Çarçoveyê aktivîteyanê festîval de bi seyan kesê ke otogar de amey têlewe, eve rayverîna Pîran vera Gozeyanê Mûnzûrî kewtî ray. Heyeto ke him serva zîyaret û him zî serva îbadet vera Gozeyan hereket kerdî, Kemerê Belî de noqteya qontrol yê polîsan de amey vindernayen. Polîsan bi TOMA û wesayîtanê zirxî rayirî girotî, ravêrnayinê welatijan rê destûr nêday. Ser nay parlementerê HDP yê sûk Alîcan Onlu, Erdal Ataş û Pîran ra pîya bi midurê emnîyetî pêdîyayis virastî. La midûrî aşkere kerd ke na rayîr tomet a û êşkenê ser Xozad ra şirê.
Qedexe şikitî
Badê manîkerdisî damûstayîn amê dayen û hemşaredarê Dersim Mehmet Alî Bûlî qisey kerd û tometkerdenî rê nêrazîbîyen damûsna. Bûlî aşkere kerd ke ê na tometkerdenî qebûl nêkenê û nîya va: “Girotisê rayîran sarî rê bêhurmetî yo. Eke waranê îtiqatî rê kî destûr nêdanê, dê kamî rê bidê.” Ocaxê Axuçanî ra Pîr Hasan Gençî kî da zonayen ke iyê nêşkenê şirê zîyaretê waranê xo yê bimbarek.
Peycoy parlementer, hemşaredarî û Pîran ra pîya heyetekê 40 kesan ablûqa vêrd ra. Kesê ke kewtî qolê pê Dola Pilûr de zey sembolîk Rayşîyayişê Heqîqetî viraştî. Heyeto ke heta qedexe vêrdî ra heta nîşangehê Ana Fatma ray şî û çilayan fiştî ci. Îta de Ocaxê Bawa Mansûrî ra Seyfî Mûxûndî îkrar girot û dûayî wend. Peycoy şêlig rayîra alternatîf ra şî Gozeyanê Mûnzûrî û ewca de îbadetê xo kerdî.
DÎHA/DERSIM
‘Îxlalê heq û hiqûqî’ ramenê
Çarçoveyê festîval de serva vîrardenê Tahîr Elçî panelê ‘Herem de îxlalê heq û hiqûqî’ virazîya. Serokê baroyan ke tewrê panelî bî behsê îxlalê heqan yê ke wextê OHAL û ‘Qedexeyê vejyayişê kuçeyan’ de bî kerdî. Panelo ke Kuçeyê Sanat de virazîya moderatorîya ci Serokê Baroyê Dersim Ozgur Ûlaş Kaplanî kerd de Serokê Baroyanê Şirnex, Colemerg, Elîh, Wan û Amed tewr bî.
Serokê Baroyê Amed Ahmet Ozmen ke qisey kerd da zonayen ke 16ê Temmûz ra tepya nê, Temmûza 2015î ra na het bi OHALî ciwîyenê.Ozmen ke behsê tekoşînê Tahîr Elçî kerd vist vîrî ke Elçî pêrokîn heyatê xo de serva heqê mordeman tekoşîn kerd. Ahmet Ozmenî da zonayen ke Tahîr Elçî pawitoxîya domanê ke ma û pîyê ci cînayetanê ‘kiştoxî nêdîyar’ şî û raştê îşkence amey kerd.
‘Dosya Elçî de raveyşîyayen çîno’
Serokê Baroyê Amed Ahmet Ozmenî aşkere kerd ke iyê dê dosyeya Elçî terkê ‘kiştox nêdîyarî’ mekerê û nîya va: “Rixmo ke dosyeya cipersyayişî de qerarê nimite çîno, la bi qerarê fiîlî yê nimite dosye hetkaran rê nîna rusnayen. Serva cipersayişê dosya ma 98 waştenî kerdî. La na derheq de zî heta nika ma rê teba nêame vaten.” Ozmenî da zonayen ke cayo ke Elçî ame kişten de Loqanteyê Kebap yê Mêrdîn esto û aşkere kerd ke na qamera he çî qeyd kerd, la qeydê ke verîya wextekê amey dayen nêbenê ra.
