SELMAN GÜZELYÜZ/MA/ANKARA

Meclis’te 2007’den beri uzatılan Kürtlere karşı savaş tezkerelerinde AKP, CHP ve MHP ortak hareket etti. Tezkerelerin çözüm değil, sorun getirdiğini söyleyen HDP’li Nadir Yıldırım, kabul edilen son tezkere için ”Türkiye son fırsatı da kaçırdı” dedi. 

Federe Kürdistan’daki bağımsızlık referandumu öncesi CHP, MHP ve AKP’nin oylarıyla Irak ve Suriye’ye sınır ötesi operasyona izni veren tezkere, 23 Eylül’de Meclis’ten geçti. Türkiye tarihinde şimdiye kadar yaklaşık 30 civarında tezkere Meclis’te kabul edildi. Tezkerelerin hedefi Kürtler olduğunda Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) dahil Meclis’teki çoğu parti ortaklaşırken, Kürt siyasal hareketi ile sosyalist ve demokrat vekiller, ilkesel olarak tüm tezkerelere karşı çıktı. 

Türkiye’nin ilk savaş tezkeresi 1950 yılında Meclis’ten geçti. Dönemin hükümeti Demokrat Parti (DP) muhalefete danışmadan Kore’ye asker gönderme kararı aldı. Kore’ye asker gönderilmesi bir yandan topluma ”kahramanlık öyküsü” olarak anlatılırken, asıl sebeplerden biri ise Türkiye’nin, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’ne (NATO) üye olmasıydı. Kore’ye asker gönderilmesinden sonra Türkiye’nin NATO üyeliği kabul edildi.

Türkiye ve bölgenin gündemini belirleyen bir başka tezkere ise Kıbrıs’a yönelikti. Meclis, 1964, 1967 ve 1974’te Kıbrıs’a asker gönderilmesi için 3 kez izin verdi. 

Irak’ın Kuveyt’i işgaliyle başlayan Körfez Savaşı sırasında, 1990’da Türkiye’nin bölge politikası gereği, krize müdahil olma amacıyla ANAP hükümeti, Meclis’ten üç kez tezkere çıkardı.

 Körfez krizi sonrası Meclis, 8 Aralık 1992’de iki ayrı tezkereyle Somali ve Bosna-Hersek’e, 20 Şubat 1997’de İsrail-Filistin çatışmalarının yaşandığı El Halil’e, 10 Nisan 1997 ve 23 Temmuz 1998’de Arnavutluk’a, 8 Ekim 1998’de Kosova’ya, 10 Ekim 2001’de Afganistan’a asker göndermek için izin verdi.

 AKP hükümeti döneminde Kongo’da bulunan uluslararası askeri güce, Türkiye’nin asker göndermesine ilişkin tezkere, 2006’da Meclis’te kabul edildi. Meclis, Lübnan’a asker göndermek için ise 2006’da izin verdi. 

  

Tartışmalı 1 Mart tezkeresi

 

Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Irak’ın işgali sırasında, Meclis’e getirilen tezkere dönemin Başbakanı Erdoğan’ın tüm ısrarlarına rağmen kabul edilmedi. Oylamaya 533 milletvekili katıldı, 264 kabule karşılık 250 ret oyu çıktı. Muhalefet ve hükümet partisinden vekiller, ”Irak’ın işgalini onaylamıyoruz” diyerek ret oyu kullanmıştı.

 

Güney Kürdistan’a saldırı yetkisi

AKP hükümeti döneminde, Federe Kürdistan’a sınır ötesi operasyon düzenleme yetkisi veren ilk tezkere 18 Ekim 2007’de Meclis’te 19 ret oya karşı 507 kabul oyla kabul edildi. Tezkere günümüze kadar uzatıldı.

 

Yine de sonuç alınamadı

 Kürt sorunu odaklı 2007’de çıkan ve daha sonra tampon bölgeler oluşturulmasına kadar vararak genişletilen tüm tezkerelerde CHP, MHP ve AKP ortaklaştı. Demokratik Toplum Partisi (DTP) 2007’de tezkereye ret oyu verdi. Daha sonra çıkan tüm tezkerelere Kürt siyasal hareketi ve sosyalist vekiller ret oyu kullandı. 

 Meclis’te 2007’de kabul edilen tezkere sonrası Federe Kürdistan’a hava ve kara operasyonları düzenlendi. O dönem yapılan operasyonlardan sonuç alınmayınca, 29 Şubat 2008’de Türk ordusunun birlikleri geri çekildi.

 

Eller hep savaşa kalktı

 Türkiye’nin 2009 gündeminde savaş vardı. Meclis, 6 Ekim 2009’da 452 kabul oyuyla, Federe Kürdistan’a sınır ötesi operasyon yetkisi verdi. Barış ve Demokrasi Partisi (BDP) grubu, tezkereye ret oyu verdi. 

 

Tezkereden sonra Roboskî 

Meclis’te 5 Ekim 2011’de kabul edilen sınır ötesi operasyon yetkisi veren tezkere ardından 28 Aralık 2011’de Roboskî Katliamı yaşandı. Sınır ötesi yetkisi verilen Türk ordusuna ait savaş uçakları, Roboskî’de içerisinde çocukların da olduğu 34 köylüyü bombalayarak katletti.

 

Rojava’yı işgal yetkisi

AKP hükümeti Suriye ve Irak’a operasyon yetkisi veren tezkereyi 2 Ekim 2014’te Meclis’ten geçirdi. Tezkere, 298 oyla kabul edilirken, Halkların Demokratik Partisi (HDP) milletvekilleriyle birlikte 98 vekil ret oyu verdi.

 Sınır ötesi operasyon yetkisi veren tezkere 2015 ve 2016 yıllarında da uzatıldı. 

 

Kürt düşmanlığı tezkeresi

Federe Kürdistan’da yapılan referandum öncesi ”tehdit” olarak uzatılan tezkere ise sonuncu oldu. Söz konusu tezkere de AKP, CHP ve MHP oylarıyla kabul edilirken, HDP ise ”40 milyon Kürt halkına düşmanlık tezkeresi” diyerek karşı çıktı.

Konuya dair değerlendirmelerde bulunan HDP Eşbaşkan Yardımcısı Nadir Yıldırım, ”2007’den bu yana çıkarılan tezkerelerle bir sonuç alınmadı. Türkiye dahil olmak üzere bölgenin statükocu güçleri, geçmiş yüzyılın paradigması ve statükosunda ısrar ediyor. Yani politikalarını Kürt inkârı ve Kürt düşmanlığı üzerine kuruyorlar. Meclis’te çıkarılan ve her yıl uzatılan tezkereler de bu kapsamdadır. Kürt karşıtlığının ısrarı anlamına gelen bu tezkereler ile bugüne kadar bir çözüm sağlanmış değil” diye konuştu. 

Tezkereler çözümden öte sorun ürettiğini; Kürt inkarında ısrar eden tüm statükocu güçlerin felaketin eşiğine geldiğini kaydeden Yıldırım, şunları ekledi: ”Bunu Suriye ve Irak’ta da gördük. Bu güçler açısında iki yol var; ya demokratikleşerek Kürt inkarından vazgeçecekler ya da eski zihniyetlerinde ısrar edip Kürt düşmanlığına devam edecek, Suriye ve Irak’ta da olduğu gibi sert kırılmalar ve dağılmalar yaşayacaklardır. Son tezkere de bunun örneğiydi. Türkiye aslında bu son tezkereyi çıkartarak son fırsatı da kaçırmış oldu.”