Dersim’in Geyiksuyu mevkiinde yaklaşık 50 ayrı noktada başlayan orman yangı sürüyor. Yangına müdahale eden bir grup gönüllü, havadan müdahale edilmesi gerektiğini belirterek, “Güvenlik adına ormanlarımızı yakmaktan vazgeçin” dedi.
Dersim’in dört bir tarafını saran orman yangınları büyüyor. Geyiksuyu bölgesinde 3 gündür çıkan yangın, Bali deresi ile Müşkirek köyü arasında yayılıyor.
Yapılan bombardıman sonucu çıkan yangın yaklaşık 50 farklı noktada büyüyor. Sanatçı Ferhat Tunç’un da aralarında bulunduğu yangın söndürme gönüllerinden bir grup, bölgeye giderek tarım aletleriyle müdahale etti.
Gönüllüler, bölgede yangın söndürme çalışmaları yürütmek için 3 saatlik bir tırmanın ardından Bali vadisinin bir tepesine çıkabildi. Herhangi bir izin başvurusu yapmadan bölgeye geldiklerini ifade eden gönüllüler, Bali vadisinin 3 gündür yandığını ve yangına müdahale edilmediğini kaydetti. “Güvenlik adına ormanlarımızın yakılmasından vazgeçin” çağrısında bulunan gönüllüler, ormanları yakmanın insanları yakmakla aynı olduğunu, bunun dünyada örneğinin bulunmadığını belirtti. Ormanlara yönelik saldırının kültürlerine, tarihlerine ve değerlerine yönelik bir saldırı olduğunu ifade eden gönüllüler, yangının büyük bir alana yayıldığını, kendilerinin yeterli olmadığını, yangına havadan müdahale edilmesi gerektiğini dile getirdi. Gönüllüler, Tunceli Valisi Tuncay Sonel’in telefonlarına cevap vermediğini, yakın çevrede bulunan karakolların da yangını söndürmeye giden gönüllülere izin vermediğini vurguladı. Batı illerinde uygulanan hukukun Dersim’de de uygulanmasını isteyen gönüllüler, bu coğrafyadaki ateşe son verilmesini istedi.
Doğadaki tüm canlıların orman yangınlarıyla yok edildiğine dikkat çeken gönüllüler, tüm engel ve yasaklamalara rağmen bölgeye giderek kendi imkanlarıyla yangına müdahale ediyor.
Köyümüz yanacak
MA’nın Rengü mezrasında telefonla ulaştığı köylülerden Abdullah Çınar, yangının önceki gece itibariyle köyün yamaçlarına kadar geldiğini ve gittikçe köye doğru yaklaştığını belirtti. Çınar, “57 yaşındayım, böyle bir vahşetle karşılaşmadım. Dünyaya sesleniyorum. Bu devlet ülkeyi kötü yönetiyor. Ormanlarımız demek, can demektir. Canımız yanıyor. Birçok bitki ve canlı hayvan, kül oldu. Doğa olmazsa, hayat olmaz. Ne yapacağımızı bilmiyoruz. Bir an önce önlemi alınsın. Yoksa köyümüz de yanacak. Köyde birkaç kişi kalıyoruz. Yaşım itibariyle müdahale etmekte zorlanıyorum” dedi.
Devlet bilerek yapıyor
Kürt kentlerinde yaşanan orman yangınları gündemdeki yerini koruyor. Şu ana kadar çıkan ve yetkililerin hiç müdahale etmediği yangınlarda çok sayıda ormanlık alan ve tarım arazisi yok oldu. Batıda rant odaklı çıkan/çıkarılan yangıların aksine Kürt kentlerinde ise yangınlar daha çok “askeri operasyonlar” sonucu meydana geliyor. Yangınların hemen hemen tamamına “Özel Güvenlik Bölgesi” gerekçesiyle müdahale edilmezken, bazen de “ekipman yetersizliği” bahanesine sığınılıyor.
Bölgedeki yangınlarda halkın müdahalesi öne çıkarken, yetkili kurumlar ise yangınlar yerine halka müdahale etmeyi tercih ediyor. Başta Dersim, Amed, Mardin ve Şırnak’ta çıkan yangınlarda şu ana kadar binlerce hektarlık ormanlık alan küle döndü. Ancak yanan alanlar resmi kayıtlarda yer almadı.
Tunceli Valisi Tuncay Sonel yangınlardan bir hafta sonra yaptığı açıklamada, Dersim'deki yangın fotoğrafları için "Fotoğraflar ilimize ait değildir" iddiasında bulundu. Ancak sanatçı Ferhat Tunç'un yangın bölgesinden görüntü yayınlaması sonrası Soyel'in açıklamasının gerçeği yansıtmadığı ortaya çıktı.