‘Qedexeyê vejyayişê kuçeyan û îxlalê heqan’
Ozmenî hayr ant qedexeyê vejyayişê kuçeyan ke Farqîn de destpa kerdî û vist vîrî ke nê qedexeyî dûştê hiqûqî yê. Ozmenî aşkere kerd ke demê 12ê Îlonî de bila kerdisê nîyayî çinêbi û va: “Badê seateke nîm yê kiştişê Elçî 6 taxanê Sûrî de qedexe vistîya dewre. Ewro 30ê Temmûze yo la hona kî nêşkeme şirime cayê kiştişê Elçî.
Ahmet Ozmenî herzewbîn hayr ant texrîbkerdenê Sûrî ser zî û nîya dewam kerd: “Sûr o ke bin hîmayeyê UNESCO de yo rijnay. Dûştê nê îxlalan ma 25ê Adare de dawa kerd ra. Serranê ’90î de ma bi serran bi cînayetê kiştoxê ci nêdîyar, veşnayişê dewan, îşkence ciwîyayî. Kurdan de gumanekê nîyayî esto. OHAL o ke serva 3 aşman îlan bi, do Tirkîye de wedarîyo, Kurdistan de dewam bikero.
‘OHALî ra pîya îşkence bi fermî’
Serokê Baroyê Wan pawitox Mûrat Tîmûrî zî hayr ant OHAL o ke ’87î ra heta 2002 dewam kerd ser û aşkere kerd ke tenya nîyadayişê îxlalê heqanê par de hezar û 500 kesan weşîya xo kerd vinî, nînan ra 600ê ci doman û cenî bî. Tîmûrî persa ‘demê OHAL çima qebûl vîniya’ kerd û nîya va: “Wextê OHALî de îxtidar bi rehatî besekena quwetî bicêro destê xo. Bi rejîmê OHALî ra pîya wextê binçimgirewtenî vejya 30 rojan. Bi nayî îşkence bi fermî û pawitoxan rê 5 rojî sînorê pêdiyayen ardîya.”
‘Pêrokîn heqî cemidnay’
Serokê Baroyê Şirnex Nuşîrevan Elçî zî behsê îxlalê heqan ê Cizîr kerd û vist vîrî ke herem de nê îxlalî dewam kenê. Elçî da zonayen ke OHAL par ra heta nika Cizîr, Farqîn, Nisêbîn, Gever û Şirnex de rameno û nîya va: “Nê sûkan de pêrokîn heq û hurîyetî cemidnay. Verîya bodriman Hedîye, pitika Mîray, Remezan kişîyay. 200 ra vêşî gencê ke xeynê qelemekê tebayê ci çinêbi kişîyay.” Elçî hayr ant qetlîama Roboskî ke 34 kesî amey kişten ser û va, serva ke dosyeya Roboskî reyna ra bîro rakerden waştena ma esta.
‘Sebebê îxlalan nêbîyayisê nîzamî yo’
Serokê Baroyê Elîh Ahmet Sevîmî zî behsê saznêbîyayişê heqanê mordeman kerd û vist vîrî ke Kurdistan de her însanek raştê îxlalê heqan ameyo. Sevîmî aşkere kerd ke Elîh ra heta Dersim her gamekê de raştê îxlalê azadîya seyahatî ameyê û va: “Wexto ke nezdîyê Dersim bîm eve texrîbatê xoza ra rî bi rî mendime. Pêrokîn sebebê nê îxlalanê heqî nêbîyayisê nîzamî yo. Pey coy panelîstan cewab day persanê welatijan.
NAVENDÊ XEBERAN