HDK’nin Sağlık Kurultayı’nda konuşan Prof. Dr. Onur Hamzaoğlu, verileri paylaşarak, alternatife dikkat çekti.
Halkların Demokratik Kongresi (HDK) Sağlık Meclisi iki gün süren “Kapitalizmin Kentlerine Alternatifimiz Var” başlıklı kurultayın ilk günü Taksim’de bulunan HDK binasında yapıldı. Kurultayda katılımcı olarak HDK Eşsözcüleri Gülistan Kılıç Koçyiğit ve Onur Hamzaoğlu ile Halkların Demokratik Partisi (HDP) İzmir Milletvekili Serpil Kemalbay yer aldı. Kurultayda, “Sağlık tartışmasını nasıl yürütmeliyiz? Bizi sağlıksız kılan nelerdir? Kapitalist kentler sağlığımızı nasıl tehdit ediyor? Bizim kentlerimizi hangi ilkelerle inşa etmeliyiz?” konu başlıkları ele alındı.
Kurultayın açılış konuşmasını HDK Eşsözcüsü Gülistan Kılıç Koçyiğit yaptı. Koçyiğit’in ardından konuşan HDK Eşsözcüsü Prof. Dr. Onur Hamzaoğlu, Cumhurbaşkanlığı tarafından Meclis’e gönderilen 2019 yılı bütçesine değindi. 1 Ocak 2018 itibariyle 509 milyar TL olan dış borcun, 1 Kasım 2018’de 244 milyar TL artarak 753 milyar TL’ye çıktığını hatırlatan Hamzaoğlu, AKP hükümetinin patron sevgisinin vergilerden anlaşılabileceğini söyledi. Hamzaoğlu, “AKP kurumlardan aldığı vergiyi giderek düşürüyor. AKP döneminden önce devlet 100 TL’lik karın 46 TL’sini talep ediyordu. Bugün itibariyle kazandığının 100 TL’sinin 20 TL’sini talep ediyor. Kurumlar vergisi yüzde 46’dan yüzde 20’ye düştü. KDV yüzde 10’dan yüzde 18’e çıkartılarak yüzde 80 arttı” dedi.
Hamzaoğlu, sağlık bütçesi verilerini şöyle paylaştı: “Merkezi devlet bütçesi olarak 2019 yılı için sağlığa yaklaşık 48 buçuk milyar TL pay ayırmışlar. TÜİK’in verilerine göre; 2019 yılında sağlık için kişi başına 584 TL devlet harcaması yapılacağını görüyoruz. Eğer Sağlık Bakanlığı bütçesinden çalışan personel için ödenecek maaşlar ve SGK primleri çıkartılırsa kalan parayla sağlık için harcanacak para sadece 260 TL civarında. Koruyucu sağlık hizmetleri için kişi başına harcayacakları para 13 TL. SGK’ye yatırılan primler, hane halkı harcamaya dahil edildiğinde Türkiye’de 100 TL’lik sağlık harcamasının 73 TL’sini bizler primle, katılımla, muayene ücretleri ile cebimizden ödüyoruz. Devletin yaptığı harcama sadece 23 TL.”
SGK’nin harcamaları
Hamzaoğlu, devamla şunları söyledi: “Son dönemde devletin sağlık için yapmış olduğu merkezi harcama diye geçen kalemlerde AKP hükümetinden önce SGK’nin yapmış olduğu harcama, toplam harcamanın yüzde 53’ünü SGK kurumları yapıyordu. 2017 kesinleşmiş bütçesine göre SGK’nin yapmış olduğu harcama, toplam devlet harcamasının yüzde 72’si. Yani harcama yaptık dedikleri şey bizlerden prim toplayarak kuruma verip onlardan yaptıkları harcamaya, devlet harcaması yaptık diye söylüyorlar. O zaman TÜİK’in sağlık harcama istatistikleri diye yayınladığı haber bültenlerinden uzak duracağız. Durmazsak onların gemisine binmiş oluruz. Bunun için alternatifleri yaratabilmek, o metinleri eleştirel okuyabilmek gerekir.”
Kurultay, açılış konuşmalarının ardından basına kapalı bir şekilde devam etti.
Erdoğan’a sınırsız yetki
Meclis Genel Kurulu’na gönderilen torba teklifin 48. maddesine göre Cumhurbaşkanı Erdoğan, bütçenin vergi gelirlerinden dilediği partinin belediyesine dilediği kadar para aktarabilecek.
Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda AKP oylarıyla kabul edilen ve Genel Kurul’a gönderilen torba teklifin 48. maddesiyle, belediyelere bütçeden yapılan kaynak aktarım yöntemlerine yeni bir kalem daha ekleniyor. Mevcut düzenlemeye göre, belediyelere nüfus yoğunluğu ve gelişmişlik endeksine göre bütçenin vergi gelirlerinden kaynak aktarılıyor. Bu aktarımda nüfus yoğunluğu yüzde 80, il veya ilçenin gelişmişlik endeksindeki yeri yüzde 20 ağırlıkla etkili oluyor. Ayrıca il ve ilçelerin yüzölçümü, konut ve işyeri sayısı, altyapının durumu gibi değişkenler de dikkate alınıyor. Kaynak İller Bankası’na (İlbank) aktarılıyor ve İlbank bu ödeneğin yüzde 65’ini eşit şekilde, yüzde 35’ini ise nüfus esasına göre 2 taksitle belediyelere gönderiyor.
Yeni madde eklendi
Yasaya eklenen yeni maddeyle ise belediyelere ikinci bir yolla daha bütçeden kaynak aktarılmasının önü açılıyor. Ancak bu aktarımda nüfus ve gelişmişlik gibi kriterler değil, Cumhurbaşkanının tercihi esas alınacak. Yeni madde ile yasaya ‘’Belediyelerin ihtiyaç duyduğu yatırım nitelikli projelerin gerçekleştirilmesi amacıyla Strateji ve Bütçe Başkanlığı bütçesine konulan belediyelere yardım ödeneğini, belediyelerin talebi üzerine kullandırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir” hükmü konuldu. Madde kabul edilirse Cumhurbaşkanı, hangi belediyeye ilave kaynak aktarılacağına tek başına karar verecek.