Rus hükümetinin arabuluculuğunda Esad rejiminin temsilcileriyle Suriye muhalefeti arasında Moskova'da yapılan 4 günlük görüşmeler ortak bir sonuç alınamadan sona erdi. Rusya, tarafları gelecek ay yeniden bir araya getirmeyi planlıyor. Ancak Rus yönetiminin işinin hiç de kolay olmadığı görülüyor.
Şam yol haritasını dayatıyor
Zira, Esad rejimini temsil eden heyet, Rojavalı Kürtlerin siyasi temsilcisi Demokratik Birlik Partisi'nin (PYD) de içinde yer aldığı muhalif temsilcilerinin görüşlerini ve önerilerini dikkate almayarak, kendi yol haritasının uygulanması konusunda ısrarcı oldu. Çarşamba günkü toplantıda Şam heyetinin başkanı Suriye'nin Birleşmiş Milletler (BM) temsilcisi Beşar Caferi'nin ülkede Araplar dışındaki diğer halkların da temel ve insani haklarının tanınması, eşit koşullarda vatandaşlık haklarını elde etmeleri ve bu hakların anayasal güvence altına alınması konularındaki negatif tutumunu devam ettirdiği öğrenildi.
Rejim önerilere kulak tıkıyor
Ayrıca PYD Eşbaşkanı Salih Muslim'in başkanlığındaki Kürt heyetinin 3 maddelik önerilerini tartışmaya açmak için yazılı olarak Esad rejimi heyetine sunmak istediği ancak bu taleplerinin Caferi tarafından reddedildiği ortaya çıktı. Bunun üzerine PYD heyetinin, sözkonusu metni Suriye heyetine iletmesi için Rus yetkililere teslim ettiği öğrenildi. Metni; PYD heyetinden Salih Muslim, Emine Osê, Halid İsa'nın dışında Cizîrê Kantonu İnsan Hakları Bakanı Sanharib Barson, Suriye Barışçıl Değişim Yolu adına katılan aktivist Fatih Jamus ve Çoğulcu Toplum Hareketi temsilcisi Randa Kassis'in de imzaladığı öğrenildi.
PYD’nin 3 önerisi nedir?
Moskova'daki görüşmelere katılan PYD Fransa temsilcisi Halid İsa, metinde ne yazdığını toplantıları takip eden Dicle Haber Ajansı muhabirlerine anlattı.
İsa, yapılması planlanan ikinci Moskova toplantısına katılmak için sözkonusu 3 önerinin tartışılmasını istediklerini belirterek bunları şöyle sıraladı:
Birincisi: Suriye'de demokratik, insan haklarına saygılı, çoğulcu ve seküler devlet bir anlayışı hakim kılınmalı. Suriye'de yaşayan tüm vatandaşlar, dini, inancı, dili ve kültürü ne olursa olsun eşit haklara sahip olmalı. Bu haklar anayasal güvenceye alınmalı.
İkincisi: Devlet sistemi ile kurumları, sadece Arapları değil, ülkede yaşayan tüm halkları kapsamalı. Bunun için Suriye Arap Cumhuriyeti veya Suriye Devleti Arap Ordusu gibi milliyetçi ve tekçi tanımlamalar kaldırılmalı. Bunun yerine çok dilli ve kültürlü Suriye'ye yakışacak yeni isimlendirmelere ve yapılanmalara gidilmeli.
Üçüncüsü: Rojava kantonlarının özerk ve demokratik oluşumu tanınmalı. YPG/YPJ ve asayiş güçleri bu kantonların savunma gücü olarak kabul edilmeli.
PYD ikincisine katılmayabilir
Rejim heyetinin, 200 bin üzerinde kişinin canına mal olan Suriye'deki savaşın gerçek nedenlerini ortadan kaldıracak önerileri tartışmaya dahi açmaması PYD heyetinin tepkisine yol açtı. PYD Eşbaşkanı Salih Muslim'in bu koşullar altında, yapılması planlanan ikinci Moskova görüşmelerine katılmanın bir faydasının olmayacağını söylediği öğrenildi. Muslim'in ikinci toplantıya ancak daha geniş kapsamlı bir bileşinin davet edilmesi ve PYD'nin çözüm önerilerini tartışılmaya açılması şartıyla katılmaktan yana olduğu belirtildi.
Rejim Suriye halklarını dışlıyor
Moskova'da muhabir arkadaşlarımıza konuşan Cizîrê Kantonu Dış İlişkiler Bakan Yardımcısı Emine Osê de rejimin temsilcisi Beşar Caferi'nin görüşmelerde, bir yandan demokratik bir Suriye'den bahsederken, diğer yandan sadece Arapları esas alan, ülkede yaşayan diğer halkları ve azınlıkları dışlayan tezat bir yaklaşımı ortaya koyduğuna dikkat çekerek, "Demokrasi sadece Araplar için mi isteniyor? Ülkede demokrasi olacaksa bu herkes için olmalı" dedi.
Kahire girişimine de ret
Emine Osê ayrıca, Esad rejimi delegasyonun geçen hafta sonu PYD dahil kimi muhalif grupların Kahire toplantısında aldıkları kararları da kabul etmediğini açıkladı. Osê, rejim heyetinin bir sonraki görüşmeler için Kahire'nin toplantı yeri olarak tespit edilmesine ve Mısır'ın görüşmelere herhangi bir şekilde müdahil olmasına da karşı çıktığını söyledi.
Esad istediği
tutukluyu bırakacak
Şam'ı temsil eden Caferi'nin son gün oturumlarında da gayri ciddi tavrını sürdüğünü ifade eden Osê, katılımcı diğer muhaliflerin ise rejimden kadın ve çocuklar başta olmak üzere siyasi tutukluların serbest bırakılmasını istediğini söyledi. Buna talebe karşı Caferi'nin "Tutuklu listenizi getirin, bizim için de uygun olanlar olursa bırakabiliriz" yanıtını verdiğini aktardı. Cizîrê Kantonu Dış İlişkiler Bakan Yardımcısı, ayrıca rejimin veya toplantılara katılan diğer muhalif kesimlerin Kürtlerin karşı karşıya kaldığı kıyımları ve katliamları unutarak hiçbir sonuca ulaşılamayacağını da altını çizdi.
Caferi yapıcı davranmış!
Moskova'daki toplantıların bitmesi ardından basına konuşan rejim temsilcisi Beşar Caferi ise, heyetlerinin Moskova'daki oturumlar süresince olumlu ve açık bir tutum sergilediğini savundu; temasları da olumlu ve yapıcı olarak nitelendirdi. Caferi, görüşmelerin istişare özelliği taşıması ve ilk olması nedeniyle toplantılardan tam bir sonucun çıkmamasının da gayet normal olduğunu savundu.
Rusya ikincisinde ısrarlı
Görüşmelerin Rus koordinatörü Doğu Bilimleri Enstitüsü Başkanı Vitaly Naumkin de tarafları yeniden bir araya getirecek ikinci bir Moskova toplantısının yapılması gerektiğinin anlaşıldığını ancak bazı noktaların halen çözüm beklediğini söyledi.
Rusya, ikinci Suriye görüşmelerini gelecek ay yine Moskova'da yapmayı planlıyor.
MOSKOVA