Serranê ’90î de dewleta tirk bi hezaran dewî vesnay û des hezaran kesan day goçkerdis. Dersim kî nê polîtîkayan ra bare xo girewt. Qezaya Dersim Qisle de kî bi desan dewî serranê ’90î de veşiyay. Dewa Qisle Dizik de kî welatijî ê serran de mexdûr bî. Zey sanika malbata Sunger’î. Dewlet dewa Dizik ke malbata Sunger’î kî miyan de cuwya da ver adir û ronişteyan kî goç kerd. Mûnzûr û Emîne Sunger ke rixmê polîtîkayanê goçkerdişî hardê xo terk nîkerdî, ser hardê xo de cuwyayişê alternatîf înşa kerdî.
‘Ware ma’
Serranê peycoy de malbata Sunger’î wast peyser biceyrê (ageyrê) dewa xo, la bi behaneyanê ciya amey manîkerdis. Malbata Sunger ke nêresayî dewa xo, nejdiyê dew de şikefta çormeyê Çemê Pilemûrîye de bi ca bî û vera polîtîkayanê goçkerdis yê dewlet day xover. Welatiz Mûnzûr Sunger dano zonayen ke, sifte înan çormeyê şikeftî de kemerî day ser pê û jew ca virastî. Sunger o ke na ca ra nameyê ‘Ware ma’ nayo pa bi hermeta xo ra piya cuwyeno. Mûnzhur Sunger aşkere kerd ke, rixmê pêrokîn zorvajiyan înan reyna ra cuwyayişê xo na ca de înşa kerde.
Ceyran û awe xoza ra cênê
Mûnzûr Sunger’î vist vîrî ke 2011î ra na het ‘Ware ma’ de bi hermeta xo ra piya cuwyenê û domanê xo kî Dersim de ternayê. Malbata Sunger ke şikeftî çarnay zêy çeye, sifte besenêkerdî ceyran biancê şikeftî, nayî ra 3 serrî bi roşniya çila û mûmî mendî. Peycoy panelê tîjî cênê û ceyranê xo xoza ra gênê. Ceyranî ra piya awka xo kî bi xortimî 300 metre dûrî ra ancenê.
Sîstemê pêvûrnayisî
Malbata Sunger seweta bostanê xo kî sîstemê awedayisî ronayo û bi mehsûlatê (berhemê) organîk, bi warîkerdisê kerg û 50 pêtagê mêşê (zerqetê) hingmên hewcedariyanê xo anê ca. Nê mehsûlan kî pêvûrnenê (teqes) û hewcedariyanê xo anê ca. Mûnzûr û Emîne Sunger ke bi destanê xo ‘Warê ma’ viraştiyê anê zon ke, bê ke hewcedariyê kesî îye bi quwetê xo cuwyenê.
Mûnzûr Sunger’î vist vîrî ke wesayîtê ke ser raya Dersim-Erzingan ra vêrenê ra şinê leyê înan, sewzeyê organîk cênê û hurendiya ci de îyenan rê kî çiyê hewce danê. Bi no şiklî îye girêdayê navendî nêmanenê.
Dewlet onca tengî dana înan
Sunger’î vist vîrî ke na ca de tim û tim operasyonê lejkerî yenê ramiten. Nayî ra raya Pilemûriye û Dersim her tim trafikî rê yena giroten û na kî bi xo ra zehmetîyan ana. Sunger’î da zonayen ke ma bi çimanê xo operasyonî vînenê, la nêzanime ke kam se keno û niya va: “Çike naca de qanûnî çinî yê. Cuwyayiş ser fermanî cuwyeno. Fermandar, qeymeqam, walî her jew fermanekê dano. Ma bin fermanê kesê bînî de cuwyenê. Bi qanûnan nêcuwyeme. Ayî ra ameyişê ma hêç zelal niyo. Beno ke jew ferman danê û vanê werze û şo. Wesar ame, ma wazenime wesarî de tay çî bikerime. La pêrokîn cayî zey cayê ‘qedexe’ îlan kerdiye. Ma nêeşkeme şirê dewa xo, mezelxaneyanê xo. Ma na ca de cuwyayis ra nîtersenê, la tersê ma nowo ke, ma naca ra ona biqewirnê.
DÎHA/DERSIM