Persodesign adlı şirket yeni bir ticari konsept geliştirdi. Dilencilik utanılacak bir şey olmaktan çıkarılıp bir iş ve mesleğe dönüştürülecekti. Eleman bulmak için gazetelere ilanlar verildi. Başvuruda bulunan 36 kişi güneşli bir cumartesi günü Stockholm’un en işlek caddesi Drottningatan’da dilencilik yaptı. 100 bini aşkın kişinin geçtiği caddede yaşları 9 ila 73 arasında değişen 19 kadın ve 17 erkek ellerinde ne için dilendiklerini gösteren kartonlarla geçenlerin dikkatini çekip para toplamaya çalıştı.
İsveç ve bazı ülkelerin medyalarında tartışmalara yol açan girişimin İsveçli sanatçılar Carina Reich ve Bogdan Szyber’in dikkatlari yeni liberal politikaların sonuçlarına çekmek amacıyla gerçekleştirilen bir sanat projesi olduğu anlaşıldı.

İnsanlara destek verilmiyor
Projenin amacını ve sonuçlarını hakkında bilgi almak için sanatçı Carina Reich ile görüştük. Sanatçı toplumda giderek yaygınlaşan dilenciliğin nedenlerini sorgulamak ve toplumun dikkatini neo-liberal politikaların yol açtığı sonuçlara dikkat çekmek amacıyla böylesi bir projeyi gerçekleştirdiklerini söylüyor. Özelleştirmelerin ve sosyal devletin adım adım tasfiyesinin insanları işsizliğe ve yoksulluğa sürüklediğini, geçimlerini sağlayamayan insanların sayılarının arttığını ve toplumun bu insanlara gerekli desteği vermediğini ifade ediyor.

Shakespeare’in 'Titus Andronicus'u çıkış noktası
Reich, ünlü İngiliz yazar Shakespeare’in ilk trajedi eseri 'Titus Andronicus'u çıkış noktası alarak inanç, utanç, suçluluk ve öç almayı konu alan 3 yıllık bir proje yaptıklarını, proje kapsamında dillenciliği değişik biçimlerde gündeme getirmeye devam edeceklerini söylüyor.
Sanatçılar projenin ilk etabının sonuçlarını kapsamlı olarak değerlendirip önemli bulgulara ulaşmış. 9 kişi dünyayı değiştirmek; yoksullara, çocuklara ve savaştan zarar görenlere yardım, 8 kişi kişisel ihtiyaçlarını kârşılamak; kışlık ayakkabı, mont, gözlük alabilmek, 7 kişi konut edinebilmek, 6 kişi öğrenimlerini sürdürebilmek için dilenmiş. Bir kişi devleti yıkmak, bir diğeri de tüketim toplumunu protesto etmek amacıyla, 3 kişi de gerçekten yiyecek alabilmek için para toplamaya çalışmış.

En fazla para İsveçli dilencilere
En fazla parayı (421 Kron) dişlerini yaptırmak için dilenen 60 yaşlarındaki İsveçli toplamış. Onu kışlık mont almak isteyen 45 yaşındaki adam, babaannesine doğum günü hediyesi almak isteyen genç kadın izlemiş.
En az para toplayabilen on kişi ise evsizler ve yaşamını dilenerek sürdürmeye çalışanlar. Bunların ortak yanları yabancı ve yoksul olduklarının her hallerinden belli olması.
Romanya’dan İsveç’e çalışmak amacıyla getirilen, kandırıldıklarını anlayınca ülkelerine dönmek isteyen ancak yol paraları olmadığı için dilenmek zorunda kalan evli çiftin 8 saat dilenmelerinin hasılatı sadece 53 Kron olmuş. Reich ortaya çıkan bu tabloyu şöyle yorumluyor: "En fazla parayı somut bir ihtiyacını, örneğin dişlerini yaptırmak veya giysi alabilmek için dilenenler topluyor. Halk sosyal olarak dışlanmış olduğu belli olanları, gerçekten karınlarını doyurabilmek için dilenenleri görmezden geliyor. Yoksullar ve göçmenler için dilenmek kârlı bir iş değil."
Dilencilik onu örgütleyen şirket için de pek karlı olmamış. Reich, ilan ve dilenenlerin ücretleri için toplam 96 bin Kron ödediklerini, buna karşın yarısını kazanabildiklerini söylüyor. 


MURAT KUSEYRİ/STOCKHOLM