Mîyanê 5 serranê peyênan de seba Kongreya Neteweyî ya Kurd xeylê çîyî ameyî kerdiş. Seba neyî Komîteya Amadekare ya ke ameybî awankerdiş, çend kombîyayîşî pêsero viraştbî, labelê problemê ke mabênê partîyanê kurdan de estbî û hêrişê DAIŞî ya ser Herêma Federale ya Kurdistan û Rojawanî, bî sebebê taloqkerdişê kongre.

Babete ser o tarîxnaso kurd Sebahattîn Kayhanî qisey kerd.

Kurdî tarîx de serkewtî


Kayhanî bale ant ser kongreyê Amerîka (1780-1820), Hîndîstan (1885) û Afrîka (1912) û wina va: “Taybetmendîya nê kongreyan heme zî nuqtayêk ortax de yenî têhet û menfîetê kesî nê, yê şarî vejenî aver. Kurdî zî sey tevgerê azadî yê neteweyî yê bînan ganî têhetameyîşêko winasî bikerî.” 

Kayhanî dewamê qiseykerdişê xo de va ‘kurdî tarîx de 3 reyan teşebusê ‘Kongreya Neteweyî ya Kurd’ kerdî’ û qiseykerdişê xo wina domna: “Teşebuso yewin yê Cemîyeta Tealî ya Kurdî, yê dîyine Şerîf Paşayo ke nameyê heme kurdan ser Pêvînayîşê Aştî yê Parîsî de ca girewtbî û dima ra Peymana Sevrî de Kurdistan bi hawayo otonom amebî qebulkerdiş, yê hîrêyine zî Rêxistina Xoybûnî ya. Rêxistina Xoybûnî ya ke bingeyê Serewedaritişê Agirî awan kerdbî, mîyanê na rêxistine de heme rayberê kurdan cayê xo girewtbî û hetta tayê ermenîyan zî piştî daybî na rêxistine.”

Ganî tayê çîyî pey de bimanî 

Kayhanî va ‘ganî Kongreya Neteweyî ya Kurd bin tekelê partî û rayberêke de nêbo’ û wina dewam kerd: “Heme partîyê bisîleh û bêsîleh yê kurdan yewbînan ser de hetê sîyasî de zextan nêkerî. Reyna ganî her kes û partîyî vera yewbînan de vatişanê xiraban nêxebetnê. Şerê birayan ke demo verêne de mabênê kurdan de bîbî, ganî pey de bimanî û heme hetî newe ra dest pêbikerî. Eke nêyî bibî, ancax ma o wext eşkenî qala Kongreya Neteweyî ya Kurdî bikerî. Ganî kurdî şert û mercanê cografîk bigirî çiman ver û goreyê ci bi mabênkarîya temsîlkaran kongreyêk bivirazî. Ganî kongreya ke temsîlkarê heme herême beşdar bibî, bêro viraştiş, na kongre de qerarî goreyê menfîetê neteweyîya kurdan bêrî girewtiş.” 

Kayhanî peynî de wina va: “Bitaybetî qezencê kurdan yê Rojawan de, bala heme dinya ancenî’ û wina qedêna. Eke kongre bêra viraştiş o wext do hêzê dagîrkerî yê Kurdistanî bisînor bibî. Reyna o wext ti hêzî do nêşînbî kurdan cayê înan ra bivejî. Cok ra ganî heme roşnvîrê kurdan cîyayîyê xo yê îdeolojîkî bironî hetêk û piştî bidî yewbînan.” 


SELAMÎ ASLAN / DÎHABER / ANQARA