• YPJ’nin ordu ve Asayiş içinde yer alması için “makul” ve “ortak bir formül” arayışı sürerken, vatandaşlık ve kimlik tanımı da yeniden yazılıyor. 2011’den bu yana kapalı olan Nusaybin Sınır Kapısı’nın bu hafta açılması bekleniyor.
• Suriye Halk Meclisi, 210 olarak belirlenen üye sayısında Kürtlere sadece 11 sandalye vermeyi planlıyor. Qamişlo’da 4, Hesekê’de 3, Dêrik ve Kobanê’de ise 2’şer üye belirlemeye çalışıyor. Ayrıca kadın temsiliyetini de yüzde 20 ile sınırlayacak.

Demokratik Suriye Güçleri (QSD) ve Şam’daki geçici hükümet arasındaki entegrasyon sürecinin hızlandırılması için yoğun temaslar sürüyor. YPJ’nin statüsü, yerinden edilenlerin geri dönüşü, esirler, ekonomik ve idari mekanizmalar temel gündem maddeleri olarak öne çıkıyor.

16 Nisan’da Şam’da QSD Genel Komutanı Mazlum Ebdî, Özerk Yönetim Dış İlişkiler Sorumlusu İlham Ehmed, Geçici Şam Hükümeti Başkanı Ahmed Şara (Colani), Dışişleri Bakanı Esad Şeybani ve Cumhurbaşkanı Danışmanı Ziyad el-Ayiş arasında yapılan görüşmede de bu konuların tartışıldığı belirtiliyor. Görüşmede, Suriye’nin temel siyasi ve güvenlik başlıkları, entegrasyon sürecinin ilerletilmesi ve uygulanması gereken maddelerin takvimi ele alındı. Tarafların, özellikle 29 Ocak Mutabakatı çerçevesinde belirlenen askeri, idari ve siyasi düzenlemelerin hayata geçirilmesine ilişkin kapsamlı ve detaylı bir değerlendirme yaptığı belirtildi.

Görüşmede hangi başlıklar üzerinde uzlaşıldığına ilişkin kamuoyuna henüz resmi bir açıklama yapılmazken, Colani’nin Mazlum Ebdî’ye “Cumhurbaşkanı yardımcılığını” teklif ettiği ve Ebdi’nin bunu reddettiği basına yansımıştı. Yine İlham Ehmed’in de Şeybani’nin “yardımcısı” olma teklifini reddettiği de yazılmıştı.

ANF’nin haberine göre, Colani ve Ebdî arasında gerçekleşen görüşmede, Colani, Ebdî’ye “Ne zaman Şam’a geliyorsun?” diye sordu. Ebdî, daha önceki açıklamalarında, “Bir cumhurbaşkanlığı seçimi yerine halkımın arasında ve ulusal birlik çalışmalarında yer alacağım” demişti. Ancak bu görüşmede Colani’nin Ebdî’nin Şam’da görev almasının hayati ve kaçınılmaz bir görev olarak değerlendiği belirtiliyor. Dolayısıyla Ebdî’nin cumhurbaşkanlığı yardımcılığı ya da başka bir unvanla Şam’a geçip görev alması, 29 Ocak Anlaşması’nın uygulanması ve Suriye’de çözülmesi gereken siyasi sorunların QSD–Şam koordinasyonuyla sahada yürütülmesi açısından kritik görülüyor.

YPJ’nin statüsü hala kabul edilmiyor

Entegrasyon sürecinde öne çıkan tartışma konularından biri olan YPJ’nin Şam tarafından kabul edilmemesi. Anlaşmaya göre, QSD 4 tugay altında birleşecek ancak YPJ için açık bir madde bulunmuyor. Bu konunun netliğe kavuşması için YPJ heyeti 1 Nisan’da Şam’ı ziyaret etmişti. 16 Nisan’da gerçekleştirilen görüşmede de YPJ’nin ordu ve İç Güvenlik Güçleri (Asayiş) içinde yer almasına yönelik “makul” ve “ortak bir formül” arayışının sahada sürdüğü belirtiliyor.

