• Türk Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, Avrupa doğal gazın bin metreküpünü 120 dolar civarında satın alırken Türkiye’nin 280 dolara almasının nedenini, ‘sırdır’ diyerek açıklamadı.

Türk Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, CHP’li Ali Mahir Başarır'ın "Doğal gazı neden pahalıya alıyoruz?" sorusuna, "Ticari gizliliği olan bilgi, açıklanamaz" diye yanıt verdi.

CHP Mersin Milletvekili Ali Mahir Başarır, verdiği soru önergesinde “Avrupa doğal gazın bin metreküpünü 120 dolar civarında satın alırken Türkiye’nin aynı miktarda doğal gazı 280 dolara almasının nedeni nedir?” sorusuna yanıt istedi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, şu yanıtı verdi: “Doğal Gaz Alım Satım Anlaşmaları uluslararası ilişkiler açısından ekonomik ve siyasi etkileri olan ticari akitler olup, bu anlaşmalar hükümleri ticari gizlilik içermektedir. Ticari gizliliğe haiz konuların açıklanması anlaşmaya aykırılık teşkil etmekte olup bu durum gerektiğinde anlaşmanın feshi veya bu nedenle doğan zararın tazmini gibi yaptırımlara yol açabilmektedir. Ayrıca 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun 4. Maddesinde ‘Ticari gizliliği olan bilgiler Kurum hariç üçüncü taraflara açıklanamaz..’ ve 7. Maddesinde ‘Doğal Gaz piyasasında faaliyet gösteren taraflar ticari yönden hassas bilgi ve belgeleri gizli tutmakla yükümlüdür’ hükümlerine istinaden doğal gaz alım maliyetlerine ilişkin bilgilerin paylaşılması mümkün olmamaktadır.”

Örtbas ediyor

Bakan Dönmez’in verdiği bu yanıt üzerine "Avrupa ülkeleri alım fiyatlarını açıklamaktan neden çekinmiyor? Neden bunu halkıyla paylaşıyor? Neden ‘ticari sır’ deyip işin içinden çıkmıyor? Sayın Bakan neden ‘ticari sır’ deyip aradaki aşırı fiyat farkını örtbas etmeye çalışıyor" sorularını yönelten Başarır, şöyle devam etti: “Rusya’dan fueloil ve gazyağı olmak üzere üç çeşit petrol ürünü almaktayız. Rusya Devlet Şirketi Gazprom’dan aldığımız doğal gazın fiyatı, yapılan anlaşmanın içerisine yerleştirilen formüller sayesinde ortaya çıkmaktadır. Şu an petrol fiyatları dipte. Arz fazlası nedeniyle spot piyasadaki doğal gaz fiyatları düşük. Avrupa ülkeleri, bu formüllerin içerisine spot piyasadaki doğal gaz fiyatlarını eklediği için çok daha düşük rakamlara doğal gazı Rusya’dan temin etmektedir. Bu nedenle de halkına doğal gaz alım rakamlarını gönül rahatlığı ile açıklayabilmektedir. AKP Genel Başkanı Erdoğan’ın ‘Rusya ile ilişkilerimiz çelik gibi güçlendi’, ‘Rusya ile ilişkilerimiz perçinlendi’ sözlerini unutmadık. Madem bu kadar Rusya ile iyiydik neden anlaşmaların içerisindeki formüllere doğal gazın fiyatını düşürecek spot piyasa fiyatlarını ekleyemediniz. Sayın Bakanın çıkıp bunların nedenini anlatması gerekiyor.”

Kimler nemalanıyor?

CHP'li Başarır sözlerini şöyle sürdürdü: Bu durumda ister istemez akıllara, birilerinin bu anlaşmalarla, ‘ticari sır’ kavramının da arkasına saklanarak nemalandığı geliyor. Kimler bu anlaşmadan nemalanıyor? Kimler milyar dolarları arasında bölüşüyor? Bunları halkımızın bilmeye hakkı var? Maden ticari sır diyorsunuz. En azından, halkımızın temsil edildiği TBMM’de kapalı bir oturum düzenleyerek, anlaşma yapmadan önce milletvekillerinin görüşlerini neden almıyorsunuz? Bu konunun takipçisi olacağımızı kimse akıllarından çıkarmasın.”

Rusya’ya fidye gibi

Türkiye'nin doğalgaz anlaşmaları yüzde 80-85 oranında petrol fiyatlarına dayalı ve uzun vadeli anlaşmalardan oluşuyor. Bu anlaşmaların gaz alış fiyatları yüksek. Rusya Avrupa'daki herkese Türkiye'dekinden daha ucuza gaz satarken en pahalı gazı Türkiye'ye satıyor. Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı, Eskişehir'e gelen gazın 1 metreküpüne 71 dolar, Trakya'ya gelen gazın bir metreküpüne 110 dolar ödüyor. Petrol endeksli kontratlar halen Türkiye piyasasının domine etmeye devam ediyor. Rusya-Türkiye ilişikilerini yakından izleyen kimi uzmanlara göre işin siyasi boyutu var. Rus uçağının düşürülmesinden sonra tüm anlaşmaların Rusya’nın istediği kriterlere göre yapıldığını kaydeden uzmanlar, Suriye merkezli manevraları için bir nevi diyet/bedel ödüyor. ANKARA