İşte bazı örnekler
Devlet kurumları tarafından müdahale edilmeyen ve kayıt altına alınmayan bazı orman yangınları şöyle:
- Dersim’in Pülümür ilçesi Uzuntarla Mevkii’nin helikopterler tarafından Nisan 2018’de bombalanması sonucu yangın çıktı. Yetkililer müdahale etmediği gibi köylülerin müdahalesini de “Özel Güvenlik Bölgesi” iddiasıyla engellendi.
- Havaların ısınması ve askeri operasyonların artmasıyla birlikte yangınlar da çoğaldı. Temmuz ayı yangınların tavan yaptığı ay olurken, ilk yangın haberi Amed’in Lice ilçesinden geldi. Abalı Karakolu ve Bingöl’e bağlı Genç ilçesine bağlı Tapantepe Karakolu arasında kalan on ayrı bölgede 5 Temmuz’da yangın çıktı. Yangına müdahale etmek isteyen köylüler, askerler tarafından engellense de, uzun uğraşlar sonucunda yangın söndürüldü.
- 6 Temmuz’da Lice ilçesinde bulunan 2'nci Moturlu Piyade Tugay Komutanlığı çevresindeki ormanlık alanda yangın çıktı. Yangına köylülerin uzun uğraşları sonucunda müdahale edilebildi.
- Mardin Valiliği tarafından “sokağa çıkma yasağı” ilan edilen Talatê ve Ömerli’ye bağlı Kovanlı mahallelerinde 7 Temmuz’daki operasyonla birlikte yangın çıktı. Yangında yurttaşlara ait zeytinlikler küle döndü.
- Amed’in Kulp ilçesinin kırsal kesimlerinde bulunan Lis Dağı’nın 10 Temmuz’da bombalanması sonrası ormanlık alanda yangın çıktı. Yurttaşların müdahalesi sonucu üçüncü gün kontrol altına alınan yangında onlarca hektarlık arazi zarar gördü.
- Şırnak'ta bulunan Cudi Dağı bölgesinde 19 Temmuz’daki askeri operasyon sonrası yangın çıktı. Çıkan yangına müdahale edilmezken yangın daha sonra kendi kendine söndü. Yangında çok sayıda ağaç küle döndü.
- Mardin’in Nusaybin ilçesinde Omaryan bölgesinde 25 Temmuz’da ilan edilen sokağa çıkma yasağı sonrasında ormanlık alanda yangın çıktı. Çıkan yangında binlerce ağaç küle döndü.
- Dersim’in Pertek ilçesi Çataksu köyünde 26 Temmuz’da bilinmeyen bir nedenle orman yangını çıktı. Yangına müdahale edilirken, Dersim’de ilk defa yangın söndürme uçağı görüldü. Günler süren yangında 600 hektarlık alan küle döndü.
- Amed’in Lice ve Hazro ilçesi arasındaki kırsal alanda 28 Temmuz’da başlatılan askeri operasyon sonucu orman yangını çıktı. Yangın gün boyu devam ederken, köylülerin uğraşları sonucu söndürüldü.
- 28 Temmuz’da bir yangın haberi de Şırnak’ta Cudi Dağı eteklerinden geldi. SİHA’larla yapılan bombalama sonucu çıkan yangına müdahale edilmezken, onlarca hektarlık alan zarar gördü.
- Dersim’in Hozat ilçesi Sincik Dağı’na yönelik F16 savaş uçakları, SİHA ve Kobra tipi helikopterlerle 14 Ağustos’ta yapılan bombardımanın sonucu ormanlık alanda yangın çıktı. Yangın rüzgarın etkisi ile geniş bir alana yayılırken, yangına gönüllüler müdahale ediyor. Yangın günlerdir sürüyor. Yangında şu ana kadar binlerce hektarlık alanının zarar gördüğü belirtiliyor.
- Bingöl’ün Genç ilçesinde “Özel Güvenlik Bölgesi” ilan edilen Sivan, Doğanlı ve Suveren köylerinde ormanlık alanda 16 Ağustos’ta yangın çıktı. Yangına iki gün boyunca köylüler dışında kimse müdahale etmedi.
- 16 Ağustos’ta Mardin’in Midyat ilçesinde belediyenin çöp depolama alanında çıkan yangın ormanlık alana sıçradı. Yangına “ekipman yetersizliği” nedeniyle yeteri kadar müdahale edilemezken, 3 gün süren yangında en az 20 hektarlık alan zarar gördü.
- Şırnak’ın Beytüşşebap ilçesi Aşağıdere (Gelejêr) köyü kırsalında 17 Ağustos’ta yangın çıktı. Yangının bölgede “Mete Timi” olarak bilinen özel harekat birlikleri tarafından çıkarıldığı öğrenildi. Yangın bir gün sonra kontrol altına alınırken, geniş bir alan yangından zarar gördü.
- 18 Ağustos’ta Amed’in Kulp ilçesine bağlı Ünal Mahallesi kırsalında sabah saatlerinde yangın çıktı. Köylüler ve belediye ekiplerinin müdahalesi sonrası yangın kontrol altına alındı.
MA/DERSİM