Hafıza Merkezi, sokağa çıkma yasakları sırasında meydana gelen yaşam hakkı ihlallerini interaktif tablolar eşliğinde sunan bir çalışma hazırladı. Hazırlanan interaktif tablolar ise Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) Dokümantasyon Merkezi’nin verileri ile yapıldı. Hazırlanan veriler dört bölüm altında sunuluyor.
* İsim Listesi bölümünde bu sokağa çıkma yasakları sırasında ölenlerin kimlik bilgileri, ölümleri ve teşhisleriyle ilgili detaylar, olaya dair özet anlatım ve haber kaynakları,
* Zaman Çizelgesinde sokağa çıkma yasaklarının nerede, hangi tarihler arasında, ne süreyle ilan edildiği,
* Rakamlar bölümünde yaş ve cinsiyet analizleri,
* Harita bölümünde ise abluka ve ölümlerin haritalandırılması ve ilgili mahalleler var.
TİHV Dokümantasyon Merkezi verilerine göre, sokağa çıkma yasağının ilk ilan edildiği tarih olan 16 Ağustos 2015 ile 18 Mart 2016 arasında en az 310 sivil sadece resmi sokağa çıkma yasağı ilan edilmiş zaman aralığında öldürüldü. Katledilenlerin ise 72’si çocuk, 62’si kadın ve 30’u 60 yaşın üzerinde.
79’unun teşhisi yapılamadı
Sur ve Cizre’de katledilen 79 kişinin kimlik teşhisleri yapılamadığı için bu verilere dahil edilmemiş. Şırnak’ın Cizre ilçesinde en az 59 cenaze kimlik teşhisi yapılmadan defnedilirken; Amed’in Sur ilçesinde ise en az 20 cenaze kimlik teşhisi için Adli Tıp Kurumları’nda bekletiliyor.
180 kişi ev sınırları içerisinde
En az 76 kişi sağlığa erişim hakkından yoksun bırakıldıkları için yaşamlarını yitirdi. En az 180 kişi ev sınırları içerisinde; bu kişilerden 162’sinin açılan ateş ve tanklardan atılan top mermileri, 18’inin ise sokağa çıkma yasağı ve çatışma ortamının yarattığı etki ile sağlık sorunları yaşamaları sonucu yaşamlarını yitirdi. Çarpıcı bir durum olarak ev sınırları içerisinde yaşamını yitiren sivillerin sayısı tek başına Cizre’de 137 kişi.
Cizre’de 266 kişi
İnsan Hakları ve Mazlumlar İçin Dayanışma Derneği (MAZLUMDER) Çatışma ve İzleme Grubu ise Şırnak’ın Cizre ilçesinde 14 Aralık 2015-2 Mart 2016 arasında uygulanan sokağa çıkma yasağıyla ilgili raporunu açıkladı. Raporda, Cizre’de sokağa çıkma yasağı sürecinde en az 203 insanın hayatını kaybetti ve bu sayının tespit edilecek diğer isimlerle 266’ya kadar yükselebileceği belirtildi. Raporda, içinde mahsur kalan insanların katledildiği üç evin bodrumuyla ilgili şu bilgiler yer aldı:
* Bodrumda mahsur kalanlar için arabulucu olabilecek hiçbir aktör kamu otoritesi tarafından devreye sokulmadı.
* Özellikle üç bodrumun bulunduğu alanda olay yeri incelemesi yürütülmedi.
* Savcılığın gizlilik kararı sürüyor.
* Yasak kaldırıldıktan sonra Bostancı Sokak’taki bodrumda bulunan iri kemik parçalarının toplanması talebine savcılık nezaret etmedi, avukatlar kemik parçalarını dışarı çıkarttılar.
* Bodrumların bulunduğu alanda cesetlerin nasıl toplandığı, binaların yıkımının çatışma öncesi veya sonrası nasıl gerçekleştiği, alandaki delillerin nasıl toplandığı yönünde yetkililerden bir bilgi ya da açıklama alınamadı.
* Farklı illere gönderilen cenazeler için birçok vakada, avukatların otopsiye girmelerine izin verilmedi.
100 bin kişi göç etti
MAZLUMDER’in raporundaki tespitlerden bazıları ise şöyle:
* Yasak başladığında 130 binlik ilçe nüfusu 90 bin civarına indi. Şubat ayına doğru ilçede yaklaşık 30 bin kişinin kaldığı tahmin ediliyor.
* Yasağın son 19 günü operasyonların bitirilmiş olduğu iddialarına rağmen ilçeye girişe izin verilmemesi delillerin karartıldığı yönünde şüphelere yol açmıştır.
* Beyaz bayrak taşımasına rağmen siviller hedef alındı. Ramazan İnce’nin ölmesi ve Miray İnce’nin annesinin yaralanması polisin bilgisine dahilinde beyaz bayrak taşıdıkları halde gerçekleşmiştir.
HABER MERKEZİ