Bapîr û dapîranê ma vatîn qawmê ke goş nêdo extîyaranê xo bî îna nêsewîryo û tecrûbey îna ra fayde nêvîno sereder nêbeno. Ma zî hîkayey kal û pîyrêke şînawît bî la ma waşt ke fekê îna ra bîşînaw û qeyd bîker, belkî qewmê ma tera îstîfade bîkero. Ma zanê nîka ambazê wendoxî meraqkenê. Leza mekerê, ma nîka kunê raye verê xo danê dewey extîyara şîma zî rayey ma bîpawê. Eno vatey ‘Dewey extîyara’ eşkenê şîmarê vace.
Diwelêy Tirkîya gama vaştîb vernî ro şoreşey kurdistanî bîgêro dewê vakûrê kurdistanî (zehfî zî dewê koyan) sotîy, şarî koçê şaristana kerd. Gama serrî derbas bîy, destêrê tepa ageyrayîşê dewa hamedayiş, tena extîyarî ke weş mendibî ageyrey dewanê xo. Xura nabeynê çend serranê ewilî de çar laya ra hêrê lay kerrb û mezra de ver cuyînê xo vini kerd. Ey ke weş mendî ageyray dewe. Cîwanî ancax amnanî wextê bettalî de şînê seyran. Bayîz zî şinê xurê meywe û sebze anê seba zimistanî la xo vîra mekerê en meywe û sebzey encamê kedey ey extîyaranê.
Ma gama ver banî de temafîle ra peya bîy, pîyra eyşe var banî de bî yewa kîlmeke, zey werdeke rayera şîyn. Kofîke serrey caye ser de bî. Bî renga reng temûzî ya pîşte bî, kenaranê kofîya rîyşîkê sîya zey gîtranî pero vereday bî mendîlek sîpeye zî eştebî serê kofî. Ma va: “Pîyrê eyşe roja to bîxeyr, tî senîn a? baş a ?”
Vat: “Homa başî bîdo şîma, wa şîma baş bê. Şima çimanê mi rer ra harmey. Kerem bikerê vecyê ser otirmî, ser pallase wa ronîşê.” 
Serê otirmêy ver kêyî de palase sero dî hebî şeltî (mînderî) ravîste bî, di hebî balîşnay ê girdî şabî verê dêsî wa. Rîy şelta vilikên bi, mendîn baxçey wesarî. Heley şanî bî, verîstî tûyûre ageyra bi ro serê otirmî. Hewcî honîk bibî ma ser caya roniştî, pîyre eyşe zî tifike de adir wekerd, dêzîwan raşt kerd, dîma ra çaydana çingo ard e na dêzîwanî ser û hameye ma verde ronişte vat: “De vacê cîwanê ercîyayêy, şima çara yenê, sera şîne, xeyr o şîma eyro ma persay? bi destê xo yo çep çimanê xo kerd verîsti, çimê xo biloq kerdî hewnayne rî ma ra zeke bîwaza semedê şîyayîşê ma zerey çîmane ma de bîivîno, no awa wîrdî wîrdî oxleme kerdîn.”
Badê ke ma xo da şînasnayîş, ma vat: “Ma hamey to dîr qîsey bîker ê qîsey to ra bande deker.” Hewa vat: “Lo lo lawo no axirê emrê min de şîma do qîseykerdîşê min ra çi vecê? hindî kes goşê xo nêdano ma, ma xurê şînawenê û xurê vindenê ma.”
Vat: “Nêy nêy bawer bîke ma bî zerra pak e hamey ke tî marê qalê cuyîne xo û kal ê şemî bîkere. Ma şînawît şîma 65 serrî têdîr cuyay la şîma qe pêro nêda yo, zerrey werbîynî tehl nêkerda û cay xo werbîynî ra cîya nêkerdo. Eno zî ancax bi herskerdek pîl vîrazyo. Gelo şîma amîn ê nay heskerdişî çîna ra girotîn. Ma wazene ti ma rê vacê, ma xurê te ra dersa vec.”
