Orta Anadolu Kürtlerinden Meta Fat, 40 yıldır yaşadığı Almanya’da ne dilini ne kültürünü elden bıraktı. Tevn denilen halı dokuma tezgahını Almanya’ya getiremese de nakış işlemeli örgüler yapmaya devam etti. Değişik renkte yapıp sevdiklerine hediye olarak verdiği el örgüleri için ‘nakış bir aşktır’ diyor.
FÎRAZ BARAN / KÖLN
Türkiye’nin Orta Anadolu kısmında yer alan Konya, Ankara, Kırşehir, Yozgat ve Kayseri kentlerinde yüzlerce Kürt köyü bulunuyor. Kürtler yüzlerce yıldır bu kentlerin dağ ve ovalarında adeta küçük bir Kürdistan oluşturdular. Örneğin Ankara’da 102 Kürt köyü var ve bunlar dil ve kültürlerini inatla yaşatıyor.
Bunlardan biri de 2 yüzyıl öncesinden Meletî’den Orta Anadoluya gelip yerleşen Hesenî Mastagan ailesine mensup Meta (Hala) Fat.
80 yaşında olan Meta Fat, Kayseri/Sarız’a bağlı Kırkısrak köyünden. Dördü kız olmak üzere 8 çocuk annesi Meta Fat, 40 yıldır Almanya’nın Köln kentinde yaşıyor. Köyündeyken halı ve kilim dokuyan yaşlı ana, bu mesleği annesinden öğrenmiş. “Küçükken annem ve arkadaşları sadece halı, kilim değil elbise de dikip satıyordu. O zamanlar yünü kendimiz eğirip ip haline getiriyorduk, rengini de kendimiz veriyorduk. Bu farklı boyaları doğa veriyordu bize. İpek ipliğini ise satın alıp halı, kilim, elbise yapıyorduk” diyor.
‘Nakış bir tutku’
Meta Fat, ta 1979 yılında gelmiş Almanya’ya. Burada tevn (halı dokuma düzeneği) yokmuş. Ama nakış bir tutkudur. Meta Fat, değişik ipler satın alıyor, kendi evinde yün çoraplar, başa bağlanan ve duvar süslemeye yarayan bantlar, çocuklar için heybeler yapıyor. Çocukların arkadaşları ve komşuları da isteyince onlar için de yapıyor. Onlara satmıyor, hediye olarak veriyor. Esas işi dışında bu tür şeyleri akşamları yapıyor.
Bir keresinde bir ay içerisinde 100 adet çorap, patik ve uzun bantlar yaptığını söylüyor. Meta Fat, “Bir aşk gibidir. Elimde hep ip vardı. Yapmaktan gözlerimin karardığı zamanlar oldu ama yine de elden bırakmıyordum” diye anlatıyor.
Torunuyla Kürtçe konuşuyor
Meta Fat, torunuyla hep Kürtçe konuşuyor. Torunu Rûmet birçok dil biliyor ancak Kürtlerle sadece Kurmancî ve Kirmanckî konuşuyor. Rûmet, ‘Benim öğretmenin anneannem” diyor.
Kırkısrak’ın köy ve yaylaları
Kırkısrak, toplam 14 köyden oluşuyor. 12 köy Sarız’a bağlı, iki köy de Pınarbaşı ilçesine bağlı. Avrupa’da sadece Londra yaşayan 5 bin Kırkısraklı bulunuyor. Bu kentte dernek ve dergileri de var. Meta Fat’ın köylüsü Haydar Perişan, Kırkısrak’ın köy ve zozanlarını bize sayıyor:
Kırkısrak köyleri: Boston Beli, Dî Gir, Karron, Mamikon, Nolê Êş, Nolê Qumik, Oxikon-Kulikon, Qalon, Qoliyon, Qilacixon, Qulûton, Quloziyon, Şêxon, Virrîngon.
Bahar Yaylaları: Çondir, Guwece, Gûrlek, Kaniya Dirêj, Kevirî Reş, Nalê Hirçe, Qawox, Qoyîn Dede û Yon Yurdu.
Yaz Yaylaları: Kartê Bodike, Kartê Qawirme, Qir, Qoton, Qomanê Gir, Qomanê Qiçik, Xodê Gir, Xodê Qiçik, Yeli Yurd, Yoxilcê Gir, Yoxilcê Qiçik.”