Her klam asimilasyona cevaptır

ZEYNEP DURGUT

JİNNEWS / HAKKARİ

Kürt halkı geçmişten bugüne mutluluğu ve aşkı, maruz bırakıldığı zulmü ve katliamları klamlarıyla anlatmaya devam ediyor. Asimilasyonun en fazla Kürt diline yönelik olmasına karşı Hakkari’deki dengbej kadınlar, bu kültürü söyledikleri klamlarla yaşatıyor. Kürtlere yönelik bir ”kültürel soykırım” söz konusu olduğunu belirten kadınlar, buna karşı dengbejliğin sürdürülmesi gerektiğini söylüyor.

Köylerimiz boşaltıldıktan sonra...

Çocukluğundan bu yana dengbejlik yaptığını dile getiren Mume Turan, her Kürt kadının aynı zamanda bir dengbej olduğunu söylüyor. Mume Turan, ”Eskiden köylerimiz vardı, ama köylerimiz boşaltıldıktan sonra kültürel asimilasyon çabasına girdiler. Teknolojiyi geliştirerek yaşam kültürümüze bir müdahale oldu. Eskiden kadınlar klam söyler, düğünler öyle yapılırdı.  Hiçbir günümüz klamsız geçmezdi. Yaylalarda, ovalarda hep klam söylerdik” diye konuştu.

Unutturmayacaklar

Köylerin boşaltılmasıyla beraber dengbêj kültürünün unutulmaya başlandığını kaydeden Turan, ”Amaçlarına ulaşamadılar. Ben hala dengbêjlik yaparak asimilasyona karşı duruyorum. Söylediğimiz her klam asimilasyona karşı bir kalkandır. Bizler dengbêjliği yaşatarak kültürel değerlerimizi koruyoruz. Bizlere dengbêjliği unutturamayacaklar. Kürt kadını var oldukça dengbejlik kültürü devam edecek. Unutmamak gerekir ki söylediğimiz her şarkı unutturamadıkları her klam, kültürel kırıma bir cevaptır” dedi.

Sesimizi kısmak için her şeyi yaptılar 

Dengbêjliğin kendisine huzur verdiğini söyleyen Werde Dayan ise, ”Biz köydeyken annemler sürekli bizi düğünlere ve evlere götürür, söyledikleri klamları bizim öğrenmemizi isterlerdi. Öğrendikten sonra klamsız geçen her gün bana işkence gibi geliyordu. Köylerimizin boşaltıldığı dönemde sesimizi kısmak için her şeyi yapıyorlardı. Ama kısık bir sesle de olsa biz klam söylemekten hiçbir zaman vazgeçmedik ve dengbêjliği bugüne kadar getirdik” ifadelerine yer verdi.

5 kadın dengbêj 

Kürt kadınların birçok katliama ve zulme şahitlik ettiğini dile getiren Werde Dayan, tüm bunların klamlarla unutulmasını engellediklerini dile getirdi.

”Biz 5 kadın dengbêj haftada bir gün bir araya gelir ve klam söyleriz. Biz yaşamın neresinde olursak olalım kültürümüzü unutmamamız gerekiyor. Bizler unutursak asimilasyonun ortakları oluruz. Kürt kültürü dengbêjlikle başladı. Bizim bu kültürü yaşatmamız gerekiyor.”

Annelerimizin nasihatı 

Neriman Keskin ise dengbêjliğin önemini vurgulayarak,  ”Annelerimiz bize sürekli olarak onlardan sonra da dengbêjliği sürdürmemizi nasihat ederdi. Dengbêj olmak toplumun acılarına ortak olmaktır. Söylediğimiz her klam insanın yüreğinin en derininden kopuyor. Biz yaşamın neresinde olursak olalım bu kültürü unutmamalıyız” dedi.