Yeniden kimlik tanımı

Kürtçenin resmi statüye kavuşması; Kürtçe-Arapça dillerinin eğitim ve öğretim sürecinde kullanılması, Rojava’da bulunan okullar ve üniversitelerin Şam’da geçerli bir resmiyet kazanması, her bir üniversite öğrencisinin kazandığı veya okumak istediği bölümden diplomasını Eğitim Bakanlığından alabilmesi gibi başlıklar masada duruyor. Vatandaşlık ve kimlik tanımı da yeniden yazılıyor. Suriye’deki Kürtler 1962 yılında, vatandaşlıktan çıkarılmış "ecnebi" (yabancı) ve "Mektum" (gizli/kayıtsız) olarak adlandırılmıştı. 250 ila 300 bin Kürt’ün vatandaşlık hakkı elinden alınmış, mal ve mülklerine el konulmuştu. 

Ortak mekanizma oluşturulacak

Öte yandan, vali atamalarından belediye başkanlarının halk tarafından seçilmesine; iletişim, ziraat, sağlık, ekonomik ve kültür bakanlıklarının oluşturulmasına kadar uzanan başlıklarda, taraflar arasında kurulan komitelerin bu maddeler üzerinde ortak bir mekanizma oluşturması hedefleniyor. 

Nusaybin Kapısı açılacak 

Petrol tesisleri, gümrükler, sınır kapıları ve havaalanı gibi alanlarda ortak personel ve görevlilerin yerleştirilmesi planlanıyor. Nusaybin Sınır Kapısı’nın da bu ay içinde açılması bekleniyor. 1953 yılında hizmete açılan ve Suriye iç savaşının başladığı 2011’den bu yana kapalı olan kapının daha önce 31 Mart’ta açılacağı duyurulmuş ancak bu gerçekleşmemişti. Yine 612 ailenin Êfrin’e dönmesi öngörülürken, Serêkanîye’de ise yurttaşların dönüşü için hazırlık komitesinin bir an önce hareket etmesi talep ediliyor. Tutsak olan ve akıbeti henüz belli olmayan yüzlerce kişinin Suriye cezaevlerinde kalması siyasi bir kriz olarak öne çıkıyor.

AB, anlaşmanın uygulanmasını istiyor

Şam-Rojava arasında temaslar sürerken, Suriye ile resmi siyasi ilişkilerini yeniden başlatmaya hazırlanan Avrupa Birliği’nin (AB) 29 Ocak Anlaşması’nı uygulanmasını açıkça desteklediği belirtildi.

Reuters'in haberine göre, AB “Suriye ile 1978 tarihli işbirliği anlaşmasının tam olarak yeniden yürürlüğe konması ve 11 Mayıs’ta ülkenin geçiş dönemi yetkilileriyle Yüksek Düzeyli Siyasi Diyalog başlatılması” için tüm üyelerine belge gönderdi. Belgede, daha kapsamlı bir siyasi geçiş süreci için yerel kurumların devlete entegre edilmesi ve Kürtlerin haklarını tanımlayan QSD-Şam anlaşmasına verilen AB desteğine işaret ediliyor.

Ayrıca ekonomi alanında ticaret ve yatırım için bir çerçeve oluşturmak, özel sektör kaynaklarını harekete geçirmek ve iş hayatını güçlendirmeye yönelik teknik bir yardım merkezi kurulması da planlanıyor. Mültecilerin ve yerinden edilenlerin “güvenli, gönüllü ve onurlu bir şekilde geri dönüşünü” kolaylaştırmaya yönelik işbirliğine de vurgu yapılıyor.

Hesekê’de yoğun diplomasi

Anlaşmanın uygulanması kapsamında yapılan çalışmalar daha çok Hesekê hattında yoğunlaşıyor. Hesekê Valisi Nûredîn Ehmed başkanlığında yapılan görüşmeler daha çok yargı, atamalar, asayiş ve kurumların işletilmesi ekseninde ilerliyor. Şam’daki Adalet Bakanlığı heyeti, yargı kurumlarının entegrasyonu için 19 Nisan’da Hesekê’yi ziyaret etti. Vilayetteki adalet binasını da ziyaret eden Şam’ın heyetinde Cumhurbaşkanı Yardımcısı Hesan Turbe, Adalet Bakanlığı üyesi Mihemed El Nasir ve hükümet başkanı temsilcisi Ehmed El Hîlal yer aldı.

