Demokrasîye poxê kapîtalîzma rizyaye û pûçkerde ra, moletê xo qedîna yo. Dem dema CUYOKŞRATÎye ya. Semedo kapîtalîstîy aqibeta Cuyokraştîye zî mekê zey demokrasîye, lazim o bi di destan û bi heme paradîgmayê civatêy ekolojîk, mazlûmîy lazim o pawitişê ci bikerêy ke verba xêrnêwaştan payan ser de bivinderêy ke dinya, astare, astarok û hemeyê fezaye bipawêy.

Lazim o Cuyokraştî zey demokrasîye mekûro destêy lîberalîst, faşîst û kapîtalîstan. Çîyê tewr gird ke demokrasîye xirabe kerd zûrkerîya sîyasetmederan bi. Lazim o cuyokraştîye de sîyasetmedar mekûrê sîyasetê zûrkerine dima. Gere ke medero pey berjewendîyê xo yê kesayetî û bidero berjewendîyê civatkî dima. Sîyasetê cuyokraştîye de esaseke nêbo nêbo ra zî yew, tarîxê ravêrayeya sîyasetmedarî yo. Lazim o exlaqeke pak ê ey/aye bibo, tu xirabîyeke ey/aye ya dormeyê ci rê, gereke çînêbo. Yanî teorî û pratîka ci zey Birêz Ocalanî jûbînan gereke tepêşo ke şar ey/aye dima bişêro û temsîletîya ci qebûl bikero. Xora heste bê goşt nêbeno, beno ke tikey xetaye an zî çewtî bibêy. Lazim o ke meyrêy dibarekerdiş û bêrêy hişyarkerdişî. 


Berjewendîyê kesayetî merdim xirabe keno

Sîyasetê demokrasîya sifteyin de keso ke pêşengtîya komelê xo netewa xo keno bi. Her ke rahîbêy Sumeran dest eşt kapîtalîzmî û armanca înan a sereke bazirganî avera bibê bi, dayiş û girotişê tirampaye (takasî) pey kerdişêy rahîban kemî bi. Roj bi roj şaran vistî şerî mîyan. Mana girwekerdişê sîyasetmedarî bedilya û semedê berjewendîyê kesayetîya xo, îqtîdarê xo xerç kerdîy, problemêy şarê xo û şarêy bînan ra dûr vindertîy û visyay bi no hawaye demokrasîye pûç û veng vetîy. Xora tîya de rol û mîsyonê dînî xerçkerdiş û şarî xapênayişî zaf zaf bi. Ney ra lazim o ke şarîy bi dîn û mezheban meyrê xapênayiş.

Her ke rahîbêy Sumeran problemêy şaran ra xo dûrvistîy û şar perîşan kerdîy, şereke gemarin xo de peyda kerd. Roj bi roj Mezopotamyaye de polîtîka zûrkerine ya sîyasetmedaran, semedê berjewendîyê xo avera şîy. No hawaye verde, serewedarnayişê şaran ya verba zilmê kapîtalîstan peyda bîy û êy deman ra heta nêy deman qirkerdişîy Mezopotamyaye û Kurdistanî ser de kemî nêbîy û nêkerdêy. Hinî kerdêy ke her tim bi polîtîkayê dîn û pereperestîye şaran xapênay û waştêy ke terbîye bikerêy.


Mana sîyasetî çiçî yo?

Semedo ke qirkerdişîy nêbêy lazim o mana ‘sîyaset’ ê Cuyokraştîye ser de ez bi kilmekî bivindera. Sîyaset; wexto ke merdim bi kurmanckî bivajo se; SÎYA, yanê SÊKA, SET yanê SE (100) kesan o. No zî yeno manaya 100 kesan ra yew kes do biewno raşteya fizîka şarê xo, yanê eleqeya sîyasetmedarî bi zereya kesî nê, bi teberê kesî esto. Yanê lazim o ke sîyasetmedar verkêşeya kar û barê waşteyêy / SÎYA, SE (100) kesan biko xo mil, kuçeya xo, dormeyê xo, komel û netewê xo ra rayîreke baş û weş bivîno û rayîra bibero û xopawitişê Cuyokraşteya Ekolojîkî netewa xo neyînîyan ra bipawo yo.

Wexto ke şima bivajêy 100 kes semedê yew kesî tayn o, lazim o hewna zêd kesan temsîl bikero se, gereke şima nûfisa ey demî bigîrî çimanê xo ver. 

Çimkî ey deman de nûfis zaf tayn bîyo. Goreya taxmînanê min bi fikiryayişeke duştê lejkerî ameyo fikiryayiş. Goreya min no hewna zî semedo ke Konfederalîzmê Cuyokraştîya Ekolojîkî ma awan bikerêy formileke baş û cayê xo de yo. Yanê; Kon bi kon, Fer bi fer, Der û dormeyê xo rayîraberdiş navika xopawitişê bêdewletbîyiş û komînal cuyayiş o. 

Keso ke kar û barê komelê xo rayîra beno ra vajîyeno sîyasetmedar. Sîyasetmedarî zey viraştişê dêseke de hureynîya 100 tûxlayan bigîro û vînîyayişê dêsî yo. Şar zî, çîy (aw, ax, germahî, kalip, karûbar û zwb.) tûxlaye peyda kenêy yo. Kar û barê tûxlayan yanê yê şarî de; vînîyayişê înan, dej û kulê înan, pawitişê înan ya verba zaliman, darbeyan, qirkerdişan, tofanan zwb. ver de pawiyayiş karê sîyasetmedarî yo.

