Kürtçe'de 'deng' ses demek, 'dengbêj' ise sesi, sözü söyleyen. Bu kelime Kürtler için sadece söz değil, bir tarih. Dengbêjler, yüzyıllardır bir devleti olmayan Kürtlerin tarihlerini, destanlarını, aşklarını günümüze taşıdı. Ağızlarından çıkan her sözcük bu halkın tarihinden birer alıntı gibi kulaklara, yüreklere işledi. Günümüzde teknolojinin gelişmesi ve köy boşaltmalarla dengbêjlerin metropollere göç etmesi, bu kültürü yok olma tehlikesi ile karşı karşıya getirdi.
5 yıl önce Amed Büyükşehir Belediyesi bünyesinde kurulan Mala Dengbêjan (Dengbêjler Evi), dengbêjleri kurumsal bir çatı altında toplayarak, bu kültürün yok olmasına karşı mücadele ediyor. Dengbêjler Evi yıllardır dağınık halde olan dengbêjleri bir araya getirirken, bir yandan da genç nesile bu kültürü aktarıyor. 25 dengbêjin bünyesinde faaliyet yürüttüğü Dengbêjler Evi'nin yöneticilerinden Dengbêj Sidiqê Hîzanî (Ergül), haftanın 6 günü açık olan Dengbêjler Evi'nin her gün yüzlerce gencin akınına uğradığını belirterek, "Gençlerin ilgi ve alakası büyük. Türkiye'den, Amed'den çevre illerden, Avrupa'dan da çok fazla genç geliyor" dedi.
Tezlere konu oluyor
Öğrencilerin bir kısmının hazırladıkları tez konusunda bilgi toplamak için geldiğini belirten Hîzanî, Avrupa'dan gelen birçok gencin bunu doktora tezi olarak çalıştığını ve şimdiye kadar üniversitelerde bu kültürün ders olarak öğretilmemesinin eksiklik olduğunu söyledi. Gençlerin ilgisinden memnun olduklarını ancak dengbêjlik sanatını icra etme konusunda tutuk davrandıklarını kaydeden Hîzanî, "Biz istiyoruz ki gençleri bu kültürün, bu hünerin içine alalım. Bu kültürün, sanatın devam etmesini, canlı kalmasını istiyoruz" diye konuştu.
Dengbêjler Evi'nden gençlere çağrı
Kuruma 3 genç dengbêjin geldiğini ancak kendilerine bağlı faaliyet yürütmediğini dile getiren Hîzanî, "Gençlere de sesleniyoruz eğer dengbêjlik yapabilecek, sesi güzel gençler varsa gelip bu kültüre katılsınlar. Bütün dengbêjler burada yer alabilir, sözlerini, stranlarını dile getirebilir. Diğer illerden gelen dengbêjler de burada yer alabilir. Bazı durumlarda 45 dengbêj Mala Dengbêjan'de biraraya geliyor. Ama bu çalışma dengbêjliği ileriye taşımak bakımından yeterli değil" diye anlattı. Özellikle köylerin boşaltılmasıyla dengbêjlerin dağıldığını belirten Hîzanî, "Dengbêjler, hünerlerini sergiledikleri topraklardan dağıtıldıkları için yaşamları altüst oldu. Metropollerde yüzlerce dengbêj var ama zor koşullar altında hünerlerini sergileyemiyorlar" dedi.
Kürtleri yüzlerce yıl ayakta tuttu
Dengbêjler Evi'ni bir akademiye dönüştürmek istediklerini belirten Hîzanî, insanları bu projeye katkı sağlamaya çağırdı. Hîzanî, "Dengbêjlik Kürtleri yüzlerce yıl ayakta tuttu. Eğer Kürtler bugün ayaktaysa, devletsiz olmalarına rağmen erimedilerse bunu dengbêjlere borçlular. Bu sebeple dengbêjliğe olan borçlarını ödemeleri gerekiyor. Dengbêjlik yok olursa Kürtlerin bütün kültürleri zamanla yok olur. Dengbêjliği yaşatmak için yeni bir projeye ihtiyaç var. Herkes sahip çıkmalı" dedi.
DİHA/AMED