Büyük bir kırımdan geçirilerek, soykırıma uğratılan Ermenilerden geriye yüz yılların mirası olan tarihi eserleri ve dini yerleşkeleri kaldı. Sêrt’in (Siirt) Şêrwan (Şirvan) ilçesinde Ermeni ve Süryanilerin ortak kullandığı Dêra Gûrîna kilisesi yoğun saldırılara rağmen halen dimdik ayakta. Define avcıları tarafından içerden ve dışarıdan içi oyulan manastır harabeye dönmüş halde. Manastırın taşlı duvarları üzerine çizilen onlarca haç işaretleri ile Ermenice yazılar ise geçmişten ışık tutuyor.
Haçlı kitabeler yerlerde
Geli, Simgor, Mozaran, Koysax gibi daha önceleri Hıristiyanların yaşadığı köylerin ortasında bulunan dağlık arazideki sarp yamaca inşa edilen manastırın dört bir yanında akan sular ziyaretçilerin içini huzurla kaplıyor. Hêsras köyü sakinleri, 15 kilometre uzaklarında bulunan manastırın son 25 yıldır yabancı define avcıları tarafından tahrip edildiğini söyledi. Soykırım sırasında özel eşyalarının saklandığı iddia edilen manastırda, duvarlara özel işlenen kitabelerin birçoğu çalınmış, geriye kalanlar ise kaderine terk edilmiş durumda. Manastırın mozaiğinden yere düşen haç işaretli taşlar ise korunacağı bir yere taşınmayı bekliyor. Manastırın içerisinde yeşeren zivzik narı ve üzüm ağaçları ise tarihi yapıya ayrı güzellik katıyor.
Kaynaklarda, Botan bölgesinin en bilinen manastırında eskiden kiliselere öğrenci yetiştirildiği bilgisi geçiyor. Manastırın aynı zamanda bölgenin beg ve mirleri tarafından da desteklendiği belirtiliyor.