2008 yılında Güney Kürdistan’ın Hewler şehrinde kurulan Kürdistan Fotoğraf Kütüphanesi (The Photo Library of Kurdistan), Kürdistan’da ve dünyanın her yerinde bulunan Kürtlere ilişkin fotoğrafların bulunduğu dijital bir kütüphane. Başlıca amacının Kürdistan’ı ve Kürtleri gelecek nesillere olmak üzere tüm dünyaya tanıtmak olan kütüphanenin fikir babası Chris Kutschera. 1971’den beri Kürtlere ilişkin bir çok araştırmaya imza atan Fransız asıllı Chris Kutschera ile dijital kütüphaneye ilişkin görüştük.
Herkes fotoğraf paylaşabilir
Zengin arşivinin Kürdistan’ın dört parçasının yanısıra dünyanın her yerinden Kürtlerin fotoğraflarının yer aldığı kütüphane, bağımsız fotoğrafçıların yanında çeşitli fotoğraf acentaları ve özel koleksiyonların bağışlarıyla oluşturulmuş. Dijital kütüphanede bulunan fotoğraflar, coğrafik bölgelerin yanı sıra siyaset, ekonomi ve toplum gibi başlıklarla gruplandırılmış. Dünyanın her tarafında Kürtlere ilişkin fotoğrafları bulunan müzelerden, fotoğraf acentalarından ve şahıslardan fotoğraflarını dijital kütüphanelerinde paylaşmalarını rica eden kütüphane kurucusu Chris Kutschera, “Bu tarz imgeye dayalı projeler sayesinde Kürtlerin tarihinden haberdar olmak mümkün olabiliyor. Kütüphanemizde bulunan fotoğrafların her biri Kürtlerin belirli bir bölgesine ve dönemine bir nevi ışık tutuyor” şeklinde konuştu.
Yok edilen kent
Fotoğrafların genel anlamda bir kültürü ve tarihi muhafaza etmek bakımından büyük bir öneme sahip olduğunu belirten Kutschera, fotoğrafların öneminin özellikle Kürtler gibi yıllardır ulusal mücadele verip katliamlara maruz kalan halklar için çok büyük olduğunu açıkladı. Kutschera , başlarına gelen bir anıyı da gazete okurlarıyla paylaşmak istedi: “1980’lerin sonlarına doğru Güneyli Kürtler bize Kala Diza adlı yerleşim yerinin Irak devleti tarafından yerle bir edildiğini söyleyince açıkcası Kürtlerin abarttıklarını düşündük. Bir hükümetin kendi ülke sınırlarında bulunan 60 binden fazla nüfusa sahip bir kasabayı yerle bir edeceğine inanamadık. Ancak 1991’de Kürdistan’ı tekrar ziyaret ettiğimizde gözlerimize inanamadık. Kala Diza’nın bir harabeye dönüştüğünü kendi gözlerimizle gördük. Kürtler propaganda yapmıyormuş; aksine bize gerçekleri söylüyormuş. Derhal Kala Diza’nın fotoğraflarını çektik ve kamuoyuna sunduk. Fotoğraflar Avrupa’da büyük bir yankı yarattı. Kütüphanemizde Kala Diza’nın 24 fotoğrafı bulunuyor. İsteyen fotoğrafları inceleyebilir.”
Savaşlar fotoğrafları da yok etti
Fotoğrafların genç Kürt nesillere ana ve atalarının nerelerde ve ne şekilde yaşadıkları konusunda da bir kılavuz işlevi gördüğünü ifade eden Kutschera, zorla göçler ve savaşlar yüzünden birçok fotoğrafın yok olduğunu kaydetti. Mevcut şartlar altında yok olmayla yüz yüze kalacak fotoğrafların dijital kütüphane sayesinde arşivlendiğini belirten Kutschera, “Bu tarz online kütüphaneler sayesinde fotoğraflar kaybolup yok olsalar dahi dijital versiyonları muhafaza edilmiş olacak. Böylelikle fotoğraflar kopyalanabilir ve orijinallerini kaybeden kişilere kopyaları ulaştırılabilir” şeklinde konuştu. Dijital kütüphaneye www.kurdistan.photoshelter.com adresinden ulaşılabilirken, İngilizce olarak tasarlanan kütüphanenin Kürtçe ve Arapça versiyonlarının yakında faaliyete geçeceği belirtiliyor.
ÖZLEM GALİP