No agahîyo newe zî Zanîngehê Yaleye ra Thomas Crowther û aydê komê ci yo û gorê no hûmarê daran zî yew kesî ra dinyaye de 420 dar keweno.
Xeberê BBCe de ser babete Crowther ciresneno ke no agahîyo newe seba dinyaye nê rind o, nê nêrind o, no agahî tena hîna weş famkerdişê merdiman a xozayî yo û 3 trîlyon darî 1,9 Trîlyonî ci heremê Tropîk û tepa binê heremê Tropîk de manenî.
Tesîrê merdimatiyî
Merdimatî serre de 15 mîlyar darî çin keno û cayê nê daran zî tena 5 Mîlyar darî deşneno, no zî seba pergalê ekolojîyî (cugehî) etîr o. Taybetê merdimatî daran seba kereste ya zî hegayî birneno. Çiqas nufisê dinyaye zêdîyeno, ona vînbîyîşê daran zî zêdîyeno. Yeno taxmînkerdiş ke Demê Cemidyeyî (Buzul) yanî 11 hezar serre verê merdimatî dinyaye ser 3 trîlyon dar birnayo. Hewna Crowter aşkera kerd ke tesîrê merdimatîyî ser hûmarê daran esto, demo vîyarteyî de Ewropa temamê ci daristanan ra ameynê meydan la ewro tena Ewropa hegayan ra yena meydan.
Tesîlî çinyo
Komeleya Zoolojî ya Londrayî ra Dr. Nathalîe Pettorellî zî ser cigêrayişî îzeh kerd ke nê agahîyê tesil nîyê, komê Crowther heremê Kongo, Çîn, Avustralîya û Hîndistanî demê cigêrayişê xo de nêgirewtê verêçimî û tena ser heremê Ewropa û Amerîkaya Vakur ser cigêrayiş kerdî.
Zanîngehê Readîngî ra zî Dr. Martîn Lukac destnîşan kerd ke demo vîyarteyî de gorê taxmînan de dinyaye de tena 400 mîlyar darî estî, la nika gorê cigêrayişî 3 Trîlyon dar estî, na babete de rêjeya şaşî zaf o, belkî hûmarê daran 30 Trîlyon zî bibî.
NAVENDA XEBERAN