Hiqûqzan, aktivîstê heqê mordeman û Serokê Baroyê Amed Tahîr Elçî roja înê, 28'ê Mijdarî de, qezaya Amed Sûr de, bado ke damûstayin da çapemenî ame kişten. Damûstayin de Elçî waşt ke merdişî biqediyê. Herb û pirodayiş û şîdet vindero. Badê kiştişê Elçî welatijan verê xo day hetê nêweşxane. Vizêr rîwalê merasîmê cenaze, Amed de esnafan kepeng nêakerdî. Hemkaranê Elçî û des hezaran kesan cenaze nêweşxaneyê Selahattîn Eyubî ra girotî û berdî parqa Koşûyolu.
'PKK şar o'
Parlamenterê HDP, temsîlkarê sazgehanê sivîl, hemkaranê Elçî ra piya, des hezaran bi panqarta 'ma to xo vîra nêkeme' û bi sloganê 'Şehît nêmirenê' 'kiştox erdogan', 'PKK şar o, şar tiya de yo' destpa rayşiyîn kerdî. Heta bîn ra, des hezarî kes zî verniya vîrardena heqê merdiman yê Parqa Koşuyolu de are bî.
Malbatê Elçî ra piya siyasetmedar, parlamenter, hezkerdenê Elçî verniya Parqa Koşûyolu de amey telewe. Tiya de zî şêligî sloganê 'şehît nêmirenê', 'kiştox dewlet do hesab bido' û 'PKK şar o, şar tiya de yo' berz kerdî.Merasîm bi vinderdişê hurmet, bi wendina şerxa şoreş destpa kerd.
Yardimkarê Serokê Baroyê Amed Ahmet Ozmen'î qisey kerd û va: Ma netîceyê jû êrişa namêrdî de Elçî vinî kerd. Şiyayişê ey yê no dinya ra, dersê rumetîn o. Peycoy ceniya Tahîr Elçî, Turkan Elçî qisey kerd û va, pêrokîn kiştenê meçhûl Tahîr'î silasnenê û îyê dê ey pêşwazî bikerê. Û behsa cuyayena ey ya heq geyrayiş kerd.
Elçî verra nêheqiyan xoverda
Hemşaredarê Amed Firat Anli zî wina va: Şeş aşmanê peynî de şarê ma serva-qabê oxirkerdişê gencanê xo are beno. Ewro zî ma serva oxirkerdişê jew welatperwerê xo, o ke Jitem'î rê nefes nê da telewe biyê. Baro ke ey ma rê terna zaf giran o. Elçî kotî-kata ke nêheqî bi, ewja de xover da. Ma Cizîra Botan silamî kenê ke, ma rê ewladê do wina-niya pîl kerd û rişna Amed. Anli peynî de va, no şarî endî dêsê tersî welişna. Endî kes nêşkeno verniya serbestî de dêsî rono. Ma soz danê, ma dê tekoşîna ey biramnê.
Birayê Elçî Ahmet Elçî zî merasîm de qisey kerd û vistvîrî ke Tahîr şehîdê ne sifte, ne zî peyni yo. Wa faşîst û kolonyalîstî bizanê ke şarê Kurd do ti wext serreyê xo çewt nêkero û xover bido.
Bêdewletî Tahîr'î kişt
Hemserokê HDP Selahattîn Demîrtaş zî tewrê merasîma cenaze bi û merasîm de qisey kerd. Demîrtaş'î va, çiyo mihîm 'ma seyî amey kiştiş' niyo, çiyo mihîm ma senî cuyenê yo. Demîrtaş'î aşkere kerd ke, mîrasê Elçî haştî yo û wina va: Haştî do bîro hardê ma. Ma gonî, herb û merdiş nêwaşt, Ma waşt ke hardê xo de azad biciwyê. Elçî zana bi ke, o do cayê xo de, başnaya xo de nêmiro. Peygeyrayişê heqîqet bedelê giran wazena, Elçî zî zonayişê nayî de bi.
Kerwana azadî do bireso ca
Demîrtaş'î hayr ant cînayetê siyasî ser û wina va: Gumanê ma esto ke na cînayeta siyasî roşn bibo. Çike na dewlet yê ma pêrokînan niya. Herkesî dewlet zey milkê xo şixulna. Ma zaf hewl da ke na dewlet wa yê ma pêrokînan bo, serva ke îdareya wertex bo ma zaf hewl da. La şarê Kurd nayî rind zana, Tahîr'î dewlet nêkişt, bêdewletî kişt.
Demîrtaş'î peynî de aşkere kerd ke, emaneto ke Elçî peynî de virada giran o. La ma dê serva-semedê ke na kerwana azadî biresnê ca, ma dê tekoşîna xo berz bikerê. Û va: "wa çimê to peynî de nêmano.
