İsviçre Gündemi


İsviçre, aşırı sağcı İsviçre Halk Partisi’nin (SVP) halk oylamasından geçirdiği “Suç işleyen yabancıların sınır dışı edilmesi” önerisinin, yasalarla nasıl uyumlu hale getirileceğine dair hükümetten, “ölümden, ölüm beğen” cinsinden iki öneri geldi. Hükümetin ilgili komisyonu ilk önerisinde cinsel vakalar, şiddet eylemleri, devlet malına ağır zarar verme, yaralama, gasp suçlarında mahkemenin 6 aydan fazla hapisle cezalandırdığı mültecileri, ülkelerinde can güvenliği koşulunu arayarak sınır dışı etmeyi öngörüyor. İkinci öneride ise söz konusu suçlarda mahkemenin kararına ve mültecinin ülkesinde can güvenliği koşulu aranmaksızın sınırdışı etmeyi öneriyor.
Özü itibarıyla birbirinden farkı olmayan bu iki önerinin ilkini SVP dışındaki sağ partiler, son öneriyi ise SVP destekliyor. SVP, halk oylamasının mutlak sınırdışı etmeyi kapsadığını, aksı bir kararın halkın iradesini hiçe saymak anlamına geleceğini de savunuyor. Sosyalist Parti’nin (SP) kafası ise iyice karışık. Adalet Bakanı Simonetta Sammaruga’nın SP’li olması, SP’lilerin tavır almasını zorlaştırıyor. Parti içinde her iki öneriye karşı olanlar dışında, zorunlu bir seçenek olarak birinci öneriyi desteklediklerini söyleyenler de bulunuyor. Sınır dışı konusunda şimdilik en net parti Yeşiller gözüküyor. Yeşiller her iki önerinin de insan hakları ve hukuka aykırı olduğunu savunup, ret ediyor.
2010 yılında SVP tarafından halk oyuna sunulup kabul edilen öneri, uzun süredir tartışmalara neden olmakta ve hükümet iç ve uluslararası hukuka aykırı olmayacak bir yol arayışında zorlanmaktaydı. Son hamle ile hükümet bir anlamda SVP’ye boyun eğmek zorunda kaldığını da göstermiş oldu.
Her iki öneri kriminal suçları kapsıyor havasında sunulsa da, aslında bütün siyasi, sivil vb örgüt sempatizanı ve elamanları için de uygulanabilir özellikler taşıyor. İsviçre’de siyasal, sivil bir çok yabancı örgüt, kuruluş sık sık faaliyetlerinden dolayı kriminal suç kapsamına alınabiliniyor. Örneğin şiddet eylemleri kapsamının neler içerdiği hayli muğlak. Zaman zaman polisle karşı karşıya gelen toplumsal eylemlerde yaşanabilecek olası şiddet, devlet malına zararın kapsamı, içeriğinin gösterilerde yaşananları ne denli etkileyeceği gibi konular siyasi ve toplumsal kesimleri de tehdit etmektedir. Konunun yabancı düşmanı bir parti tarafından önerilmesi ve halk oylamasına taşınmasının asıl olarak yabancı yükünden kurtulmanın kılıfı olarak kullanılacağı kesin.
Bütün bu nedenlerden dolayı yabancı örgüt ve kuruluşlarının olası bir yasallaşma durumunda büyük sorunlarla karşılaşacağı kesin gibi gözüküyor. Pekala polis ya da mahkeme siyasi ve toplumsal bir olayı kriminal suç kapsamında değerlendirebilir. Yasa yabancı suç kapsamının kriminal sınırlarını belirgin şekilde çizmiş değil. Yabancılların geneli için tehlike çanlarının çaldığı söylenebilir. İsviçre’nin ekonomik ve toplumsal nedenlerle de yabancılardan kurtulma eğilimi içinde bulunması, yasanın uygulanmasının sınırları kestirilemeyen bir süreci başlatacağı açıktır.
Yabancı örgütlerin, siyasal kuruluşlarının, sivil örgütlerinin tez elden güçlerini birleştirerek, demokratik haklarını kullanıp her iki önerinin de ret edilmesini sağlamaları büyük önem taşımaktadır. Bunun yanında İsviçreli partilerin konuya yaklaşımlarını da esas alarak, seçimlerde bu partilere oy verilmemesi de düşünülmeli ve bu ilkesel bir konu olarak açık seçik ilan edilmelidir.