Tarih Vakfı, Bilgi Üniversitesi Sosyoloji ve Eğitim Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (SEÇBİR) ile birlikte 2012-2013 Eğitim ve Öğretim Yılında okutulan 245 ders kitabını insan hakları ölçütlerine göre tarayıp raporlayarak sonucunu basın toplantısında kamuoyuyla paylaştı. İnsan hakları ve yurttaşlık değerleri açısından ilk ve orta öğretim ders kitaplarının biçim, içerik ve pedagojik yeterliliğinin gözden geçirilmesi, ders kitaplarından insan haklarını ihlal eden kısımların kaldırılması hedefiyle yola çıkan proje, ders kitapları aracılığıyla Türkiye’deki resmi bilginin sınırlarını ortaya koyuyor. Basın toplantısına Tarih Vakfı Başkanı Bülent Bilmez ve SEÇBİR Müdürü ve raporun yazarı Kenan Çayır katıldı. Kenan Çayır “ders kitaplarında resmi söylemin sınırlarının görüldüğünü” söyledi ve raporu kitaplardan alıntılar ile paylaştı.
İnsan haklarına aykırılıklar
Ders kitaplarındaki “biz ve ötekiler”i, “doğrudan insan haklarına aykırı öğeler”i, “devlet, demokrasi ve laiklik kavramları”nı, “toplumsal cinsiyet eşitliği” ve “eğitim felsefesi” gibi ölçütleri inceleyen proje yürütücüleri, aynı zamanda raporda, ders kitaplarında “Türk kültürü” ile “militarizm ve süregiden tehdit algısı” gibi başlıklara da yer verdi. Araştırma kapsamında elde edilen bilgiler ve sonuçlara yönelik dikkat çeken bazı bulgular şu şekilde sıralandı:
* Ders kitaplarının güncel hali Türkiye’deki entelektüel seviyenin, siyasal ve toplumsal gelişmelerin gerisindedir.Örneğin; okullara seçmeli Kürtçe, Abazaca, Lazca gibi dersler konulmasına rağmen, ders kitapları bu grupları görmezden gelen tek dilli ve tek kültürlü bir anlayışla yazılmaktadır.
* Kitaplarda insan hakları, demokrasi ve laiklik gibi kavramlar, anakronik ve özcü bir biçimde aktarılmaktadır. Bu şekilde kitaplar bu kavramları doğru bir şekilde aktarmaktan çok, tarih dışı ve Türklere özgü bir dünya görüşünü vazetmektedir.
* Ders kitaplarında günümüz Türkiye'sine dair çizilen resim şöyledir: Türkiye Batı ülkelerinden geride kalmış, çağdaşlaşması gereken bir ülkedir; “dilimiz” yozlaşma tehlikesiyle yüz yüzedir; ülke iç ve dış tehdit altındadır. Kitaplarda “muhteşem bir geçmiş” vardır ama Türkiye’nin bugününe dair olumlu içerikler yoktur. Dolayısıyla kitaplar hem üstün bir kültüre sahip olma hem de tehdit altında olma gibi oldukça sorunlu ve içe kapalı bir Türkiye imajını besleyen bilgi ve duygu aktarımında bulunmaktadır.
İSTANBUL