•  TÜİK'in açıkladığı verilere göre bile yıllık tüketici enflasyonu yüzde 61,14 ile 20 yılın zirvesini yeniledi; üretici enflasyonu ise ise yüzde 114,97 oldu. 
•  Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) ise aylık yüzde 11,93, yıllık yüzde 142,63 olarak açıkladı. DİSK-AR da dar gelirlilerin gıda enflasyonunun yüzde 100 civarında olduğunu belirtti. 

TÜİK'in açıkladığı verilere göre enflasyon Mart'ta aylık yüzde 5,46'lık artışla yıllık yüzde 61,14'e ulaştı. Yıllık üretici fiyat endeksi ise yüzde 114,97 oldu. Türkiye'de Mart ayında yıllık bazda yüzde 61,14 artan enflasyon, bir kez daha son 20 yılın en yüksek seviyesini gördü. Kasım 2002 seçimleriyle göreve gelen AKP iktidarındaki en yüksek artış da oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Mart ayı enflasyon rakamlarını açıkladı. Yıllık resmi tüketici enflasyonu yüzde 61,14 ile 20 yılın zirvesini yeniledi. Tüketici fiyatları endeksinde (TÜFE) Mart'ta bir önceki aya göre yüzde 5,46, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 22,81, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 61,14 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 29,88 artış gerçekleşti. Bir önceki yılın aynı ayına göre artışın yüksek olduğu ana gruplar sırasıyla, yüzde 99,12 ile ulaştırma, yüzde 70,33 ile gıda ve alkolsüz içecekler, yüzde 69,26 ile ev eşyası oldu. Mart'ta artışın yüksek olduğu ana gruplar ise sırasıyla, yüzde 13,29 ile ulaştırma, yüzde 6,55 ile eğitim, yüzde 6,04 ile lokanta ve oteller oldu. Mart 2022’de, endekste kapsanan 409 maddeden 313'ünün ortalama fiyatında artış gerçekleşti.

Makas, 53,8 puanla yine rekor kırdı

TÜİK'in açıklamasına göre; yıllık üretici enflasyonu (Yİ-ÜFE), Şubat'ın ardından Mart'ta da üç haneli gerçekleşti ve yüzde 114,97 seviyesine yükseldi. Aylık bazda üretici fiyatlarındaki artış yüzde 9,19 oldu. Üretici enflasyonu ile tüketici enflasyonu arasındaki makas 53,8 puanla yine rekor kırdı. 12 aylık ortalamalara göre yüzde 64,30 arttı. Yİ-ÜFE Şubat'ta yıllık yüzde 105 olarak gerçekleştirerek 1994'ten sonra ilk kez üç haneyi görmüştü. Sanayinin dört sektörünün yıllık değişimleri incelendiğinde, madencilik ve taşocakçılığında yüzde 110,36, imalatta yüzde 106,55, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 228,94 ve su temininde yüzde 42,34 artış gerçekleşti. Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri; ara malında yüzde 122,92, dayanıklı tüketim malında yüzde 75,85, dayanıksız tüketim malında yüzde 79,70, enerjide yüzde 214,87 ve sermaye malında yüzde 76,55 artış olarak gerçekleşti.

ENAG'a göre 142,63 

Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG), TÜİK açıklamasından önce Mart'a ilişkin enflasyon raporunu yayınladı. ENAG'a göre, Tüketici Fiyat Fiyat Endeksi (E-TÜFE) Mart ayında yüzde 11.93 arttı. E-TÜFE’nin son 12 aylık artışı ise yüzde 142.63 olarak gerçekleşti. ENAG-özellikli ürün grubu enflasyon hesaplamasına göre, TÜİK alt grupları gösterge olarak alındığında en fazla aylık  yükseliş, yüzde 78,44 ile sağlık kaleminde gerçekleşti. ENAG, Şubat'ta enflasyon rakamlarını yıllık yüzde 123.80 oranında olduğunu duyurmuştu.

Dar gelirlinin gıda enflasyonu

TÜİK'in verileri açıklamasının ardından DİSK Araştırma Merkezi (DİSK-AR) ise dar gelirlilerin gıda enflasyonunu hesapladı. TÜİK gıda enflasyonunu yüzde 70 olarak belirtirken, DİSK-AR'ın hesaplamalarına göre, emeklilerde gıda enflasyonu yüzde 89,6 oldu. Düşük gelirli ikinci yüzde 20'nin gıda enflasyonu yüzde 90,6 olurken, düşük gelirli ilk yüzde 20'nin gıda enflasyonu ise yüzde 103,8 olarak belirtildi. 

AKP'nin enflasyonda rekor kırmaya devam ettiğini belirten DİSK-AR, "AKP Aralık 2002'de yüzde 29,7 ile devraldığı enflasyonu 20 yıl sonra yüzde 60’ın üstüne yükseltti" bilgisini paylaştı. Fiyat artışlarının devam edeceğini vurgulayan DİSK-AR, şunları söyledi: "TÜFE yüzde 61,14 olarak açıklanırken, yurt içi ÜFE yüzde 114,97 olarak açıklandı. TÜFE ile ÜFE farkı 54 puana ulaştı. Bunun anlamı ÜFE'nin önümüzdeki aylarda da artmaya devam edecek olmasıdır. Üretici fiyatları tüketici fiyatlarına da yansıyacak."

