Suriye’deki kanlı iç savaş uluslararası toplumun gündeminde düşmüyor. 20 aydır devam eden iktidar savaşında 30 bin kişi yaşamını yitirdi. Bu savaşın bitmesi için planlar hazırlanıyor. En son İran ile Rusya yeni bir plan hazırlığı içinde olduklarını duyurdu. Ancak basına yansıyan bilgilere göre plan savaşan tarafları ve bunların üzerinde etkili olan ülkeleri kapsamıyor.
İran yönetimi, Birleşmiş Milletler’in (BM) Suriye Özel Temsilcisi’ne Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad liderliğinde geçiş dönemi teklif etti. Güdümlü muhaliflerin hemen reddetmesi neredeyse kesin olan plana göre, önce şiddet ve çatışmalar duracak. Bunun için silahlı muhaliflere verilen desteğin son bulması isteniyor. Böylece muhaliflerle Esad rejimi arasında diyalog zemini oluşturulacak. Yapılacak görüşmelerden sonra da Esad liderliğinde ülke seçime gidecek.
Moskova’nın planı daha akılcı
İran yönetiminin hazırladığı plan, güdümlü muhalifler tarafından reddedileceği kesin. Zira muhaliflerin siyasetini başta Türkiye olmak üzere dış ülkeler belirliyor. Bu ülkeler de Esad’ın hiçbir koşul olmadan gitmesinden yana. Son olarak Türkiye, Esad’ın gitmesini ve Esad’ın yardımcısı Faruk Şara’nın yönetiminde bir geçiş dönemini önermişti.
Suriye’ye olası bir askeri müdahaleye karşı çıkan Rusya ise bir plan hazırlığında olduğunu duyurdu. Moskova’dan yapılan açıklamaya göre, sözkonusu plan bir daha gerçeğe yakın olacak. Zira Moskova yönetimi, planı kanlı iktidar savaşının tarafları ile dış ülkelerle görüşmeler sonrasından açıklayacaklarını duyurdu.
Bu arada Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ise savaşan tarafları gözardı ederek, Suriye’deki krizin çözümü için üçlü mekanizma önerdi. Erdoğan, Türkiye, İran ve Mısır’ın biraraya gelerek Suriye’deki soruna bir çözüm bulunmasını istedi. Sözkonusu öneriyi daha önce Mısır dile getirmişti. Mısır’ın görüşmelere Suudi Arabistan’ın da katılmasını istemişti. Ancak Riyad yönetimi, İran’la aynı masaya oturmak istemediklerini belirterek Mısır’ın bu önerisini reddetmişti.
Geçtiğimiz günlerde BM’nin Suriye temsilcisi Lakhdar Bharimi, Suriye’ye ‘barış gücü’nün konuşlandırılmasını önereceğini açıklamıştı.
Suriye yönetimi ise hazırlanan planlara soğuk bakmıyor. Hatta Suriye haber ajansı SANA’nın geçtiği bir habere göre Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Cihad Makdissi, hazırlanan planların başarılı olması için bütün tarafların kararlılık içinde olması ve planının Suriye’deki silahlı gruplar üzerinde etkisi olan dış ülkeleri de kapsaması gerektiğini söyledi.
Bharimi’den önce BM’nin Suriye Özel Temsilcisi Kofi Annan’ın hazırladığı plan, Suriye’deki krizin çözümü için tek seçenek olarak gösterilmeye çalışılmıştı. Ancak ateşkesi sağlamayı amaçlayan Annan planında silahlı muhaliflere destek veren ülkelere ilişkin hiçbir ibare yer almıyordu. Silahlı muhaliflere destek veren ülkelerin başından gelen Türkiye olmak üzere Katar ve Suudi Arabistan Annan planına karşı durmuştu. Daha sonra da silahlı muhaliflerin saldırılarında artış olmuştu.
Ateşkes umudu
Bu arada Esad rejimi ve silahlı gruplar üzerindeki ülkelerde temaslarda bulunan BM’nin Suriye Özel Temsilcisi Brahimi, kurban bayramında ateşkes ilan edilmesi için Şam yönetimi nezdinde resmi girişimlerde bulunacağını açıkladı. Bharimi geçtimiz günlerde kurban bayramında çatışmaların durması için ateşkes ilan edilmesi gerektiğini söylemişti. Brahimi’nin bu açıklamasına Özgür Suriye Ordusu olumlu cevap vermemişti. Bugün Şam’da Esad rejimi yetkilileriyle görüşecek olan Brahimi, taraflardan ateşkes ilan edilmesini resmen açıklayacak.
Suriye’den yapılan açıklamada Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Cihad Makdisi, ateşkes önerisini değerlendirmeye hazır olduklarını ifade etti.
Türkiye’nin etkisinde olan Suriye Ulusal Konsey de ateşkese şartlı yanıt verdi. Konsey lideri Abdülbasid Seyda, hava operasyonları durması halinde ateşkes ilan edebileceklerini duyurdu.
ŞAM