Semeda fermî ya viraştişê nêy bendawan hilberîna elektrîkî yena mojnayiş la yena zanayiş ke awankerdişê heme santralê elektrîkî biqedî zî elektrîke yena hilberînayiş, bi temamî seyî ra hewt a heme hilberîna elektrîkî ya Tirkîyayî yo. No zî mojnena ke armanc tena nê hilberîna elektrîkî yo. Çimê şîrkentan di çem û robarê Kurdistanî de yê. Wazenê zengîn bibêy û desthiladar bibêy ra wazenêy santralan Kurdistanî de bi ca bikerêy. 

Di mîyanê bendawan de bendawê ke bi nameyê ecêb amey binamekerdiş êy zey bendawêy ewlehîyê zî est êy. Tena di Şirnexe de 7, Colemergê de zî 4 bendawêy ewlehîyê yenêy viraştiş, tewireke bendawan êy zey ewlehîyê nêbê se zî no name bi saya Komara Tirkîyaye kewt lîteratûrî mîyan. No ser zî zey fermî tena Tirkîyaye no name bikar şuxulnena. 


Gazê kerrayan

Xeynî nêy bendawan di Dêrsim, Çewlîg, Botan, Serhet û Amede de zî bi desan santralê elektîkê yê awe yena viraştiş ya zî yenêy plankerdiş ke do bêrê viraştiş. Di 28 adara 2015 de di Dêrsim, Kerboran Germavê, Mûradiyê ya Wan heman demê de çalakî yenî viraştiş. Nê bendawan ra yew zî di ser çemê Pasûre de yena viraştiş. Di mîyanê sînorê Farqîne Gelîyê Godornê de zî bendawa Feraqîne ya seba awedayişî yenê viraşti la yena zanayiş ke na bendawa ke di Geliyê Farqîne de yena viraştiş seba gazê kerrayan o. Awa bendawe do vetişê gazê de bêro şuxulnayiş û do ax û awe bijehrno.

Santrala ke di ser çemê Pasûre de yena viraştiş bi serê xo bêvate yo. Verba nê polîtîkayê lêminî do bi rayverîya Tevgera Ekolojîyî di Pasûra Amede 28 adare de çalakîye bêro viraştiş. Çalakîya Pasûre ser aktîvîstê Tevgera Ekolojîyê ya Mezopotamyaye Guner Yanliç agahî da. 


Meclîsê Êlihe

Yanliç destnîşan kerd ke ê verba talan û wêrankerdişê xozaye di 25 şaristan û 5 hereman de meclîsan do saz bikerêy û wina vat: “Taybet xebatê ma, ser persfektîfêkê ekolojîk nîyê, ma nêwazenê nê persfektîfan di cuyayişî de cayê xo bivînê. Ma sifteyin di Amede de meclîsbîyîşê xo viraşt û peynî zî di Êlihe de ma meclîsê xo saz kerd. Nika di Wan û Dêrsime de zî xebatêy ma meclîsbîyîşê domyeno. Ma wazenê 21 şaristanê de daxî meclîsê ekolojîyê saz bikerêy û ma bingeyîya nêy meclîsan ser zî xebatê taybet virazenê. Meclîsê ekolojîyê tena bi Kurdistanê sînor nêmano, şaristan û qezayêkê nufûsê înan zaf êy taybetî di nêy cayan de zî ma meclîsê ekolojîyê înşa bikerêy.”

Yanliç îzeh kerd ke armancê înan komeleyake ekolojîk o û no ser zî êy hetanê peynî têkoşîna xo do bidomnê. Tevgera Ekolojîyê di merheleyê meclîsbîyÎşê de sifteyin çalakîyê xo di Dêrsim, Wan, Sêrt, Kerboran û Nisîbinê ya Mêrdîne de verba bezîrganîya awe, HES û bendawan do bivirazo û nika ra pey do ê babetê dorûver, weşî, ziwan û kultur û enerjîyî de zî bi persfektîfê ekolojîyê xebatê xo bikerêy.


Bi coş beşdar bibî

Yanliç bal ant ser Pasûra Amede de viraştişê HES û bazîrganîya awe û wina domna: “Ma verba nê polîtîkayê kapîtalîzmî di 28 adare roja şeme hetanê roja yewşemeye Pasûra Amede de konê xo biakerê û di binê na konî de zî do ma çalakîyê bi tewir bi tewr bikerêy. Hewna çarçiweyê nê çalakîyê xo di 6 nuqteyê de zî çalakîyê ma bi coş bêrêy viraştiş.” 


 LÊL AMED/AMED