Semedo ke karê komelî bi rêk û pêk rayîra bişêro plan û projeyan ra zî polîtîka vajîyeno. Polîtîka zî; xerc an zî rika ke bi qûm û çîmentoyî keno têmîyan û viraştişê tûxleyan û ronayişê pêserî de têkilîya lehîmkerdişê dêsî yanê kesan û dêsî zexm keno yo. 

Plan û projeyê ke do xercî de çiqas çîmento, awe, qûm bibo û çend deqeyan do bêro têdayişî û tûxleyan raşt ronayişê pêserî yo. 

Bi hawayeke bînî, polîtîka semedo ke sîyasetmedar, bêqeza û bêbela şarê xo avera bibero, rayîra xizmetkareya ke keno de plan û projeyan goreya ekolojîya civata şarê xo û şaran, goreya ameyîşê dewlemendîya bin erd û sererdî îdarekerdiş o. 

Yanê goreya raştcuyayişeke zexm ya ekolojîya mintiqaye, raştcuyayişeke baş û weş senî beno ra bi plan û projeyan bi vîr û bawerîya şarê xo, karê sîyasetmedarî yo. 


Polîtîkaya mozengemînan Cuyokşratî ya

Se beno wa bibo lazim o kesayetîya sîyasetmedarî zey qralîçeya kewara mozengemîn; başî, weşî û pawitişê kewara ci bibo. Polîtîkaya qralîçeya kewarî 2 tewr êy. Ya sifteyin polîtîkaya zereyê kewarî û dormeyê ci yo. Ya diyin zî, ma vajê 10 kewarî estêy se, bi plan û polîtîka her sîyasetmedarî / qralîçeye, polîtîkaya pêroyinê kewaran û ekolojîya ocayî, dinyaye û fezaye pawitiş o.

Eke ez tikeyna abikerî se, girweyê her mozengemîneke esto. Zey pawitişê caneke merdimî, an zî zindîye, her mozengemîn perçeyeke kewarî an zî ekolojîya zere û fizîkîya kewarî yê. Senî fizîkê merdimî, goreya darbeyêy teberî ra biginê canî, ameyo dîzaynkerdiş û wexto ke birîn beno can ey birîn an zî nêweşî weş bikero ra xoverdayişeke dano se, zere û teberê kewara mozengemînan de zî pergalê karkerdeyan, karrayîraberdeyan û lejkerêy kewarî yanê ekolojîya kewarî yanê canê merdimî ke talûkeyan ra paweno yo. Ma vîra mekerêy ke kewara ke bê qiralîçeye yanê sîyasetmedarî vila beno û mozengemînîy bê rêxistinbîyişî ra mirenêy vinî benêy.



Polîtîkaya xopawitişê kerge

Wexta ke ma ewnîyenê xozaye zafêrî mak leyîranê xo pawena. Zey nimûna çiman ver, polîtîka xopawitişê kerge ya talûkeyan ra yo. Zey kerge zaf makêy bi ganan ekolojîya xo û dormeyê xo pawenî. Kerg senî ke mirîçikanê xo talûkeyan ra bin perê xo de pawena se, lazim o her mayeke merdimî zî domanêy xo bipawo. Eke hinî bo do cuyokraştî hewna weş bêro pawitiş. Kergeke her tim şikyeno verbê kutikeke zî şer bikero û bi ser bikûro. No semedî ra lazim o merdim kerge zî wirdêlek nêveyno.

Ma ardbi ziwan ke mak esasê cuyokraştîye fezaye ya. Xopawitişê xo, komelî, dormeyê xo, dinyaye û fezaye sifte destê makan û pey ra zî destê nêran de yo.


Sîyasetî de ziwan 

Ma vîra mekerêy ke her bi gan û bêganêy fezaye de cuyenêy, bi reng û vengê xo estêy û fezaye de, bi navika astareyake ser de cuyenêy bi frekansê xo têkilî ronenêy. Merdiman de zî frekans; ziwan, reng, qam, têkilî, jan, kul û keserêy ke oncenê yê. Têkilîya ziwan û sîyasetî zî tîya ra dest pê keno. 

Gonîya sîyasetî de kamcin ziwan biherikyo polîtîkaya ey ziwanî herikyeno. Yanê sîyasetê kurdan, ermenîyan, eceman eke bi ziwanê ci biherikyo se cayê xo vîneno. Ma ewnîyenêy sîyasetê kurdan zafêr bi vîtamînê tirkî herikyeno. Yanê vîtamînê ziwanê kurdî çîno ra zaf avera nêşino. 

Senî ke her bi gan bi frekansê xo, xo fezaye de îfade keno se, lazim o ke her sîyasetmedaro kurd zî polîtîkaya xo bi ziwanê kurdî îfade bikero ke ferekansêy paradîgmaya xo bi mega qûantûmî bişikyo bieşrawo navika dinyaye û oca ra bireso mezgê fezaye ke encam bigîro. 


EHMEDÊ BIRA