İHD MYK Üyesi Sevim Salihoğlu ve İHD Siirt Şube Başkanı Vetha Aydın’ın da katıldığı toplantıda raporu İHD Genel Başkanı Öztürk Türkdoğan açıkladı. 2013 yılında Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’la devlet yetkilileri arasındaki diyalog süreci ve HPG’nin ilan ettiği ateşkese dikkat çeken Türkdoğan, yılın önemli olaylardan birinin de Gezi direnişi olduğunu söyledi.
Gezi bilançosu
Türkdoğan, Gezi sürecindeki hak ihlallerini şöyle sıraladı: “Hükümetin Gezi direnişine katılanlara yönelik otoriter uygulamaları sonucunda 9 kişi yaşamını yitirmiş, müdahale edilen 774 gösteride 9 bin 564 kişi yaralanmış, 6 bin 977 gözaltına alınmış, bunlardan 187’si tutuklanmış, tespit edebildiğimiz kadarı ile açılan 78 davada 3 bin 276 kişi yargılanmıştır.”
Yargısız infazlar
2013 yılında yargısız infaz şeklinde 44 kişinin yaşamını yitirdiğini, 82 kişinin de yaralandığını belirten Türkdoğan, buna ilişkin verileri paylaştı: “2013 yılında 2’si çocuk olmak üzere 19 kişi ‘dur ihtarına’ uymadıkları gerekçesi ile öldürülmüş, 19 kişi yaralanmış; 2 kişi köy korucuları tarafından öldürülmüş, 5 kişi yaralanmış; sınır hattında 3’ü çocuk 1’i asker olmak üzere toplam 22 kişi öldürülmüş, 58 kişi yaralanmış; özel güvenlik görevlileri tarafından da 1 kişi öldürülmüştür.”
Nedeni: Cezasızlık kültürü
Türkiye’de yargısız infazların önlenememesinin en önemli sebebinin cezasızlık kültürü olduğunun altını çizen Türkdoğan, “Roboskî Katliamı ile ilgili olarak Genelkurmay Askeri Savcılığı’nın kamu davası açmaması cezasızlığın devlet politikası olarak yürütüldüğünü, Kürtlere yönelik ihlallerin sistemli olarak sürdürüldüğünü göstermiştir” tespitinde bulundu. Türkdoğan’ın yaşam hakkı ihlaline ilişkin verdiği diğer veriler ise şöyle: “Faili meçhul saldırılar. 18 ölü, 4 yaralı; silahlı çatışmalar, 29 ölü, 7 yaralı; kuşkulu ölüm ve yaralanmalar, 30 ölü.”
33 tabut çıktı
2013 yılında cezaevlerinde yaptıkları tespitlere göre, 33 kişinin yaşamını yitirdiğini aktaran Türkdoğan, şu ayrıntıları paylaştı:
* Bu kişilerden 7’si hastalık nedeni ile yaşamını yitirmiş; 1’i cezaevleri koşullarını protesto edip kendisini yakarak yaşamını yitirmiş; 25’inin ise intihar ettiği belirtilmiştir.
* Türkiye’de ceza infaz sisteminin insani olmaması ve mahpusları çürütmeye dayalı bir yapısı olması nedeniyle cezaevleri en önemli ihlal yaratan yerler olarak varlıklarını sürdürmektedirler.
* İHD Cezaevi Komisyonu’nun Kasım 2013 verilerine göre cezaevlerinde bulunan 554 hasta mahpustan 162’sinin durumu ağırdır.
Bin 987’si çocuk
Türk cezaevlerinde 2013 yılı sonu itibariyle yaklaşık 144 bin 178 mahpusun olduğunu söyleyen Türkdoğan, mahpusların bin 987’sinin çocuk olup bunların bin 558’inin tutuklu, 429’un ise hükümlü olduğunu belirtti. Türkdoğan, toplam mahpusların 28 bin 898’inin tutuklu, 115 bin 280’inin ise hükümlü olduğunu açıkladı.
Açıklamaya göre cezaevlerinde bir yıl içinde 3 bin 60 ihlal meydana geldi.
269 kadın katledildi
Kadına ve çocuğa yönelik yaşam hakkı ihlallerinin giderek arttığına da dikkat çeken Türkdoğan şu bilgileri aktardı: “İHD verilerine göre 2012 yılında 177 kadın ev içinde ve toplumsal alanda öldürülmüş iken, bu sayı 2013 yılında 269’a çıkmıştır. 2012 yılında 48 kadın intiharı gerçekleşmiş iken, bu sayı 2013 yılında 52’ye yükselmiştir. Siyasal iktidarın muhafazakar demokrat uygulamaları kadına yönelik şiddetin yaşanmasına engel olamamıştır.”
556 kadının da taciz ve tecavüze maruz kaldığı kaydedilen İHD’nin verilerine göre 12 nefret cinayeti işlendi, 14 kişi yaralandı.
İşkence devam ediyor
Türkdoğan, 2013 yılında 233 kişinin gözaltında işkence ve kötü muameleye uğradığını, 307 kişinin gözaltı yerleri dışında kötü muameleye uğradığını, 6 kişinin köy korucuları tarafından işkence ve kötü muameleye uğradığını, 39’u çocuk olmak üzere 843 kişinin cezaevlerinde işkence ve kötü muameleye, 109 kişinin kolluk güçleri tarafından tehdit ve ajanlık teklifi yolu ile kötü muameleye, 59’u çocuk olmak üzere 14 bin 151 kişinin toplumsal gösterilerde güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucu dövülerek, yaralandığını ve böylece işkence ve kötü muameleye maruz kaldığını, 32 kişinin de özel güvenlik görevlileri tarafından işkence ve kötü muameleye maruz kaldığını, 25 kişinin de okulda şiddete maruz kaldığını ifade etti.
69 şüpheli asker ölümü
Örgütlenme özgürlüğüne ilişkin bilgi veren Türkdoğan, “2013 yılında 19 dernek hakkında kapatma davası açılmıştır. 27 kere parti ve dernek binalarına kimliği belirsiz kişiler tarafından saldırı düzenlenmiştir” dedi.
Türkdoğan, 2013 yılında bin 679 internet sitesinin engellendiğini söyledi. 2013 yılı itibarı ile 69 askerin şüpheli bir şekilde intihar ettiğinin belirtildiğini kaydetti. “İş kaza”larında ise 103’ü kadın, 59’u çocuk olmak üzere bin 545 işçi yaşamını yitirdi.
ANF/ANKARA