Cenazeya Tahîr Elçî mezeleya Yenîkoy de amê definkerdin.
Elçî çima bi hedef?
Tahîr Elçî 14'ê Cotmeng'î de tewrê jew programê qenalê CNN Turk bi û ewja de aşkere kerd ke 'PKK rêxistina terorîst niya". Badê na vaten verra Elçî êrişê lînçkerdin destpa kerdî. Dozgerê AKP desinde dekewtî hereket, erheq dê Elçî de cipersyayen û dawa akerdî. Sawcitiya Bakirkoy derheq dê Elçî de qerarê tepiştin vet. Peycoy, 20'ê Cotmeng de zî Elçî hetê quwetanê çewîk, bi wesayîtanê zirxî ame binçimkerdin. Derheqê ci de heta 7,5 serrî îdianame amey hadrekerdin. Herzewbîn qerarê 'qedexe'yê vetişê teberê welat ame dayen. Elçî bi şertan serbest viradiya.
Senaryoyê zûrrî
Badê êrişanê verra xo, Elçî aşkere kerd ke, dadgerî kampanyeya lînç de, hetê komanê faşîstîn de ca giroto. No zî tirkiye de cayo ke hiqûq ameya, damusneno. Tahîr Elçî aşkere kerd ke, rojanê peynî de zaf tehdîdanê kiştiş gêno.
Elçî 28'ê Mijdarî de, bi jew senaryoyê pirodayiş ame kişten. Badê kiştişê Elçî sermiyananê dewlet û çapemeniya ci vatî ke, Elçî mabeyna didi kiştê ke lej kerdî de mendo. La him dîmenan de, him zî rapora otopsî de ayseno ke, Elçî hetê polîsan ame kişten. Kiştişê Tahîr Elçî zey kiştişê Vedat Aydin, Apê Musa, Hrant Dînk, cînayetê siyasî yê dewlet o.
Tahîr Elçî kam o?
Tahîr Elçî serra 1966'î de qezaya Şirnex Cizîr de ame dinya û heta Lîse Cizîr de wend. 1991'î de fakulteyê hiqûq yê zangehê Dîcle ra mezûn bi. 1992'î ra tepiya Amed de destpa pawitoxîn kerd. Serranê mabêna 1998-2006 de, Baroyê Amed de îdarekarî kerd. Welatanê Mabên-Netewî de tewrê xeylê konferans, semîner û platforman bi. Serra 2012'î de zey Serokê Baroyê Amed ame weçînayen. 2014'î de fina-reyna zey Serokê Baro weçîniya. Elçî pawitoxê dawayanê zey Lîce (22'ê Cotmeng 1993), Cizîr-Temîzoz (1993-1995), Kuşkonar-Koçagili (26'ê Adar 1994), Roboskî (28'ê Kanûn 2011) û bi seyan dawayanê bîn bi. Elçî piyê didi qeçek-domanan bi.
NAVENDÊ XEBERAN
Gladyoyê seray dewre de yo
Hemserokîna Konseya Rayverîn yê KCK derheq dê kiştişê Elçî de damûstayin weşîna. KCK aşkere kerd ke, Elçî rîwalê ke goreyê dewlet sûcê tewr giran kerd, ame qetilkerdin.
KCK, keyeyanê Elçî, dostanê ci û pêrokîn şarê Kurd ra serweşî waşt. KCK cînayeta Elçî bi hêrs protesto kerd. Damûstayin de vajiya ke Elçî rîwalê vatenanê xo yê ‘PKK rêxistina teror niya’ hedef ame damusnayen û netîce de ame kişten.
Gladyoyê seray kewt dewre
Hemserokîna Konseya Rayverîn wina dewam kerd: Tirkiye de kesê ke PKK rê nêvanê terorîst, yenê afarozkerdin. Eke o kes siyasetmedar bo, cewabê ke cirê yeno dayen, merdiş o. Dewleta tirk serva ke PKK zey ‘rêxistina terorîst’ bido qebûlkerdin, paytextanê dinya geyrena û no oxirî de pêrokîn çimanê Tirkiye feda pêşkeş kena. Goreyê dewleta Tirk, vatenê ‘PKK rêxistina terorîst niya’ yê jew paxitoxî sûcê tewr girdo. Xo ra gladyoyê seray-qesr desinde kewtî hereket, ey vetî verniya mahkeme, hedef damusnay û bado zî qetil kerdî.
