Almanya’da yurtsever Kürt halkına yönelik hukuksuzluklarla mücadele amacıyla kurulan AZADÎ Hukuki Yardım Fonu, Kürtlere yönelik kriminalizasyon politikalarına karşı 30 yılı aşkın süredir hukuki destek sunuyor. Geçen süre zarfında kesin rakamlara ulaşılamasa da binlerce dava açıldı.
Baskı politikalarına karşı mücadele yürüttüklerini belirten AZADÎ Sözcüsü Elmar Millich, “Bu çalışmayı PKK yasağı kaldırıldığında ve artık bu tür faaliyetlerde bulunan kimse yargılanmadığında sonlandırabiliriz. Motivasyonumuz budur. Ancak bu çalışma birlikte yürütüldüğünde anlam kazanır” diyerek dayanışma çağrısında bulundu.

NİHAL DOĞAN

Almanya’da 26 Kasım 1993’te, Helmut Kohl liderliğindeki CDU/CSU/FDP koalisyon hükümeti tarafından PKK yasağı yürürlüğe konuldu. Bu kararla birlikte Kürtler sistematik biçimde “terörist” ve “suçlu” olarak damgalandı; dernekler, yayınevleri, medya kurumları ve kültürel yapılar hedef alındı. Gösteriler, Newroz kutlamaları, mitingler ve kültürel festivaller yasaklandı. Gösteri ve etkinliklere katılan kişilerin sloganları ya da Abdullah Öcalan posterleri ve bayrakları taşıdıkları gerekçesiyle sık sık soruşturmalara maruz bırakıldı. Bunun yanı sıra Alman Ceza Kanunu’nun 129b maddesi kapsamında “yabancı bir terör örgütüne üyelik” suçlamasıyla gözaltılar, tutuklamalar ve davalar açıldı. Alman vatandaşlığı bulunmayan Kürtler için ise siyasi faaliyetler sınır dışı tehdidini de beraberinde getirdi.

Bu ihtiyaçtan doğan bir yapı

Bu baskı ortamı, 1996 yılında AZADÎ’nin kuruluşunun ortaya çıkmasına zemin hazırladı. Ve Kürt halkına ve dostlarına yönelik hukuki saldırılara karşı bir dayanışma ve savunma mekanizması olarak AZADÎ ortaya çıktı. AZADÎ, kuruluşundan bu yana kriminalizasyona maruz kalan kişilere avukat desteği sağlıyor, dava masraflarını üstleniyor ve siyasi nedenlerle tutuklanan Kürtlere cezaevi dayanışması kapsamında maddi destek sunuyor. AZADÎ Sözcüsü Elmar Millich, kurumlarının yalnızca bireysel dava desteği sunmadığını, aynı zamanda siyasi düzeyde de baskı politikalarına karşı mücadele yürüttüğünü belirtti. Millich bu sürecin temel motivasyonunu şu sözlerle aktardı: “Bu çalışmayı ancak artık gerekli olmadığında, yani PKK yasağı kaldırıldığında ve bu tür faaliyetlerde bulunan kimse yargılanmadığında sonlandırabiliriz. Motivasyonumuz budur. Dayanışma kendiliğinden ortaya çıkmaz. Dayanışma yetiştirilmeli, inşa edilmeli, organize edilmeli ve savunulmalıdır. Ve bu birlikte yapılmalıdır.”

Yayınlar, konferanslar…

AZADÎ, yalnızca hukuki destek veren bir yapı olarak değil, aynı zamanda düzenli bilgi üretimi yapan bir kurum olarak faaliyet yürütüyor. AZADÎ-Infodienst ve AZADÎ-Informationen bültenleriyle hem davalar hem de hukuk ve siyaset alanındaki gelişmeler takip ediliyor. Millich, kurumun faaliyet alanını şu sözlerle anlattı: “Son 30 yıldır Kürtlerin durumuna ilişkin çok sayıda etkinliklerde özel siyasi konferanslar sunduk, gösteriler ve festivallerde konuşmalar yaptık, yıllar içinde sayısız söyleşiler ve kamuoyuna kapalı görüşmeler gerçekleştirdik, bölgesel ve eyalet bazında konferanslar düzenledik.”