 Destê xo yo çiqirnaye, na verê fekê xo wa hewo; taykevindete, hewna vîlanê şeltî ra, engîşte xo ya şede vile ser ra çarna, rîy ca ye bi roşn, la çîgranê rîy ca ye de hem kefweşî he tinaz motin ra. Hedî Hedî serrey xo berz kerd, ro cor hewna, mîyanê gîlan tûyêre de dî heb mîrçikê wesarrî werbîynî çepînayne. Vat: “Hela wa Kobanî şîma rê wer bîyaro, werê xo bîwerê, çay xo zî bişimên dîma ra ma vacîyayîşê xo mîyan baxçî de biram e.” Bûkey pîre eyşe sifrey werî hard ma ver de rona, kêfweşî da ma û têpîya sîye. Mîyan kewçika de yew kewçika darin e est bi. Pîre eyşe kewçika darin e xo rê girote. Ma te ra persa; ti hemazi bi kewçika darin e wer wena ?
Vat: “Erê, çimkî ez zona na kewçike çira virazîya wa, heta ez zona kamco tewir dare ra vîrazîya wa la enî asnîynî kam zano çîra vîrazîyayê, ez gama bi kewçika asnina wer wena, ez vavaqey qebhet kerdo. Zeke do dara sinzêre min ra bi herîdyo û bi no vatişê xo dir mizicya.”
Badê şimitêşê çay ma wiriş şiy miyan baxçi. Kiştêke baxçi darê fêkî kişta biyne de bostan est bi. Gobagê nabeynê wîrd hetanê baxçî de teze mîyan de bûkikê sûrî berz bibî. Ma serê gobagî ya roniştî, pîyra êyşe şîye mîyanê bastanî dest eşt eşt perrey kûyelemey kûye, xo fek de tayke zima ma sewtê ca ye ra çîyke fam nêkerd. La seke kelame vaco, ya zî nînî (lorî) kerdin Rîyşîkê kofî dewrê mil cayê ra rişyabî ser kûyelemî. Serrey xo berz kera vat: “Nika şima min ra heskerdiş û cuyinê mi persenê nê la?” Ma vat: “Raştî ma pîyê Eyşê. Ma wazenê ti ma rê qalê cuyinê xo û kalê şemî bikerê, raştî ma no cuyinê şima yo derg û dilameraq kenê, ma bawer kenê ke îna ke şinawito û ey ke bişinawê do heme meraq bikerê.”
Vat: “Axx şima ciwanê enî qirnîy! Şima zanê lawo? Nika kêyey ma de hêrê qirnî têmyande cuyenê. Ez û apê şima şem, lacê ma Zad, veywe ma Zerda, torinê min Rocdî û şewperî. Ma hemine waştîyanê xo ra hes kerd û bi zerrey xo zewicyay. La cuyayîşê ma her qirnay cîya wo, semedê heskerdişê cuyenê xo şima ra vacîy wa ay bîynî zî qalê cuyinê xo şima ra vacîy. Wa ay bînî zî qalê cuyîne xo bikerê. Pîrê Eyşê heta dewîra cîyna ameyê sotişî (eşkeran dewîla sot) emrê xo de nêşibi şaristanan. A anagorê edetanê dapîranê xo cuyenî. Her çiqa teysîrê çandey dinî bibo zî, giranî çandey dayiksalerî vişerî bîy. Xura bi no cuyîno?”   
 Xoza bal antîn vat: “Hela bewnê eno kûyelem ra, enî perrî çîqa weşîkê. Hela ena vilazerdê kam ena vile ra hes nêkeno? Her lemê, her vile weşî îna, boyey îna cîya cîya weşa pîre Eyşê mîyanê bostanî de xete bi xete ra geyra, geh, geh dest eştin perranguyelema geh dest eşîn viley çina engeştê xo hêdîkan ser çarnayn. Seke serrey tûtanê xo bivîlneno. Hinde engîştê xo nermsawitîn rîy îna ra zey ke Newrozo ganê îna bidecno. Her rey ke destê xo ro vile, ya zî perrey lema desrg kerdên înan dir qisey kerdên. Halê înan persayn teyşan bîye ya nê. Raştîy zî merdim vat qey ha mîyanê komê gedanê xo înan dirqisey kena.”
