Heskîf ke girêdayê Batman o û çormeyê çemê Dîcle de roniyayo, tarixê ci heta 12.000 serrî veriya mîladî şino. Heskîf ke yeno maneya ‘Sûka Şikeftan’ serra 1981î de zey qada pawitena xozayî amê îlankerdin.
Cayê tarixî vîrê civakî yê
‘Sûka Şikeftan’ Heskîf ra piya, bi desan dewî, rîwalê Bendawê Ilisû bin aw de manenê. Meclîsî ra zî qanûna ke bingeyê ‘barkerdişê Heskîf’î hadre kena vejiya. Pawitoxê cuwyayişî, qerarî rê nêrazîbiyen damusnay û waştî ke, hurendiya ‘barkerdişî’ de gune Heskîf bîro pawiten.
Serokê Şûbeyê Odeyê Endezyaranê Înşeat yê Stenbol Cemal Gokçe vist vîrî ke, cayê tarixî herzewbîn vîrê civakan zî ca anê û vist vîrî ke nê cayî çimê civakî yê. Gokçe da zonayen ke gune cayê winayin bîrê pawiten û aşkere kerd ke, qerarê barkerdişê Heskîf serva civakan û xoza rê nêheqiya. Gokçe ard ziwan ke, hetê teknikî Heskîf bîro barkerdiş zî, la hetê exlaqî û etîk nêşkenê barbikerê û waşt ke na şaşî ra peyser gam bîro eştiş.
Ganî vindero
Pawitoxê cuwyayişî Balaban Gîrît’î zî vist vîrî ke, barkerdişê Heskîf’î, him serva xoza him kî serva şaro ke herem de cuwyeno raşt niyo. Gîrît’î persê ‘cayo ke Heskîf’î bipawê çira barkenê? Çima destûr danê ke Heskîf bin aw de bimano? kerdî û va, eke Heskîf jew cayê bîn yê dinya de biyaybi do ameyaybi pawiten.
Seroka Komeleya Xoza Dîcle Tûgba Kiliç zî vist vîrî ke, barkerdişê Heskîf gune bibo wezîfeyê sifteyin ê kesê ke tekoşînê xoza danê. Kiliç da zonayene ke, dewijê ke çormeyê Heskîf de cuwyenê bi goçkerdişê zorî ra rî bi rî yê û vist vîrî ke zey Komel ê dê serva barnêkerdişê Heskîf’î tekoşînê xo biramnê. Kiliç veng da sermiyanan û va: ‘Heskîf’î biseveknê, projeyê Bendawê Ilisû vindernê.
Qiseykerdoxê Lijneya Seveknayisê Mûnzûr’î Hasan Şen’î vist vîrî ke, Sûr û xeylê cayanê bînî yê Kurdistan de rijnayişê ekolojîk cuwuyayeno. Şen’î vist vîrî ke barkerdişê Heskîf, barkerdişê erjiyayenanê Anatolya yo û qiseyê xo wina ramit: “Heskîf ra piya, servca pêrokîn cayanê ke bin taloke de yê, gune şarê Tirkiye pêro piya tekoşîn bikerê. Ma destûr nêdanê ke Heskîf zî çinî bikerê. Na îxtidar vayê her çî zana, la erjiyayenê ci nêzana. Wazena her çî biroşo, şarî bê tarix, bê xoza, bê vîr virado. Tenya derdê ci pere yo. Gune ma vera projeyanê sermaye û îxtidar tekoşînê piyayî bidê.
Muhîmiya Heskîf
Heskîf de 550 bicabiyînê arkeolojîk esthe. 10 krîteranê UNESCO ra 9ê ci Heskîf de estê û zey mîrasê kiltûrî yo. Bi hezaran seriyo, qe jew şaristan, êriş û kerdenan Heskîf çinî nêkerd. La eke verniya ci nîro giroten, bi Bendawê Ilisû Heskîf do bin aw de bimano. 550 bicabiyînê arkeolojîk ra piya, çeşîdê xeylê heywan û nebatan do çinî bibo. Yeno pawiten ke Heskîf 16ê Adar de, aktivîteyanê Venedîk de bikewo dereceyê 7’an. La Tirkiye heta nika serva ke Heskîf bikewo Lîsteyê Mîrasê Dinya yê ÛNESCO serpirodayiş nêkerdo.
DÎHA/STENBOL