- ABD ve İran, Hürmüz Boğazı'nda karşılıklı saldırılarla ateşkesi zorlarken taraflar birbirini ihlalle suçladı. Trump, ayrıca Körfez ülkelerine 17 milyar dolar değerinde silah sattı.
ABD ile İran arasında bir aydır süren kırılgan ateşkes yeni bir sınavla karşı karşıya. ABD ve İran, Körfez’de karşı karşıya gelirken, BAE de yeniden saldırıların hedefi oldu. Çatışmalar, Washington’ın savaşı sona erdirmeye yönelik teklifine Tahran’dan gelecek yanıtı beklediği bir dönemde yaşandı.
Körfez'deki gerilime dair ilk açıklama ABD Başkanı Donald Trump'tan geldi. Trump, Perşembe gecesi geç saatlerde açılan karşılıklı ateşten sonra İran arasında “ateşkesin hala yürürlükte olduğunu” söyledi. İlk ateşin kim tarafından açıldığı belirsizliğini koruyor.
İran rejimi ise başlangıçta Hürmüz Boğazı'nda "patlamalar" olduğunu ve bunların "düşmanla karşılıklı ateş" olduğunu bildirdi. Rejim medyası Tahran'da da patlamalar duyulduğunu bildirdi. Kısa bir süre sonra, İran'ın en üst düzey askeri komutanlığından yapılan açıklamada, ABD'nin "hava saldırılarının" Bandar Khamir, Sirik ve Keşm Adası kıyılarını vurduğu belirtildi. Açıklamada, ABD donanmasına ait gemilere derhal saldırıldığı, "önemli hasar" verildiği belirtilirken, ABD tarafı "ateşkesi ihlal etmekle" suçlandı.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın saldırılarını "nedensiz" diye nitelendirdi ve donanmaya ait güdümlü füze destroyerleri boğazdan geçerken İran güçlerinin "çok sayıda füze, insansız hava aracı ve küçük tekneyle" saldırdığını söyledi.
Bir kez daha tehdit etti
Trump, kendisine ait Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, ABD'nin "tıpkı bir kelebeğin mezarına düşmesi gibi, okyanusa çok güzel bir şekilde düşen" birçok küçük tekneyi imha ettiğini söyledi! "İranlı saldırganlara büyük zarar verildi" diye devam etti. Ayrıca barış anlaşmasıyla ilgili uyarısını yineledi. Trump, "Bugün onları nasıl alt ettiysek, eğer anlaşmalarını HIZLI bir şekilde imzalamazlarsa, gelecekte onları çok daha sert ve çok daha şiddetli bir şekilde alt edeceğiz!" ifadelerini de kullandı.
Gerilimde artış, Trump’ın son günlerde İran'daki savaşın "hızlı bir şekilde biteceğini" söylemesine rağmen yaşanıyor. Amerikalı haber kuruluşu Axios, Beyaz Saray'ın İran ile 14 maddelik bir mutabakat zaptına yaklaştığına inandığını ve bunun daha ayrıntılı nükleer müzakereler için bir çerçeve oluşturabileceğini belirtmişti. Ancak İran parlamentosunun üst düzey bir üyesi, 14 maddelik mutabakat zaptını "dilek listesi" olarak nitelendirdi.
Hem ABD hem de İran, barış anlaşması için kendi şartları karşılanmazsa şiddetin tırmanacağı tehdidinde bulundu. Trump daha önce, İran'daki ilk ABD-İsrail operasyonu olan Destansı Öfke Operasyonu'nun "İran'ın üzerinde anlaşılanları vermeyi kabul etmesi şartıyla" sona ereceğini söylemişti. Bu açıklamadan önce, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio operasyonun sona erdiğini ve hedeflerine ulaşıldığını söylemişti. Bu arada Uluslararası Denizcilik Örgütü, boğaz ve çevresindeki bin 500 gemide 20 bin denizcinin mahsur beklediğini açıkladı.
Körfez ülkelerine füze satışı
Trump, ayrıca Körfez ülkelerini silahlandırmaya devam ediyor. Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn’e toplam 17 milyar dolar değerinde hava savunma füzeleri ve ilgili askeri hizmetlerin satışını onayladı. New York Times’ın aktardığına göre, Trump yönetimi binlerce önleme füzesinin satışına geçen hafta resmen onay verdi. İran'a karşı savaş sırasında büyük miktarda kullanılan bu füzelerin ABD stoklarındaki azalma konusunda Pentagon'daki bazı yetkililerin uyarılarına rağmen, ihracatın onaylandığı bildirildi.
ABD Dışişleri Bakanlığı, 1 Mayıs’ta Kongre’ye resmi bildirimde bulundu ancak satışları kamuoyuna açık biçimde duyurmadı. Söz konusu satışların, Ortadoğu’daki “acil durum” gerekçesiyle hızlandırıldığı ve bazı durumlarda Kongre onay sürecinin devre dışı bırakıldığı belirtildi. Aynı gün içinde İsrail ve Körfez ülkelerine yönelik başka silah paketlerinin de onaylandığı ifade edildi.
Kamuoyuna açıklanan silah paketlerinin toplam değeri 8,6 milyar dolar olarak duyurulurken, aynı tarihte ABD Dışişleri Bakanlığı’nın toplamda yaklaşık 25,7 milyar dolarlık silah satışına izin verdiği bildirildi. Satış kararının, İran ile yaşanan son çatışmaların ardından Körfez ülkelerinin hava savunma kapasitesini artırmaya yönelik daha geniş bir Amerikan stratejisinin parçası olduğu değerlendiriliyor. TAHRAN