Lemêkera vat: “Qey ti melûla, rengê to bedilna yo? Haaaa, herey to ziwa bîya qirekey to şedêna qa.”
Cade bi mîyxekê serre tûj herreydewrê leme kend, herrî sîst kerde û dewrê qurmey leme ante pêser û vat: “Wa tîce teysîrê ristimê to nêkero, noxo ti do zehf teyşan bibê.”
Ma xo hew ragirot ma tera persa, vat: “Pîyrê Eyşê, mam ze ti îna zehf hes bikerê?” Serrey xo berz kerd, hetê ma wa hewna mizincya wiriştê pay mîyanê bostanî ra vecîya şîye mîyan daran fêkî. Darê fekî tayke zî ciwanî bî. Tayine vila akerd. Bi tayinê zî hema vile anêkerd bî. Xewxêre û zerdelîlerê vile akerdbî la sayêre, bêrêre, şillere, encîlor û hûnanêr hema vile anêkerdbî zengene yo jo fek girot dewrg qormê înan heşefê kerd. Zengene ver qurme sayêre de na ro û hameye ma kişte de ronişte va. Şima cuyin mi ra çîyke fam kerd? Yanî no karê min şima ra çîyke van yanê ma” vat: “Karo ke to nika kerd ma fam kenê. La no nîyo, ma wazen ke, tibî kilmîy qalê heme cuyê xo bikerê.”
Vat: “Şima cuyê min bi mijûl bîyayîşê ena herrî dir. Bi baxçe û bostana dir ravêr. Ez herrî erd ra heskena. Herrî ra nêbeno, bex e û bostan zî nêvirazîyen o nê la? No vate yo ke vanê; ma herrî ra virarzîyay ancîna benê herrî ra bawer kena. Ez çîyo ke fam kena heskerdiş bi herrî ra hes kenê. Çî ra dapîrê merdimî ça hamey dinya, a herrrî ya giredeyeno û a herrî ra hes kenê.” Çi ra dapî ra vato: “Bilbil eşto qefes o zerrîn, rena vat o, ax û welatax û welat. Dima ra wayir ey vano. Ey veradê û heya welatê ey, ey bişopnê! heya bîn koyek şopnenê ke hewnenê Bilbil hew sere zinarek de waneno û zef kêf weş o. Dême, teyrî, ajalî, nebatî heme herrey xo wa girêdayêy û tera hes kenê.” Ma vat: “Temam pîyrê, heya eyta fam kerd. La belê, ney cîya têsîyreke senîn cuyê şima ser kerd. Şima senîm esîra ra zêde têkdîr cuyay, şima qe heskerdişê xo û cuyê xo ra fam kenê. Gelo eke herrî ra nêbo, do merdimatî senîn bicuyo. Eke herrî çînêbo do nebatî zî nêvirazyê. O wext nê merdimî, nê heywanî nê eşkenê bi cuyê. Aha heskerdiş zî ena ra welidyeno. Merdim çiqa herrey xo ra, çîqa nebata ra hes bikero hende zî hemfer ê (hevserê) xo ra û tûtanê xo ra hes keno. Gama merdim sewalan dir, nebata dir mijûl beno, ayne ra heskeno, a roce zerrey merdimi heskerdiş ra pîr bena. Zerrey merdimî de vengahî nê manena. Gama zerrey merdimî de vengahî çinê bo emelê çewtî zî nê virazyenê. Aha cuyîna mabîna awa ravêrt o.”