Elçî hetê polîsan kişiya
Hemserokîna Konseya Rayverîn yê KCK aşkere kerd ke, “goreyê dîmenaê ke hetê rojnamegeran amey anten, zelalî ayseno ke Tahîr Elçî hetê polîso ke kinc-çinayê ci renga qehwe yo ame qetilkerdin. KCK va: Dîmenan de yeno vînayen û aşnawen, didi polîsî, polîso ke Tahîr Elçî qetilkerd ra vanê: ‘laz bike, tiya ra şo, wa kes to nêvîno’. Na nûmûne her çî bi zelalî rafînena ver çiman. Tetîk bi zanabiyen amê anten.
Dawûtoglû qilif geyreno
Hemserokîna Konseya Rayverîn yê KCK hayr ant qiseyanê serwezîrê Tirk Ahmet Davûtoglû yê ‘beno ke mabêna lej de mendo, cok ra gule kewto ci’ ser û va: Davûtoglu hewl dano ke no sûcî rê kinc-qilif bivîno. KCK persa ‘senî mimkun o ke, mabeyn de tenya Tahîr Elçî maneno û fîşekekê tenya stûyê ey kewna? kerd. KCK va: Pêrokîn şarê Kurd rind zano ke, kiştişê bi jû fîşeg a serrî, raybazê cezakerdin o.
Erdogan’î ra mesajê qetlîamî
Damûstayina hemserokîn de hayr anciya mesajanê reîs-cûmhûr Erdogan’î ser û wina vajiya: Tayîp Erdogan’î badê cînayet va, ‘heqdariya tekoşîna ma verra terorîzm ameya vînayen. Nê vatenanê Erdogan’î reyna damusna ke, hikûmeta AKP serva-qabê polîtîkayanê xo yê herb û êrişan rewa bikero, bi çi rengî sivîlan qetil kena. KCK va: damûstayinên Erdogan’î aşkere kenê ke, îyê de hona jan û dejê giran û girdî biyarê ser şarê ma.
Verra AKP venga tekoşîn
Hemserokîna Konseya Rayverîn peyniya damûstayina xo de, verra faşîzma AKP hayr ant tekoşîna şaran ser. KCK va: Endî Tirkiye de hewceyo ke, blokê demokrasî bîro ronayin û verra AKP tekoşîn bîro dayen. Ser na esasî ma veng danê şarê Kurd û şaranê Tirkiye, qûwetanê demokrasî ke, verra hikûmeta AKP, a ke cenî, doman, kal û pîr, gencan û pêrokîn sivîlan qetilkena, her ca de protesto bikerê.
ANF-BEHDÎNAN
Tahîr Elçî bi qestî kişiya
Serekê Baroya Amedî Tahîr Elçî wexto ke Zereyê Sur’î yê Amed’î de semedo ke bal bianco xirabekerdişê cayê dîrokî ser aşkera daynê çapemenîye, ame qetilkerdiş. Goreyê verraporê otopsîya Elçîyî gule kortikê ci ra dekewto û milê çepî ya çareyê ci ra vejyayo û Elçî bi na hawaye cuyê xo dayo. Babete sero Serekê Weqfa Heqê Merdimatîye (TÎHV) Şebnem Korur Fîncanci vat ke qetilkerdişê Tahîr Elçîyî vatişê ci yê ke ‘PKK rayvistişeke terorî nîyo’ ra cîyayêr nîyo.
Çiyê de tesadufî niyo
Fîncanci dergeyîya qalîkerdişê xo de ciresna ke no cînayet halo nikayîn ê Kurdistanî ra qerfîyaye nîyo û wina verdewam kerd: “Hêrişo ke dijî Elçîyî ameyo kerdiş, heman demî de yeno manaya hêrişkerdişê şarê kurdî zî. Tahîr pawitoxê heqê merdimatîye bî û têkoşînê şarê kurdî de cayo ke muhîm girewtbi. Tahîr warê huqiqî de kesê ke pispor bî. Wexto ke merdim temamê înan ewnîyeno, sebebê qirkerdişî eşkeno bi asanî bivîno.”
Fîncanci vat ke bi no qirkerdişî reyde wazenî mesajek bidî şarê Tirkîyaye û wina domna: “Mesajî reyde vanî wexto ke şima muxalîf bibî, vengê xo bivejî û hetê aştîye de ca bigî; sey Enqere, Pirsûs û hêrişê Amedî şima do raştê hêrişan bêrî û bimirî. Nika ra pey texmînkerdişê ravêreyeye zaf zehmet o û tîya de ya muhîm vindertişê şarî yo.”Fîncanci qalîkerdişê xo de bal ant ser têkoşînê ke bêro dayîş û qalîkerdişê xo wina peynî kerd: “Lazim o semedo ke sucê ke hemvêrê merdimatîyî yenî kerdiş bivejî raşte, tekoşînekî ma yê hembar bibo. Rayna lazim o ma fam bikerî ke ger ke ma têreyde nêbî, ma nêşkenî ser bikewî.”
JINHA/STENBOL