• Henrik İbsen’in 1890’da yazdığı oyun, yüz yılı aşkın süre sonra, bugün hâlâ neden tanıdık?

ENVER ENLİ/MANNHEIM

Henrik İbsen’in dünya tiyatrosunun önemli eserlerinden “Hedda Gabler”, Serap Doğan’ın uyarlaması ve rejisiyle Mannheim’da seyirciyle buluşacak.

Tiyatro Fraksiyon tarafından sahnelenecek oyunda güç, narsizm, manipülasyon, toplumsal baskı ve insan ilişkilerindeki kontrol arayışı ele alınıyor. İbsen’in 1890’da kaleme aldığı eser, Doğan’ın uyarlamasıyla 1950’lerin atmosferine taşınıyor.

Tiyatro dünyasında “Kadın Hamlet” olarak da anılan Hedda karakteri üzerinden bireyin arzuları, toplumsal beklentiler ve sınıfsal ilişkiler arasındaki çatışma sahneye taşınıyor. Oyunda, insan ilişkilerinin giderek bir güç mücadelesine dönüşmesi ve bireyin ait olduğu dünyayla yaşadığı çelişkiler öne çıkıyor.

Zamansız çatışmalar

Uyarlamanın 1950’lere taşınmasının bilinçli bir tercih olduğunu belirten Serap Doğan, dönemin sade estetiğinin oyunun zamansız çatışmalarını daha görünür kılacağını ifade ediyor. Doğan, uyarlamaya ilişkin değerlendirmesinde şunları söylüyor:

“Dönemin estetiğinin sadeliği, oyunun zamansız çatışmalarını daha yalın bir dünyada görünür kılmak için bir tercih. Değişen dönemler, değişen eşyalar ve değişen hayatlar arasında değişmeyen bir şeyi sorguluyor: İnsanın güç arayışını ve başkasının hayatını kontrol etme arzusu.”

Sınırlar bulanıklaşıyor

Hedda’nın bir kadın olarak arzuları ve seçimleri üzerindeki toplumsal baskıyla ailesinin, sınıfının ve ait olduğu çevrenin kuralları arasında sıkıştığını dile getiren Doğan, oyunda görünür olanla görünmeyen, sevgiyle çıkar, özgürlükle kontrol arasındaki sınırların giderek bulanıklaştığını belirtiyor. Doğan, oyunun merkezindeki güç ilişkilerine ilişkin ise şu değerlendirmeyi yapıyor: “Sınıfsal ayrıcalıkların, hırsların, yükselme arzusunun ve toplumsal beklentilerin iç içe geçtiği bu dünyada insan ilişkileri giderek bir güç mücadelesine dönüşür. Herkes kendi varlığını ve yerini korumaya çalışırken, birinin günah keçisine dönüşmesi, diğerlerinin kendi payını görünmez kılmasına yarar.”

Günümüze ayna tutuyor

Zamanın, eşyaların ve yaşam biçimlerinin değişmesine rağmen güç ilişkileri ve toplumsal dinamiklerin varlığını koruduğunu kaydeden Doğan, “Hedda Gabler”in yazıldığı dönemin ötesine geçerek günümüz insan ilişkilerine de ayna tutuyor.

Oyunda Ayla Bulut Kastrati, Doğan Akdaş, Kenan Sarı, Nupelda Evrim Vesek, Özkan Mutlu ve Serap Doğan rol alıyor.

“Hedda Gabler”, 26 Eylül Cumartesi günü saat 19.00’da Ida Scipio Heim’da sahnelenecek.