Suriye Halk Meclisi Yüksek Seçim Komitesi de Rojava’da seçimlerin yapılması için Hesekê ve Kobanê’de temaslar kurdu. Yerel komitelerin kurulması için iki kenti ziyaret eden Yüksek Komite’nin üyesi Muhammed Veli, her parlamenterin seçmen heyetinde 30 ila 50 kişiyi belirleyeceğini ifade etti.

Şam’ın kadın kotası yüzde 20!

Veli, “geçici seçim sistemi koşullarına göre seçmen heyetinin yüzde 70’inin uzman kişilerden, yüzde 30’unun ise toplumun ileri gelenlerinden oluşması gerektiğini” belirtti. Ancak Şam, kadın temsilini yüzde 20’de bırakmaya çalışıyor. Özerk Yönetim ise devrimden bu yana tüm kurumlarında kadın temsiliyetini yüzde 50 olarak belirliyor.

Sadece 11 Kürt temsilci  

Rojava’daki Kürt partilerinin seçimlere nasıl katılacağı, kendi aralarında uzlaşıp uzlaşmayacağı belirsiz. Ancak Şam’ın açıklamasına göre, Qamişlo için 4, Hesekê için 3, Dêrik için 2 ve Kobanê için 2 kişi seçilecek. Suriye Halk Meclisi’nin toplam üye sayısı 210 olarak belirlenirken, Kürt kentleri için üye sayısının sadece 11’le sınırlı tutulması, sandalye dağılımının adil ve demokratik olmadığını açıkça ortaya koyuyor. Şam, 5 Ekim 2025’te Suriye’nin diğer vilayetlerinde seçim yapmış, Colani onaylı 126 temsilci belirlenmişti. Bu kişiler arasında Rojava ve Süveyda’dan kimse bulunmuyor. HABER MERKEZİ

* * *

 

Qamişlo’da Kürt sembollerine saldırı

Qamişlo’da 18 Nisan Cumartesi günü Kürt sembollerine yönelik silahlı saldırı gerçekleştirildi. Zori Kavşağı’nda meydana gelen olayda, TEV-DEM bayrağına ateş açıldı. Halk saldırıya büyük tepki gösterdi.

Saldırganın, Qamişlo Havalimanı’nın güneyindeki Amiriye köyünden Hisên El Hiso olduğu belirlendi. Aynı kişinin daha önce kaçırma olayı da dahil olmak üzere birden fazla yasal ihlale karıştığı kaydedildi.

Saldırıya tepki gösteren halk, gece saatlerinde sokaklara çıkarak protesto ve yürüyüşler düzenledi. Qamişlo, Derik, Girkê Legê ve Rimelan kentleri başta olmak üzere diğer birçok kent ve belde de halk Kürt değerlerine ve ulusal sembollere yönelik saldırıyı kınadı. Eylemlerde “Bijî gelê Kurd”, “Bijî ala Kurdistanê”, “Bijî yekîtiya gelan, Rojava û gelê Kurdistanê” ve “Bijî Berxwedana YPJ-YPJ” sloganları atıldı. Rojava Asayiş güçleri, olası provokasyonlara karşı güvenlik önlemlerini üst seviyeye çıkardı.

İç Güvenlik Güçleri Genel Komutanlığı, Pazar sabahı yaptığı açıklamada Hisên El Hiso’nun yakalandığını duyurdu. Açıklamada, şüphelinin yerinin tespit edilmesinin ardından Suriye Geçici Hükümeti’ne bağlı genel güvenlik birimleriyle koordinasyon sağlandığı belirtildi. Açıklamada, “Yakalanan şahsın, olayın tüm yönleriyle aydınlatılması amacıyla kapsamlı bir şekilde sorgulanacağını ve El Hiso’nun, kanunlar çerçevesinde gerekli cezayı alması için adalete sevk edileceğini kamuoyuna bildiririz. Ayrıca, Genel Güvenlik Yönetimi’nin soruşturmanın ilerleyen aşamalarına ilişkin detayları kamuoyuyla paylaşmaya devam edeceğini de belirtmek isteriz. İç Güvenlik Güçleri Genel Komutanlığı olarak bir kez daha halkımıza söz veriyoruz ki; halkımızın güvenliğine ve huzuruna yönelik her türlü saldırının hesabı sorulacaktır” denildi.