Binlerce dava

30 yıllık süreçte Alman makamlarının şeffaf olmaması ve yarattığı baskı ortamından dolayı Kürt aktivistlere çok sayıda dava açıldığını belirten Elmar Millich, şunları aktardı: ''Kesinlikle birkaç bin dava var. Ve bunların büyük bir kısmı dernekler yasasının ihlali veya sözde yasak olarak tanımlanan sembollerin ve bayrakların kullanımı ile ilgili. Her türlü dava bize bildirilmediği için, tam olarak kaç dava olduğunu veya kimlerin etkilendiğini de bilmiyoruz. Tüm davalar tutuklanma ile sonuçlanmadı. Ve birçoğu özellikle hem hukuki hem de siyasi gerekçelerle itiraz edildiğinde resmi olarak durduruldu. Bu gibi durumlarda AZADÎ, özellikle maddi yardım sunabiliyor ve hukuki temsiliyeti kolaylaştırıyor."

200’ü aşkın kişi tutuklu

Elmar Millich, 1980’lerden bu yana Almanya cezaevlerinde farklı sürelerle hapis yatmış Kürt siyasi aktivist sayısının 200’ü aştığını ifade ederek şu sözleri kullandı: “Bugüne kadar tutuklanmış insanların toplam sayısını kesin olarak belirtmemiz mümkün değil. Fakat 1980’lerden bu yana Almanya Federal Cumhuriyeti cezaevlerinde birkaç aydan birkaç yıla kadar değişen süreçlerde hapis yatmış Kürt aktivist sayısı 200’den fazladır. Mesela sadece 15 Şubat Komplosu döneminde aynı anda cezaevinde bulunan siyasi tutsak sayısı 100’den fazlaydı.”

Dayanışma ağları

AZADÎ’nin çalışmaları farklı siyasi ve hukuki dayanışma ağlarıyla birlikte yürütülüyor. Başta Rote Hilfe olmak üzere birçok yapı ile ortak hareket edilirken, MAF-DAD ve Temel Haklar ve Demokrasi Komitesi de bu ağın önemli parçaları arasında yer alıyor. Elmar Millich, bu işbirliği ağını şöyle anlattı: “AZADÎ’nin tanınırlığının artırmasına katkı sunan birçok bireyin yanı sıra, bizi destekleyen, dayanışma gösteren ya da adımıza bağış etkinlikleri düzenleyen siyasi gruplar da var. Ayrıca MAF-DAD ve Temel Haklar ve Demokrasi Komitesi ile de işbirliği yapıyoruz. Uzun süreli ve dayanışma temelinde birlikte çalıştığımız avukatları da mutlaka anmak gerekir. Onların desteği, bazı durumlarda salt hukuki meselelerin çok daha ötesine uzanmaktadır.”

Sıkı bir ağ örüldü

Kuruluşundan bu yana AZADÎ’nin Almanya’da baskıya maruz kalan Kürtler için merkezi bir başvuru noktası haline geldiğini belirten Millich, kurumsal ve toplumsal ilişki ağını şu sözlerle ifade etti: “Doğal olarak AZADÎ, Kürt dernekleri ve kurumları ile de yakın temasını sürdürmektedir. Çok daha geniş bir üye tabanına sahip bir örgüt olan Rote Hilfe ile yürüttüğümüz yakın işbirliği sayesinde, genellikle maddi dayanışma desteği de sağlayabilmekteyiz. On yıllar içinde baskıdan etkilenen Kürtlere yönlendirebileceğimiz, kendini bu davaya adamış avukatlardan oluşan sıkı örülmüş bir ağ oluşturduk.”

Engele hukuki kılıf

2010 yılında AZADÎ Hukuki Yardım Fonu’nun “kazanç amacı gütmeyen kuruluş” (Gemeinnützigkeit) statüsü, Düsseldorf Vergi Dairesi tarafından iptal edildi. Bu kararın siyasi olduğunun altını çizen Elmar Millich, süreci şöyle anlattı: “Vergi Dairesi, desteklediğimiz kişilerin kişisel verilerini ifşa etmemizi bir ön koşul olarak dayattığı için, kazanç amacı gütmeyen kuruluş statüsü için yeniden başvuruda bulunmamayı tercih ettik” dedi. Millich ayrıca, kurumun 2015’te Federal Anayasayı Koruma Raporu’nda ‘aşırılıkçı grup’ olarak yer aldığını hatırlattı: “Bu tanımlama hâlâ geçerli. 2009’daki yasal değişiklik nedeniyle bu sınıflandırma, kuruluşun vergi avantajlı statü almasını otomatik olarak engelliyor. Hesabımıza ‘bağış’ açıklamasıyla banka havalesi yapılarak destek sunalabiliyor. Ancak vergi muafiyeti statümüz olmadığı için bu bağışlar vergiden düşülemiyor.”

