Grûba mamostayan ya ‘Xoseranê Rojhelatî’

Grûba Xoseranê Rojhelatî (Doğu Bağımsızlar Grubu), hereketê mamostayanê Tirkîya mîyan de grûba yewine ya mamostayanê Kurdistanê Vakurî ya. Reya verine, na grûbe serra 1976î de Anqara de bi nuştekî va “Kurdistan kolonî yo, sebebê problemanê ma yê perwerdeyî na rewşa Kurdistanî ya. Sîstemê perwerdeyî yê Tirkîya wayîrê karakterêkê nîjadperest û asîmîlasyonîstî yo. Waştişê perwerdeyê bi ziwanê dayîk a waştişêko zaf ca de yo.” 

Nê fikrê na grûbe yê muşterekî, kongreya merkezê pêroyî ya TOB-DERî de, hizûrê temsîlkaranê sendîkayan û partîyan de hetê serokê şûbeya Sêwregi Behzat Baskinî ya amey wendene. Nê fikirî, reya verêne, werteyê Anqara de û kongreyênda wina girde de aşnawîyayê. Do belkî şima rê ecêb bêro, nê fikrê na grûbe kişta mamostayanê Tirkîya ra bi meraqa ame goşdarîkerdene, labelê tayn mamostayê kurdan, ke girêdayê “Ozgurluk Grûbû” bî, tersnay. Ê mamostayan û “Ozgurluk Grûbû” ma bi maceracîyîye, bi anarşîstîye û bi nasyonalîstîye a îtham kerdî.

Hereketê mamostayan mîyan de, reya verêne, polîtîkaya îtifaqî ke raştîyeda mamostayanê di welatan ser o amêbî awankerdene, na grûbe tespît kerde û serra 1976î ya tepya na polîtîka pratîk de bi ca yena. Çend pêşengê na grûbe nê bîy: Orhan Çetîn (Çêrmûge), Salim Çelîker (Farqîn), Behzat Baskin (Sêwregi), Cemal Saygili (Bidlîs), Maşallah Öztürk (Batman), Bayram Ayaz (Hezro), Mehmet Karasûngûr (Çewlîg) û Haydar Diljen (Diyarbekir). Çend rojî verê kongreya merkezî ya TOB-DERî Bayram Ayaz na grûbe ra abirya û şi bi tewrdê grûba “Ozgurluk Grûbû” û bi nameyê a grûba bi hetkarê sekreterê pêroyî yê TOB-DERî.

Grûba Xoseranê Rojhelatî, ê şertanê sîyasî yê serranê 70î yê giranan de û letebîyayîşê kurdan yê sîyasî de nêşayê xo bisevekna û vila bî. Hîmê na grûbe ser o, destpêkê serra 1977î de, Grûba “Demokratanê Şorişgêran” (Devrîmcî Demokratlar) amê awankerdene. Na grûba mamostayan a newa, beyanameyê xo yê sifteyênî de va “Ma mîrasê Grûba Xoseranê Rojhelatî rê wayîr vejiyênê.” Zafêrê mamostayanê kurdan ke grûba Grûba Xoseranê Rojhelatî mîyan de bî, na grûbe de ca girot. Na grûbe, nêzdîyê grûbênda sîyasî ke ci rê vatê “DDKD” bî. Na grûbe heta Cûntaya 12ê Êlûle ya serra 1980 zaf çîyê başî kerdî. Mesela serra 1979 de bi nameyê “Devrimci Demokrat Öğretmen” (Mamosteyo Demokrato Şorişgêr) a kovarê vete. Na kovare, hûmarêk tenya vejîyê û tarîxê ma de, kovara yewin bî ke xîtabê qada perwerdeyî kerdê. Na kovare mafê perwerdeyê bi ziwanê dayîke waştê. 

Cûntaya 12ê Êlûla 1980î dima şertê grûbanê winasîyan yê nêmlegalan werte ra weriştî û na grûbe zî vila bî. Labelê vakurê welatê ma de, hereketê mamostayanê ma yo ewroyin mîrasê polîtakaya na grûbe ser o awan bîyo û o yo rayîr ra şino.