İngiltere Gündemi


Her şey Amerikan gizli servisleri NSA ve CIA’de sözleşmeli bilgisayar uzmanı olarak çalışan Edward Snowden isimli bir kişinin kurumda gizli statüsündeki bazı bilgileri sızdırmasıyla başladı. Elde ettiği önemli bilgilerin bir kısmını İngiltere’de yayınlanan Guardian gazetesine gönderen Snowden, böyle bir işe girişmenin gerekçesini ise şöyle açıklamıştı: “Vatandaşların sürekli olarak izlendiği bir toplumda yaşamak istemiyorum, yaptığım ve söylediğim her şeyin kaydedildiği bir toplumda yaşamayı reddediyorum.”
Snowden’ın sızdırdığı bilgiler arasında İngiltere’yi de ilgilendiren kısımlar vardı. 2009’da Londra’da yapılan G20 Zirvesi sırasında, katılımcı ülkelerin heyetlerinin telefon konuşmaları ve internet üzerindeki tüm işlemlerinin gizlice kaydedilerek İngiltere lehine kullanıldığının ortaya çıkması üzerine mevzubahis ülkeler İngiltere’den açıklama talep ettiler. Bu ülkeler arasında basında öne çıkanları Türkiye, Güney Afrika Cumhuriyeti ve Rusya oldu. 2009’daki zirveye katılan Türk Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve beraberindeki heyetin de bu casusluk işleminin kurbanlarından birisi olduğu ortaya çıktı. Özellikle İnternet yazışmalarının ve bilgilerin kaydedilebilmesi için İngiliz Gizli Dinleme Ajansı(GCHQ) tarafından özel olarak oluşturulan İnternet odaları, bu tesislerin kullanan tüm katılımcıların gizli bilgilerinin ele geçirilmesi için kullanıldı.
Haberler yayınlandıktan sonra Edward Snowden’a ne olduğu ise casus filmlerine konu olabilecek şekilde magazinleştirilerek İngiltere gündemini meşgul etmeye devam etti. Haberler ortaya çıktığında Çin yönetimi altındaki Hong-Kong’da bulunan Snowden’ın, Amerikan hükümetinin Çin’i tehdit ederek kaçağı kendilerine teslim etmesini talep etmesine rağmen bir şekilde Rusya’ya gitmeyi başardığı belirtildi. Amerika hemen sonrasında Rusya’yı da tehdit ederek Snowden’ın pasaportunun iptal edildiğini ve hemen kendilerine teslim edilmesi gerektiğini açıklasa da, Rusya Snowden’ın kendi sınırları içerisinde olmadığını belirtmekle yetindi ve ABD’nin taleplerine sert bir dille cevap verdi. Tabii şuan Moskova’daki Sheremetyevo havaalanının serbest bölgesinde olduğu düşünülen bilgisayar uzmanının teknik olarak Rusya sınırları içinde olmadığı da ayrı bir gerçek.
Daha önce birçok bilgi sızdırma olayına karışan aktivist örgüt Wikileaks, Edward Snowden ile haberleştiklerini ve durumunun iyi olduğunu söyledi. Halen İngiltere’deki Ekvator büyükelçiliğinde sığınmacı konumda yaşayan Wikileaks yöneticilerinden Julian Assange, Edward Snowden’ın da Ekvator’dan sığınma talep ettiğini ve Ekvator’un bu başvuruyu kabul edip kendisine geçici sığınmacı belgesi verdiğini iddia etti. Ekvator ise başvuruyu doğrulamakla birlikte henüz bir karar vermediklerini açıkladı.
ABD hükümeti için Julian Assange sonrası ikinci bir diplomatik yenilgi olacağı düşünülen bu olayda sızdırılan bilgiler içerisindeki en önemli nokta, ABD ve İngiltere devletlerinin sadece kendi vatandaşlarını değil, aynı zamanda gerekli olduğunda diğer tüm ülkeleri de gizlice dinleyerek tüm bilgileri büyük veri tabanlarında kaydettikleri bir defa daha kanıtlanmış oldu. ABD’nin ‘Prizma’ ismi verilen bir sistemi sırf bu amaçla kurup işlettiği, İngiltere’nin de benzer bir amaçla ‘Tempora’ isimli bir elektronik dinleme programı oluşturduğu belirtiliyor.
Tüm bu olayların casusluk ve diğer magazin boyutları bir kenara bırakıldığında, Wikileaks veya Anonymous gibi gizli bilgilere ulaşabilen aktivist örgütlerin devletler düzeyinde yol açabileceği zararların miktarının hiçte küçümsenemez bir seviyede olduğu ortaya çıktı. Tamamen üyelerinin çabalarına dayandığı düşünülen bu örgütler bir nevi devletlere karşı vatandaşların savunma mekanizması, yani bir nevi sivil toplum örgütü görevi görüyorlar. Diğer bir önemli gerçek ise, devletlerin artık vatandaşlarına hizmet eden kurumlar olmaktan çıkarak kendi çıkarları için hiçbir kural tanımadan kendi vatandaşlarını bile izleyen ve hatta kontrol eden zararlı mekanizmalara dönüştüğünün bir kere daha netleşmesi idi. Bakalım sonraki maçı kim kazanacak, devletler mi yoksa vatandaşlar için çalışan aktivistler mi?