- Demokratik çözümün tamamlanması, insanların kendi kimlikleri, emekleri ve iradeleriyle ortak yaşamı kurabildikleri koşulların geliştirilmesini gerektirir.
RIZGAR ZAG
Demokratik toplumun kuruluşunda kadınların ve gençlerin konumu, yalnızca belirli kurumlarda temsil edilmeleriyle açıklanamaz.
Kadınların kendi örgütlenmelerini geliştirmesi, ekonomik yaşamda bağımsızlaşması ve karar alma süreçlerinde gerçek yetki sahibi olması, erkek egemenliğinin toplumsal sonuçlarıyla yüzleşmeyi gerektirir.
Gençlik açısından ise mesele, gençlerin kendileri hakkında alınan kararlara katılmasının ötesindedir. Eğitim, kültür, teknoloji, üretim ve ekolojik yaşam alanlarında kendi girişimlerini oluşturabilmeleri, toplumsal yenilenmenin önemli bir kaynağıdır.
Bu iki kesimin yalnızca mevcut kurumlara katılması beklenirse demokratik dönüşüm mevcut ilişkilerin sınırları içinde kalabilir. Asıl ihtiyaç, kadınların ve gençlerin toplumsal yaşamın yönünü belirleyen kurucu özneler olarak etkili olabilmesidir.
Ekoloji ve ortak yaşamın geleceği
Ekolojik yaklaşım da demokratik toplum düşüncesinin ayrılmaz bir boyutudur. Bir bölgedeki ormanın, suyun veya tarım alanlarının nasıl kullanılacağına ilişkin kararlar, yalnızca ekonomik kazanç hesabıyla değerlendirilemez. Bu kararlar, insanların sağlığını, geçimini ve gelecek kuşakların yaşam koşullarını etkiler.
Yerel toplulukların ekolojik meselelerde söz sahibi olması, kaynakların kullanımına ilişkin kararların toplumsal sonuçlarının daha görünür hale gelmesini sağlayabilir. Yerel katılımın etkili olabilmesi için bilimsel bilgiye erişim, şeffaflık ve kamusal denetim de gerekir.
Demokratik, ekolojik ve kadın özgürlükçü paradigma arasındaki ilişki, böylece yalnızca düşünsel bir birliktelik olmaktan çıkar; toplumsal yaşamın farklı alanlarını birlikte değerlendirme ihtiyacına karşılık gelir.
Düşünceden yaşama geçiş
Türkiye'de demokratik cumhuriyet ve demokratik entegrasyon tartışmasının önündeki en önemli meselelerden biri, bu düşüncelerin uygulanabilir kurumlarla ilişkilendirilmesidir.
Hukuki güvenceler oluşturulmadan toplumsal örgütlenmelerin özgürce gelişmesi güçleşir. Toplumun örgütlü katılımı olmadan da hukuki değişikliklerin günlük yaşamda kalıcı biçimde karşılık bulması zorlaşabilir. Bu nedenle devletin demokratikleşmesi ile toplumun kendi örgütlenmesini geliştirmesi, birbirinin yerine geçecek süreçler olarak görülmemelidir.
Kürt ve Türk halklarının ortak geleceği açısından da bu ilişki belirleyicidir. Demokratik çözüm, yalnızca çatışmanın sona ermesiyle tamamlanmış sayılmaz. İnsanların kendi kimlikleri, emekleri ve iradeleriyle ortak yaşamı kurabildikleri koşulların geliştirilmesi gerekir. Önder Apo'nun paradigmasının açtığı düşünsel ufuk, tam da bu noktada somut bir sorumluluğa dönüşür. Demokratik toplum, yalnızca hakkında konuşulan bir gelecek değil, insanların bugün kurdukları ilişkilerde, aldıkları kararlarda ve oluşturdukları kurumlarda sınanacak bir yaşam biçimidir.