11 yaşında 63 yaşında biriyle evlendirilen Gurbet D., bağlama yaparak yaşama tutunuyor. Duyma ve konuşma yetisini yaşadığı acılardan dolayı kaybeden Gurbet, süreçlerin tüm izlerini hala bedeninde taşıyor.
RUKEN DEMİR / NİMET ÖLMEZ / MA / İZMİR
İzmir’in Konak ilçesine bağlı Basmane semti, Ege kıyılarını kaçış noktası olarak gören Afrikalı, Asyalı ve Suriyeli mültecilerle dolup taşıyor. Basmane, mültecilere kamp görevi görmesinin yanı sıra bir avluya açılan tek odalı yerleşim birimlerinden oluşan eski Yahudi ve Türk evlerinin harap olmasıyla da dikkat çekiyor. Konak Belediyesi’nin birçok evin duvarına astığı “Yıkılma tehlikesi var” tabelalarına aldırış etmeden semtte yaşayan mültecilerin arasında kucaklarında çocuklarıyla sokakta oturan veya çalışan kadınların bir aradaki hali fotoğraf çeken gazeteciler için bulunmaz kareler oluyor. Savaşın ve yurtsuzluğun en fazla yüzüne yansıdığı kadınların arasında Basmane’de bulunan Kapılar Yardımlaşma Derneği’nin üyesi ve 46 yıllık bağlama ustası Hüseyin Özer’in yanında çalışan Gurbet D. ise aynı mahallede oturduğu onlarca kadın arasında en derin hikayesiyle karşımıza çıkıyor.
‘Babama öfkeliyim’
Özer’in bağlama atölyesinde duvara asılı bağlamanın üstüne titizlikle çizdiği çizgileri göstererek başardığı güzel işi anlatmaya çalışan Gurbet D., elinin bu işe yatkın olduğunu anlatıyor. Bağlama yapımı üzerine açılan sohbetin kendi hayatı üzerine dönmesiyle hüzünlenen Gurbet D, yaşadığı tüm zorluklara rağmen yaşama tutunduğunu dile getiriyor.
Gurbet D., 11 yaşında babası tarafından 63 yaşında hiç tanımadığı bir kişiyle imam nikahıyla evlendiriliyor. Doğumda annesini kaybeden Gurbet D., babasının başka bir kadınla evlenmesiyle 11 yaşında para karşılığında hiç tanımadığı ve İzmir’de yaşayan bir kişiye satıldığını hüzünlü hareketlerle anlatıyor. Annesini tanıma fırsatı bulamayan Gurbet D., en çok onu çocuk yaşta para karşılığında satan babasına öfke duyuyor. Gurbet D, evlendirildiği kişinin evli ve şu an 80 yaşından büyük olduğunu söylüyor. İşitme engelli olan Gurbet D.’ye sorduğumuz sorulara ustası Özer aracılık ederek, el işaretleriyle anlatıyor.
‘Amcalarım da istemedi’
Hikayesini anlattıkça ağlayan Gurbet D. zorlukla konuşuyor. Sıkıntı ve stresten dolayı beyninde tümör çıktığını kaydeden Gurbet D, yaşadıklarını şöyle özetliyor: “Annemi hiç görmedim. Annem öldükten sonra babam başka bir kadınla evlendi. Üvey annem beni istemiyordu, yemek, elbise bile vermiyorlardı. Çok aç kaldım. Babam beni 11 yaşında para karşılığı 63 yaşındaki adamla zorla evlendirdi. Babama telefon ediyordum, ağlıyordum ama fayda etmedi. Babamın 4 kardeşi olmasına rağmen amcalarımın hiçbiri de beni istemedi. Bu dünyada hiçbir tanıdığım yok, hiçbir suçum olmamasına rağmen beni tanımadığım yaşlı bir adama verdiler. Ama artık ben de hiç kimseyi istemiyorum. Sıkıntı ve stresten dolayı beynimde tümör çıktı. Bu evlendirildiğim adam beni ameliyat ettirdi. Evlendiğim adamın da 10 tane çocuğu ve eşi var. Onun ailesi de beni kovmaya çalışıyordu, aç kaldım.”
‘Çocuğum nerde bilmiyorum’
Özellikle bayram veya özel günlerde hüzünlendiğini vurgulayan Gurbet D., herkesin ailesiyle vakit geçirdiği dönemlerde yalnız kaldığını söylüyor ve şöyle devam ediyor: “Babam bir kere İzmir’e geldi. Bir kere bile beni aramayıp sormayan insan benden para istemeye gelmişti. Yine çocuk yaşta hamile kaldım, çocuğumu doğurduğumda bir şey duymuyor, anlamıyordum. Babamı aradılar gel kızını çocuğuyla al dediler. Gelip almadı. ‘Benim öyle bir kızım yok’ dedi. Çocuğumu mecburiyetten imza karşılığı çocuk esirgeme kurumuna verdim. Şimdi nerde bilmiyorum. Onu bir kez bile göremedim. Hepsi babamın yüzünden oldu. Bir gün yine aç Basmane’de geziyordum. Bağlama imalat eden Hüseyin Özer’in atölyesinin önünden geçtim. Benim durumumu fark etmiş ki yanına çağırdı. Yanında çalışmamı teklif etti. 5 yıl yanında çalıştım. Bağlama üstüne çizilen çizgileri yapmayı, tel bağlamayı öğrendim. Bağlama mesleğini bana öğretti. Şimdi tam yapamıyorum ama birçok şey öğrendim. Devam etmek isterdim, başımdan ameliyat olduğum için sürekli ağrıyordu, ben de daha fazla ileriye götüremedim. Başımdan ameliyat olduğum için çok çalışamıyorum. Engelli maaşımı çıkardım, onunla geçinmeye çalışıyorum. Kendi elbisemi, yemeğimi alıyorum, arada sırada bağlama yine yapıyorum. Onlarla uğraşmak bana iyi geliyor. Şimdi bakıyorum; ne suçum vardı bana bunları yaptılar? Verdiklerinde küçücük çocuktum. Bu dünyada benim kimsem yok. Sevgisiz büyümeme neden olan ailemi hiç affetmeyeceğim.”
Duyma ve konuşma yetisini kaybetmiş
Çocuk yaşta evlendirilen Gurbet D, hem duyma hem de konuşma yetisini aç kalmaktan ve yaşadığı acılardan dolayı kaybettiğini belirtiyor. Hala duyamayan ama insanların dudak hareketlerini okuyarak anlaşan Gurbet D., konuşmasının da bağlama yapımında kendini ifade etmeye çalıştıktan sonra düzeldiğini vurguluyor.