Almanya Ermeni Kiliseleri Başpiskoposu Karekin Bekçiyan, gazetemize verdiği söyleşide, Türkiye ve Ermenistan’ın diyalog içinde olması gerektiğini söyledi. HDP’de 3 Ermeni milletvekili adayının olmasını da önemsediklerini söyleyen Bekçiyan ‘’HDP’nin tutumunu tasvip ediyorum ve desteklenmesi gerektiğine inanıyorum“ dedi.
Ermeni Soykırımı’nın 100. yıldönümünde çok sayıda ülke geçmişe göre soykırımı tanımada daha radikal adımlar atıyor. Sizce neden 100 yıllık bir bekleme oldu? Bunu hangi çıkar ilişkileriyle açıklıyorsunuz?
Devletler kendi işleri neyi gerektiriyorsa o şekilde davranıyor. 100 yıl beklediler ama hiç olmamasından daha iyidir de diyebiliriz. Kendi hesapları nedir cevap veremem. Ancak hem ABD hem Avrupa devletlerinin Türkiye ile çıkara dayalı ilişkileri var. Bu ilişkileri şimdiye kadar bozmak istemediler diye yorumlamak lazım. Fakat bu sorun bugünlerde herkes tarafından daha çok konuşulduğu için belki cesaret aldılar diye düşünüyorum.
Almanya’dan beklentiniz var mı?
Beklenti olabilir. Bu konu Avrupa devletlerinde ne kadar konuşulsa, ne kadar karar alınsa dahi -bundan bir kaç yıl önce Hrant Dink bu hususta konuşuyordu- soykırım meselesinin Türkiye ile halledilmesi gerekiyor. Devletler kendi hesaplarına göre kararlar alıyorlar. Bu kararlar karşısında Türkiye’den ‘Bizi bağlamaz’ yanıtı geliyor. Bu nedenle çözüm için asıl Ermenistan ile Türkiye’nin dialog kurması gerekiyor.
Bu diyalog eksikliği sizce kimden kaynaklanıyor?
Her iki taraftandan da diyebiliriz. Hem Ermeni hem Türk tarafı birbirine yanaşmadılar. Bazı şartlar ortaya koyarak birbirlerine karşı beyanatlarda bulunuyorlar. Aslında şartlar koymadan iki kadim millet olarak yanyana gelip bu işin son noktasını koymak gerekiyor. Diğer ülkelerin soykırım konusunda alacağı kararlarının Türkiye’yi bağlayacağını zannetmiyorum.
Tarihçiler, Almanya’nın da soykırımda rolü olduğunu ifade ediyor. Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?
Almanya’nın büyük rolü olduğunu tarih kitaplar söylüyor. Alman tarihçiler de Almanya’nın soykırımda katkısı olduğunu dile getiriyorlar. Birinci Dünya Savaşı’nda 2. Kaiser Wilhelm’in ‘Ermeni soykırımı veya başka halkların katliama uğratılması bizi ilgilendirmez. Biz Türkiye’yi Birinci Dünya Savaşı’nda yanımızda görmek istiyoruz. Bu ancak bizi ilgilendirir’ şeklinde beyanatı var.
Almanya’nın soykırımı tanıması sizler açısından yeterli olacak mı?
Sorumluluklarını itiraf ettikten sonra özür dilemeleri de lazım. Bizim Türkiye’den de talebimiz yok şimdilik. Beklentimiz var.
Nedir Türkiye’den beklentiniz?
Biz Türkiye’den açık bir şekilde özür dilemesini ve soykırımın bütün teferruatı ile konuşulmasını istiyoruz. Türkiye’de soykırım ve acılar bugüne kadar hiç konuşulmadı. Ben Türkiye’de yaşadım, orada okula gittim. Hep Ermeni tarafı ‘hain’ görülüyor.
Soykırımda ailenizden kaybettiğiniz kimse var mı?
Çok. Anne tarafım tamamıyla soykırıma uğramış durumda. Annemin 9 dayısı varmış, onlardan bir tanesi ancak kurtulmuş, o da Fransa’ya yerleşmiş. Marsilya’da görev yaparken tesadüfen annemin kuzenlerinden birisiyle tanıştım. Biri de Almanya’ya çalışmaya gelmişti, adı Mehmet’ti. Akrabam olduğunu söyledi. O zaman hayret ettim, akrabamın adı nasıl Mehmet olur diye. Tabii bana sonra başına gelenleri anlattı. Annesi kaçırılmış zorla bir Türk ile evlendirilmiş ve adını da Mehmet koymuşlar. Babam da 1942 mağdurlarından, Aşkale’ye gönderilenlerden.
Bugün de Türkiye destekli DAİŞ’in Rojava, Irak ve Suriye’de Kürtlerin yanı sıra Asuri/Süryani ve Ermeni halklarına yönelik soykırım girişimleri var. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?
Bu insanlık dışı vahşet kabul edilemeyecek bir şey.
Rojava’da ortaya çıkan direnişle ilgili düşüncenizi öğrenmek istiyorum...
Rojava’da ortaya çıkan direniş, halkların ortak kaderini belirleyecek diyebiliriz. Bugün Kürtler, Ermenilere ve Süryanilere arka çıkıyor. Onları koruyor.
Biraz da güncele dönersek, bugün HDP dışında Ermeni Soykırımı’nı tanıyan hiçbir siyasi parti yok. HDP aynı zamanda Ermeni adaylarla seçime hazırlanıyor…
Evet HDP’de 3 Ermeni milletvekili adayı var. Şimdiye kadar olmayan bir şey. Osmanlı döneminde yüksek rutbeli memurlar vardı. Cumhuriyet tarihinde bugüne kadar böyle bir şey olmamıştı. HDP’nin yaptığı Ermeni Cemaati’nin temsiliyeti açısından önemli bir gelişme.
Ermeni halkının HDP’ye yaklaşımı ne olmalı sizce?
HDP’nin tutumunu tasvip ediyorum ve desteklenmesi gerektiğine inanıyorum. HDP ile Almanya’da iyi bir diyaloğumuz var. Ermenilerin HDP’nin bu tutumunu görerek desteklemeleri gerekiyor. Kürt halkı mağdur bir halk. Kürtlerin haklarını korumak açısından HDP’nin Meclis’te olması umut verici olur.
Türkiye, Ermeni Soykırımı gündeme geldiğinde sürekli olarak Ermeni diasporasını suçluyor...
Haksız bir iddia. Anlatıldığı gibi güçlü bir diaspora da yok ortada. Ama her Ermeni’nin başına gelmiş bir olay var. Bu olay ne kadar inkar edilirse edilsin Ermeni halkı hakkını aramak için sesini biraz daha fazla çıkarıyor. Bu inkar edilme tutumundan kaynaklı bir durum. Öyle diasporanın büyük bir gücü olup da şunu yaptı, bunu yaptırdı diye böyle bir şey yok. Ben içinde olduğum için böyle bir şey yok diyebilirim.
ERDAL ALIÇPINAR/KÖLN