Dayanışma yaşatır

Tüm bu zorluklara rağmen AZADÎ, Almanya’da siyasi nedenlerle yargılanan Kürtler için hukuki destek ve dayanışma faaliyetlerini sürdürmeye devam ediyor. Elmar Millich, “Bu çalışma ancak birlikte yürütüldüğünde anlam kazanır. Dayanışma örgütlenmediğinde var olamaz” dedi.

***

AZADÎ nasıl kuruldu?

1988 yılının ilk aylarında Almanya’da Kürt siyasi aktivistlere yönelik ilk tutuklama dalgası başlatıldı. Tarihe “Düsseldorf Davası” olarak geçen 19 sanıklı bu davanın ilk duruşması Ekim 1989'da yapıldı. Düsseldorf Davası’nın ardından, Kürt Özgürlük Hareketi’ne yönelik hız kesmeden devam eden devlet baskılarına karşı ilk olarak 1994 yılında Alman aktivistlerinin içinde yer aldığı “Kürdistan Bilgi Merkezi” (Informationsstelle Kurdistan-ISKU) kuruldu.

ISKU, Avrupa kamuoyuna Kürdistan'ın dört parçasındaki güncel gelişmelere ilişkin güvenilir bilgiler sunmayı ve kamuoyunu aydınlatmayı amaçlıyordu. Artan baskılar ve kriminalizasyon politikaları sonucunda, Kasım 1994 tarihinde ISKU ile birlikte 30'dan fazla siyasi örgüt ve girişim, “Kriminalize Edilen Kürtlerle Dayanışma-Bir Hukuki Yardım Fonu Kurulması Çağrısı” başlıklı metinle harekete geçti. Bu girişimin temel amacı ise o günlerde gözaltında bulunan yaklaşık 150 Kürt aktiviste maddi destek sağlamak ve görülen davalar hakkında kamuoyunu bilgilendirmekti. Girişimin ilk destekçileri arasında Rote Hilfe (Kızıl Yardım) de vardı. Bu girişimin ardından Hukuki Yardım Fonu resmi statü kazanarak AZADÎ ismini aldı.

*1996 yılının Nisan ayında kurulan AZADÎ, 23 Mayıs Cumartesi günü Almanya’nın başkenti Berlin’de 30. kuruluş yıldönümünü kutladı.*

Merkezi Köln’de

1995 ve 1996 yıllarında davaların sayısı artınca ve iş yükü ağırlaşınca AZADÎ ekibi, ISKU'nun yetki alanından bağımsız ayrı bir kurumsal statü kazanmayı hedefledi. Ve Nisan 1996 tarihinde AZADÎ, kendi yönetim kurulu ve tüzüğü ile birlikte resmi kuruluşunu ilan etti. İlk ofis merkezi Bonn'da açılan, ardından Düsseldorf’a taşınan AZADÎ ofisi, son 14 yıldır Almanya’nın Köln kentinde bulunuyor.

Hâlâ 7 tutsak var

AZADÎ, kuruluşundan bu yana hem tutukluluk öncesi süreçte hem de ceza hükmü açıklandıktan sonra Alman cezaevlerindeki Kürt siyasi tutukluları (Mayıs ayı itibariyle Almanya cezaevlerindeki tutuklu sayısı 7) yalnız bırakmıyor. Ayrıca Dernekler Kanunu'na aykırı davalarda, gösteri suçlarında veya sığınma hakkının geri alınması ya da vatandaşlığa kabul taleplerinin reddedilmesi ile ilgili davalarda mağdurlara destek sunuyor. Tüm bunların yanı sıra düzenli olarak kamuoyunu bilgilendirme çalışmaları yürütüyor.