û sewbî bajaran nuştoxan waştî sazîya ma de ca bigê.”

Hemserekê Komeleya Nuştoxanê Mezopotamyayî Guven dîyar kerd peynî zî ê avzel dî ke Riha û Şirnex de temsîlkarî biakê û nika temsîlkarîyê înan Riha û Şirnex de estê û wina domna: “Ma nika dest pê xebat kerdî ke 21’ê Sibata Roja Ziwanê Dayîke ya Dinya bi coş û kelcanî Mêrdîn, Riha û Şirnex de pîroz bikê. Ez bawer kena ke edebiyat tena şarêke rê girêda nê, edebiyat zaf şaran rê xitap kena. Mêrdîn de zaf şar û bawerî pîya cuyenê, zey Mêrdîn zaf kultir û zaf ziwan ca kêm ê. Mêrdîn bajarêko qedîm o, no ser ma uca de xebata xo domnenê.”

Embazê hepsî ra hetkarî danî

Guven pare kerd ê nuştoxanê xo reyde yew bi yew kewt têkilîyê, kongreyanê xo viraştê û wina dewam kerd: “Ma rêziknameyê xo de aşkera vat ke kesî ke berhemê înan çin ê, ma nêkenê endam. Misal berhemê yew embaz 3 heb estê, berhemê yew embazî zî qet çin o. Ma atolyeyan de kesî ke wazenî raştnuşteyê kurdî bimusê hetkarî dane înan. Îlla berhemê ci yew weşanxane de çap bibo şert nîyo, misal embazê ma hepisxaneyan de zaf ê û îmkanê înan ê çapkerdişê kitabî çin o. Ma eşkenê bivajê nê embazê ma nuştox nîyê. Embazê hepsî ke berhemê înan estê, ma gênê ser komputurî rast kenê, ma no xizmetê xo do bidomnê. Ma hetanê nika 3 çalakîyê 2 heb Xoser de yew zî Mêrdîn de viraştê, ma veng da nuştoxanê xo û ma pîya seba edebiyat û ziwanê kurdî panel viraşt. Armancê nê panelan zî ser xorkerdişê ziwanê kurdî bîyê.”

Ganî Kurdî binusê

Guven bal ont muhîmya ziwanê ser o û wina qedîna: “Şima zî zanenê bingeyê edebîyate zî xo ra ziwan o. Eke ziwan çinê bo bawer kena edebiyat zî çin o, yew zanist vano ke ê ke ziwanê înan çinî bo merdimîya xo zî roneno cayêke. Ziwanê ma kurdî yo la her ke şono ziwanê ma tepa de şono. Ma ronayoxê sazîya ma 16 kesîyê, înan ra yew tirk, yew ereb yew zî suryan o. Demo ke kombîyayişê ma rê kewenê, seba ke ma qerer girewtê ma kurdî qise bikê ê zî kurdî qise kenê. Ma ganî keyeyanê xo de kurdî qise bikê, û rîpelê înternetî de zî bi kurdî bişopînê û her nuştoxê ma tesilî kovarêka kurdî bigê. Ma eşkenê bi no rayîrî bingeyê edebîyatî hîna xort bikê. Demo ke ma Ehmedê Xanî û Baba Tahîrî ewnîyenê seba ke no ziwano qedîm vînî nêbo xebatan kerdê. Ma bi îmkananê xo rehet, nika kovarê ma estê la her ke şî ma ziwan û kultirê xo vînî kerd. Çi heyfo ke edebîyatê ma kultirê verînanê xo vejînayî, cayê ê zî bi nameyê modernîteye çikê ke kultirê ma rê dûr ê ma kerdê.”

   

Ronayişê komêka cigêrayox avzel o

   

Guven destnîşan kerd o Torra Ziwanî de pêşnîyaz kerdo ke ganî komêka cigêrayox awan bibo û wina domna: “Eşkera bivaja ke ez di kitabî çap kerda û Dêrika Çîyayê Mazî ra ya. Nika 9 berhemê min çap bîyê, înan ra tena yew tirkî yo. Ma heme dormeraya ke cigêrayiş kerdê do ma bîyarê yew ca û ma tarîxê Kurdistanî çikê ke nêzanî bijevî werteyê. Ez bawera no pêşnîyazê ma ser o xebatêk bibo. Ma taybetî wazenî embazî ke asîmîle bîyê la wazenê xebat bikê heme înan bîyarê cayêke. Ganî embazê Kurd, vînîbîyayişê Kurdî ser o Kurdî binusê armancê sazîya ma Komeleya Nuxtoxê Mezopotamyayî no yo.