• Önder Apo'nun toplumcu ekonomi yaklaşımının üzerinde durulması gereken yönü, üretimi de toplumsal ihtiyaçlarla ilişkili bir alan olarak değerlendirmesidir.

RIZGAR ZAG

Bir siyasal düşüncenin toplumsal karşılığı, yalnızca ortaya koyduğu ilkelerde değil, insanların günlük yaşamında oluşturabildiği değişimlerde görülür. Devletin demokratikleşmesi ve halkların eşitliği üzerine geliştirilen düşünceler, onları yaşama geçirecek toplumsal kurumlar olmadan eksik kalır.

Önder Apo'nun demokratik, ekolojik ve kadın özgürlükçü paradigması, toplumu yalnızca hak talep eden bir kitle olarak ele almaz; insanların kendi yaşamlarını örgütleyebilecekleri, kararlar alabilecekleri ve ortak sorumluluklar üstlenebilecekleri bir toplumsal düzeni tartışmaya açar. Komünler, meclisler ve kooperatifler, bu yaklaşımda birbirinden bağımsız faaliyetler değil, demokratik toplumun farklı ihtiyaçlarına yanıt vermesi öngörülen yapılardır.

Komünler

Demokrasi, çoğu zaman seçimler ve siyasal partiler üzerinden değerlendirilir. Oysa insanların yaşamını etkileyen sorunların önemli bir bölümü mahallede, köyde ve işyerinde ortaya çıkar. Bir mahallenin ortak alanlarının nasıl kullanılacağı, yaşlıların bakım ihtiyaçlarının nasıl karşılanacağı veya çevre sorunlarına karşı hangi önlemlerin alınacağı, doğrudan o yerde yaşayan insanları ilgilendirir. Komün, bu tür meselelerin birlikte tartışılabildiği ve ortak sorumluluklara dönüştürülebildiği bir örgütlenme biçimi olarak önem kazanır. Ancak komünü yalnızca dayanışma faaliyetleri yürüten bir topluluk olarak görmek eksik olur. Onun siyasal anlamı, insanların kendilerini ilgilendiren konularda karar alma yeteneğini geliştirmesidir. Burada dikkat edilmesi gereken, katılımın birkaç kişinin etkinliğiyle sınırlanmamasıdır. Kadınların, gençlerin, yaşlıların ve farklı toplumsal kesimlerin karar süreçlerinde etkili olması, komünün demokratik niteliğini belirler.

Meclisler

Her sorun, tek bir mahallenin veya köyün sınırları içinde çözülemez. Ulaşım, su kaynakları, eğitim, çevre ve ekonomik faaliyetler daha geniş ölçekte ortak kararlar gerektirir. Meclisler, farklı yerel toplulukların ve toplumsal örgütlenmelerin bu meselelerde birlikte hareket edebilmesini sağlayacak alanlar olarak düşünülebilir. Meclislerin görevi, yalnızca kararları onaylamak değildir. Farklı görüşleri tartışmak, ortak ihtiyaçları belirlemek ve alınan kararların uygulanmasını denetlemek de önemlidir. Bu nedenle meclislerin demokratik işleyişinde temsil kadar hesap verebilirlik de belirleyicidir.

Komünler ile meclisler arasındaki ilişkinin canlı tutulması, yerel iradenin daha geniş karar süreçlerinde kaybolmasını önleyebilir. Aksi halde toplum adına oluşturulan kurumlar, zamanla toplumdan uzaklaşan yeni yönetim merkezlerine dönüşebilir.

Kooperatifler

Siyasal alanda katılımı savunurken ekonomik yaşamın bütün kararlarını dar bir yönetici çevreye bırakmak, demokratik dönüşümün kapsamını sınırlar. İnsanların nasıl üretim yapacağı, üretimden elde edilen gelirin nasıl paylaşılacağı ve ortak kaynakların hangi amaçlarla kullanılacağı da toplumsal yaşamı belirleyen kararlardır.

Kooperatifler, bu açıdan önemli imkânlar sunar. Üreticilerin, çalışanların veya tüketicilerin ortak ihtiyaçlar temelinde örgütlenmesi, ekonomik kararların daha geniş katılımla alınmasına yardımcı olabilir. Örneğin tarımsal üretimde ortak araç kullanımı, ürünlerin birlikte değerlendirilmesi veya tüketim ihtiyaçlarının dayanışmayla karşılanması, ekonomik örgütlenmenin farklı biçimleridir. Elbette kooperatif adını taşımak, bir kuruluşu kendiliğinden demokratik yapmaz. Üyelerin karar yetkisi, gelir dağılımı, mali şeffaflık ve yönetimin denetlenmesi belirleyicidir.

Önder Apo'nun toplumcu ekonomi yaklaşımının üzerinde durulması gereken yönü, üretimi yalnızca kazanç sağlayan bir faaliyet olarak değil, toplumsal ihtiyaçlarla ilişkili bir alan olarak değerlendirmesidir.

Devam edecek...