Fiber optik kablolu dronlar

• Elektronik harp sistemlerinin karıştıracağı bir radyo bağlantısı bulunmadığı için, fiber optik dronlar, geleneksel dronların zorlandığı ya da başarısız olduğu alanlarda çalışabiliyor. 30 km üzerindeki menzilde, nokta hassasiyetinde vuruş yapabilen ve kristal netliğinde görüntü aktarabilen, fiilen karıştırılamaz bir dron ortaya çıkıyor.
• Ukrayna’nın deneyimi, yalnızca radyo kontrollü dronlara ve elektronik harbe dayanan orduların, kritik anlarda yıkıcı bir kesinti riskiyle karşı karşıya kalabileceğini gösteriyor. Fiber optik dronlar geleneksel sistemlerin yerini almayabilir; ancak modern savaş alanı araç setinin kalıcı bir parçası hâline geldiler.

Vlad Sutea * - Çeviri: Yeni Özgür Politika

Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik topyekûn işgali beşinci yılına girerken, teknolojik ilerlemeler savaş alanını yeniden şekillendirmeyi sürdürüyor. Dünyanın ilk “dron savaşı” olarak geniş biçimde kabul edilen bu çatışmada, son dönemin en çarpıcı gelişmelerinden biri fiber optik kablolu dronların yükselişi oldu.

Kursk’ta büyük ölçekte ortaya çıkışı

Fiber optik dronlar ilk kez Ağustos 2024’te, Ukrayna’nın Rusya’nın Kursk bölgesine yönelik sürpriz sınır ötesi harekâtına yanıt olarak, büyük ölçekte sahneye çıktı. Ukrayna’nın Kursk’ta kontrol ettiği bölge, Ukrayna’nın Sumi kentinden Rusya’nın Sudja kasabasına uzanan tek bir lojistik güzergâha dayanıyordu. Bu darboğaz, fiber optik kabloyla yönlendirilen yeni bir Rus silahı için ideal bir deneme alanı oldu.

Nasıl çalışıyor?

Basitçe söylemek gerekirse, fiber optik dronlar, operatöre kadar uzanan ve olta misinasından daha ince bir kabloyla donatılıyor; böylece radyo sinyallerine dayanmak yerine fiziksel bir bağlantıyı koruyor. Elektronik harp sistemlerinin karıştıracağı bir radyo bağlantısı bulunmadığı için, fiber optik dronlar, geleneksel dronların zorlandığı ya da başarısız olduğu alanlarda çalışabiliyor. Sonuç olarak, 30 kilometrenin üzerindeki menzilde, nokta hassasiyetinde vuruş yapabilen ve kristal netliğinde görüntü aktarabilen, fiilen karıştırılamaz bir dron ortaya çıkıyor.

Kursk’ta bu üstünlük belirleyici oldu. Yedi ay süren çatışmalar boyunca Rus fiber optik dronları, Ukrayna’nın Kursk bölgesindeki varlığını giderek sürdürülemez hâle getirdi. Ukrayna birlikleri nihayet Mart 2025’te sınırın ötesine çekildi.

Açık kaynak görüntüler ne gösteriyor?

Rus savaş blog yazarlarının yayımladığı açık kaynak saldırı videoları, Ağustos 2024’ten Eylül 2025’e kadar olan dönemdeki Rus fiber optik dron saldırılarının orantısız bir bölümünün Kursk sektöründe gerçekleştiğine işaret ediyor; oysa aynı dönemde bu bölge, savaşın genel cephe hattının yalnızca küçük bir kısmını oluşturuyordu.

Araç kayıpları ve lojistik

Dikkat çekici biçimde, Rus fiber optik dron saldırıları Kursk’ta eşi görülmemiş bir araç kaybı oranına katkıda bulundu ve Ukrayna’nın Kursk’ta Rusya’ya göre yüzde 25 daha fazla araç kaybettiği bir tablo ortaya çıktı. Hasar gören ya da imha edilen araçların çoğu ikmal kamyonları ve personel taşıyıcılardı; ancak hedefler arasında Abrams tankları ve Bradley piyade muharebe araçları gibi yüksek değerli ekipmanlar da yer alıyordu ve bunlar Ukrayna’nın bol miktarda sahip olmadığı sistemlerdi. Kursk harekâtında savaşmış bir Ukraynalı sıhhiyeci durumu şöyle anlattı: “Lojistiğimiz çöktü; fiber optik dronlar tüm güzergâhları izliyordu, mühimmat ya da erzak ulaştırmanın yolu kalmadı.”

