Dilan Babat/Zeynep Durgut
Bahçesaray’ın Mezra Şexan köyünde yaşayan Cevahir Demir, çocuk yaşta zorla evlendirilmesinden kaynaklı hissettiklerini klamlarla dile getiriyor. Evlendirildiği günden bu yana tepkisini klamlar söyleyerek ifade eden Demir, aynı zamanda sanatıyla Kürt tarihine de ışık tutuyor.
Dengbejler, Kürdistan’ın kadim topraklarının acılarını, direnişini ve yok edilmek istenilen tarihini sözlere döküp klamlar haline getirerek yüz yıllar boyunca Kürt kültürünün taşıyıcısı oldular. Van’ın Bahçesaray ilçesinin Mezra Şexan köyünde yaşayan Cevahir Demir de yaşadığı köydeki tek dengbej kadın. Demir, klamlarında hem küçük yaşta zorla evlendirilmesinden kaynaklı duyduğu acıyı anlatıyor, hem de Kürdistan tarihine ışık tutuyor.
Cevahir Demir, kendini bir tarih aktarıcısı olarak görüyor ve yaşanan hiçbir hikayenin unutulmaması gerektiğini belirtiyor. Belki de kendi hikayesini de unutmamak için klamlarına yansıtan Demir, o hikayeyi şöyle anlatıyor: “13 yaşımda evlendirildim. Evlendirildiğimden bu yana dengbejlik yapıyorum. Yaşadıklarımı klamlar ile dile getirince ben de rahatlıyorum. Klam söylemek kendimi iyi hissetmemi sağlıyor.”
Hikayesini anlatıyor
Çocuk yaşta evlendirilmelere bir tepki olarak da klamlarında kendi hikayesini anlatan Demir, “Ne yazık ki bu çocuk yaşta evliliklerin hep eskiden kaldığını düşünürdüm ama şimdiye bakıyorum evlenme yaşı daha fazla düşmüş ve bunu kimse engellemiyor. Her kadın küçük yaştaki evlilikleri engellemek için kendini sorumlu tutmalı bu durumu kabul etmemelidir” diyor.
Dengbejler birer gezgindir
Dengbejlik kültürünün ise günden güne kaybolduğunu söyleyen Demir konuşmasına şu şekilde devam ediyor: ”Bazı sanatçılar var sürekli göz önündedir, bazı sanatçılar var kimse görmez. Biz ne olursa olsun sanatımızı, tarihimizi sürekli dile getireceğiz. Klamlar ile tarihimizi dile getirdiğimiz zaman yaşadığımız acıları unutmayız. Söylediklerimiz bizler için bir güç kaynağıdır. Bana göre klam söyleyenler, birer gezgindir. Ben klam söylemeye başladığım zaman köyün bütün kadınları etrafımda toplanıp söylediklerimi dinliyorlar. Klam söylemek benim için keyifli bir durumdur. Bizim de köyde günlerimiz böyle geçiyor.”