Pîyrê, cuyînê lac û veywe, ey torînanê to senîn ravêreno? Ya zî ti seba tê dir bîyayîşê cuyîn îna eşkena ma rê çi vacê? Vatêy to kenêy? Ya zî şima bi werbîynî kenê? hewa vat: “Ez û torinê xo, ma başêrî bi werbînî kênê, ey zederî min ra fam kenê. Ma persenê midir yenê mîyanê baxçî derheqî zebze û fekîyann de persan persenê. Raştî ney persê îna weşê min şinê. Ez zî îna rê qalê ronayîşê şitil û bezrîka kena. Na coye ra ez îna ra zehferî hes kena. Ha ey wirdî torinê min hemferê (hemcuyê) werbînî yê. Gaman ena va bi destê xo wird torinê xo mont ra tey dir hewa. Di ma ra” Vat: “Şewperî kêna kênay mi ya pîle wa. Rocdî zî lacê kêna min ya mîyanînê yo. No qorno peyîn wenda yo. Mezgê îna baş xebityeno. Tebîetî ra, nebata ra herrey welatê xo ra hes kenê. Na coye ra werbînî ra zî zehf hes kenê. Bê werbînî aw nêşimenê (nêwenê). Wer îna cîya nêşino- hewa çim cayê çirîsyayn merdim povetin ke îna ra zehf heskena. Min heya nika yew rey zî nêdîyo ke bisewto berz, bi hêrs qîyray ro werbînî. Kêmasîyekê, şaşîyekê virazîyo ya şinê meclîsê xo zî şinê bin gozêra xije ronişenê, tay werbînî dir qisey kenê, dima ra seke çîykê nê bîyo, a mesala uca manena, êdî a mesala digor nêkenê... la lacê min û veywa min ana nîyê. Ey hewte de di hêrê hewîy pêro. A ey sucdar kena, o aye sucdar keno, ben qîyrî û warrîyey îna, merdim vano do nika werbînî verradê her jo hetêka şê ro. La heyna têdir cuyayîşê xo ramnenê. Dema dewe ra, nebata ra. Sewala ra bi kilmkî herrî ra vissîyay şîy şaristanî şima xerîpnay, min ra hêrs benê.”
Vanê: “Ti wazena ma zey verîy bi cuy. Ma zî zey to bi kerga, bizêka, dara û bezrîka wa mijûl bibi. Sankî bi en çîya mijûl bibê do qiymetê îna kemî bibo, nê la?  Merdimê şaristanîjî zehf îna mûsayê çîyo hedrê, qiymet danê rihetîyey xo. Bi herrî ra nê bi makîna, bi pera dir mijûl benê. Ênê çîy viraşttey merdima yê. Bê herrî nê bi makîna, bi pera dir mijûl benê. Ênê çy viraştey merdima yê. Bê gana (bê ruh). Ney çî yê bê bêgan ra heskerdiş nê virazyeno. Ancax çîyê ke bigan ê, leteyke tebîetî yê sebebê estîyayîşê merdimatî yê te ra heskerdiş virazyo. Ez a coya ra vana heskerdişê herrî, heskerdişê nebata û heskerdişê ganora heskerdişê merdimano zî. Enî benê hêmê hes kerdişê cênî û camêrdî zî, Ez eno awa bawer kena la torî ne to zî şaristanî zî nîyê? Ey çira werbîynî ra hes kenê, semedê heskerdişê îna çî yo?’’
 La min şima ra serre yo ewîlî de vat: “Torinê min wenda yê. Ey timqalê heskerdişê welat kenê, ey herrî nebat a û heme tebîetî kenê. Behsê zehf çîyanê weşa kenê. Vanê ma do rêçey dapîranê xo bişopne û tay edetanê îna newe ra gane biker û ro mîyrasê îna wayîr vecîy. Seba ke tebîetî ra heskenê, miletey (şorê) xo. Ra heskenê, seba herr û welat xo ra heskenê werbîynî ra zî heskenê. Na xo heskerdiş çî yo? Do çira bîvirazyo?”
La lac û veywey min, qe çîyê dapîra ra hes nêkenê. Tew çîyke îna vîr de nêmendo. Hema vanê wa piyzey ma perey cêb de bibi zembîn çîy ke lazîm nîyo. Vatey ke dapira estê vanê: “Ko dare li wir ware (kurmanci).” No vate gorey merdimanê no awa yo.
Spas pîyrê, to dersêke tarîxî da ya ma.’



FEHMÎ KOÇ