Kursk’tan sonra yayılması

Kursk’tan sonra eğilim kısa sürede yayıldı. Fiber optik dronlar cephenin başka bölgelerinde de çoğalmaya başladı ve dar bir alana sıkışmış bir kapasite olmaktan çıkıp temel bir silaha dönüştü. Kullanım o kadar genişledi ki, Ukrayna’daki geniş tarım arazileri ve ormanlık alanların büyük bölümleri artık dronların bıraktığı fiber optik kablolarla dolu. Fiber optik dronlar, geçen yılın en belirleyici çatışmaları arasında yer alan Doğu Ukrayna’daki Pokrovsk bölgesindeki büyük muharebelerde de öne çıktı.

Ukrayna’nın kopyalaması ve uyarlaması

2025 ortasına gelindiğinde fiber optik dron hikâyesi artık bu kadar tek taraflı değildi; Ukrayna bu kabiliyeti kopyalamaya ve uyarlamaya yöneldi. Yerli üretim, savunma teknolojileri alanında yenilikçi start-up’lardan oluşan Ukrayna ekosisteminin çevikliği sayesinde hızla arttı. Aylar içinde 80’den fazla Ukrayna tasarımı fiber optik sistem kullanım için onay aldı; fiber optik dron kategorisini üreten ya da bu dronları entegre eden Ukraynalı şirketlerin sayısı da hızla büyüdü.

Menzil ve yeni modeller

Ukraynalı geliştiriciler menzil sınırlarını zorluyor ve ülkenin ünlü Birds of Magyar dron birimi, yaklaşık kırk kilometreye ulaşabilen bir fiber optik dron modelini sahaya sürüyor. Bir Rus deneyi olarak başlayan şey, Ukrayna’nın artık bazı alanlarda öne geçtiği karşılıklı bir yenilik döngüsüne dönüştü.

NATO’nun dikkatini çekmesi

Fiber optik dronların hızlı yükselişi NATO subaylarının da dikkatini çekti. 2025’te fiber optik dronlara karşı koymak, NATO’nun Innovation Challenge programının merkez teması oldu ve Ukrayna ile ABD’den katılımcılar kürsüye çıktı.

Karşı önlemler

Bu karıştırılamaz dronların yarattığı tehdidi ortadan kaldıracak tek bir çözüm yok. Karşı önlemler, son çare olarak pompalı tüfek atışları ve fiziki engellerden, radar tripwire’larına, akustik sensörlere ve deneysel yapay zekâ destekli tespit sistemlerine kadar uzanıyor. Bazıları doğaçlama yöntemler; bazıları ise daha uzun geliştirme takvimleri olan, teknolojik olarak daha ileri çözümler. Ukrayna’daki savaşın birçok yönünde olduğu gibi, uyum sağlama sürekli ama geçici; bugün işe yarayan, yarın işe yaramayabiliyor.

Küresel etkiler

Fiber optik dronların yükselişinin etkileri, Ukrayna’daki savaş alanlarının çok ötesine uzanıyor. Sudanlı milisler, Meksika kartelleri ve hatta Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun, büyüyen cephaneliklerine fiber optik dronları kattığı zaten bildiriliyor. Dron savaşı dünya genelinde yayılırken, karıştırmadan kaçınma kapasitesi, elektronik müdahalenin yaygın olduğu ya da beklenebileceği her yerde ilgiyi çekmeye devam edecek.

Ukrayna’nın deneyimi, yalnızca radyo kontrollü dronlara ve elektronik harbe dayanan orduların, kritik anlarda yıkıcı bir kesinti riskiyle karşı karşıya kalabileceğini gösteriyor. Fiber optik dronlar geleneksel sistemlerin yerini almayabilir; ancak modern savaş alanı araç setinin kalıcı bir parçası hâline geldiler. Kursk’ta, geriye dönük bir teknoloji gibi görünen bir deneme olarak başlayan şey, şimdi dron savaşını yeniden şekillendirmiş durumda.

* Vlad Sutea, Pravo Ventures’ta istihbarat birimi başkanı; savunma konularına odaklanan bir açık kaynak istihbarat (OSINT) uzmanı olarak çalışıyor

Atlantic Council’dan kısaltılarak alındı.

Kaynak link: https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/fiber-optics-drones-have-emerged-as-critical-kit-for-both-russia-and-ukraine/