"Mart 2022’de asgari ücret zammı erimiş oldu" diyen DİSK-Ar, "Yılın ilk üç ayında enflasyona yenilen asgari ücret acilen yeniden belirlenmelidir!" çağrısını yaptı.

Hükümet önüne geçemiyor

Reuters anketinde yıl sonu beklentileri belirgin yukarı revize edildi. Yıl sonu enflasyon tahminlerinin medyanı Reuters'ın bir ay önceki anketindeki yüzde 38'den yüzde 54'e ulaştı. Merkez Bankası'nın (TCMB) politikalarının enflasyonda düşüşü getirmediğine dikkat çeken BlueBay Asset Management'tan Timothy Ash, enflasyon göstergelerinin tamamının yükseldiğine dikkat çekti. Ash TCMB'nin politikalarının enflasyondaki ana neden olduğunu Ukrayna savaşının ise gerçekleşmeleri sadece kötüleştirdiğini söyledi. Hükümetin düşük faiz ile üretim ve ihracatı destekleyen bir ekonomi programı uygulayarak kronik cari açığı fazlaya çevirdikten sonra enflasyon ile mücadele etmeyi hedeflediğini yazan Reuters, bunun tehlikesine işaret etti; hükümet enflasyona karşı vergi indirimleri açıklasa da bu adımlar yükselişin önüne geçmiyor sadece sınırlı yavaşlatabiliyor.

Son 20 yılın hızlı kaybı

Ekonomiz yazarı Uğur Gürses, enflasyon verileriyle ilgili, sosyal medya hesabında şu yorumu yaptı: "Aylık ücret, maaş, yevmiye, gelir ile TL tasarruf, emeklilik fonu, alacaklar; üç ayda bunların satın alma gücünün yaklaşık dörtte biri eridi. Son 20 yılda böyle hızlı bir kayıpa tanık olunmadı. Bunu yaratanlar, düzeltilmesini de engelliyor, erteliyor."

Enflasyon tutulamaz halde

Ekonomis Mustafa Sönmez de Gazeteduvar'daki köşesinde dünkü verileri yorumladı. Sönmez, "Yükselen enflasyonda, Erdoğan iktidarının ekonomiyi iyice kırılgan hale getirmesi, içeride özellikle tarımın ihmali sonucu gıda enflasyonunun tutulmaz hale gelmesi, etkili olmaya devam ediyor. Bunun yanında, yaklaşan seçim nedeniyle iktidarın büyüme temposunu düşürmeme ihtirası, enflasyona karşı politikaların önüne geçiyor. Elbette yaşanan Ukrayna işgalinin dünya ekonomisinde yarattığı sert rüzgârlardan etkilenme, Mart enflasyonunda önemli bir yer tuttu ve önümüzdeki aylarda da tutmaya devam edecek. Enflasyon yangınına doğal olarak, ücret, maaş artışları dayanamıyor. Daha 3 ay önce yeniden düzenlenen asgari ücret, maaşlar, emekli aylıkları, yükselen enflasyon karşısında tutunamadılar, reel düşüşler yaşandı ve önümüzdeki aylarda da yaşanmaya devam edecek" diye yazarak, rakamlarla izah etti.  

Daha da yükselecek

CHP Genel Başkan Yardımcısı Veli Ağbaba, Mart ayı enflasyon rakamlarının, fiyatların daha da yükseleceğini ortaya koyduğunu, bu koşullarda asgari ücretin artırılması gerektiğini söyledi. Ağbaba, yazılı açıklamasında, Cumhuriyet tarihinin en ağır ekonomik krizinin yaşandığını kaydederek, bunun daha uzun süre devam edeceğini, adım adım hiperenflasyona gidildiğini ifade etti. Ağbaba, açıklamasında şunları kaydetti: "TÜİK'in bir yıllık ürün artışlarına bakıldığında margarinin yüzde 160, yumurtanın yüzde 98, domatesin yüzde 126, salatalığın yüzde 193, makarnanın yüzde 95, ekmeğin yüzde 73, nohudun yüzde 118, tavuk etinin yüzde 88 arttığını görüyoruz. Üretici enflasyonundaki rekorla bu fiyatların daha da artacağı açık ve net ortada. Bu durumda yapılması gereken en acil iş, asgari ücretin artırılmasıdır. Asgari ücrete derhal ek zam yapılarak 10 milyon asgari ücretliye 'nefes zammı' yapılmalıdır. Bu şartlarda vatandaşlarımızın özellikle asgari ücretli ile emeklinin hayatını sürdürebilmesi imkansız hale gelmiştir."  ANKARA 

Dış ticaret açığı yüzde 76 arttı

Dış ticaret açığı, Mart ayında yıllık yüzde 76 artışla 8,2 milyar dolara yükseldi.

Türk Ticaret Bakanı Mehmet Muş, Mart 2022'ye ilişkin dış ticaret rakamlarını açıkladı. Buna göre; Mart'ta ihracat bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 19,8 artarak 22,7 milyar dolara çıktı. İthalat ise yüzde 156 artışla 30,9 milyar dolar oldu.

2022 Ocak-Mart dönem aralığında ise ihracat yüzde 20,8 artışla 60 milyar 288 milyon dolar, ithalat yüzde 42,1 artışla 86 milyar 681 milyon dolar olarak gerçekleşti. Dış ticaret açığı, Mart ayında yıllık yüzde 76 artışla 8,2 milyar dolara yükselmiş oldu. Şubat'ta dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 135,5 artışla 7,88 milyar dolara çıkmıştı.