Uluslararası Atom Enerji Ajansı, İran’ın uranyum zenginleştirme çalışmalarını başlatmak için yeni girişimlerin peşinde olduğunu açıkladı.
Merkezi Avusturya’nın başkenti Viyana’da bulunan Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Atom Enerji Ajansı (IAEA), İran’ın 2015’te imzalanan Nükleer Anlaşmayı ihlal edecek biçimde uranyum zenginleştirmek için geliştirilmiş santrifüj faaliyetlerine başlamak için adımlar attığını duyurdu. IAEA’nın raporunda, Natans nükleer enerji tesislerine Eylül ayı başında yerleştirilen santrifüjlerin, uranyum zenginleştirmek için faaliyete başladığı veya kullanım için hazırlandığı belirtildi. Rapora göre tesislerde 20 adet IR-4 ve iki kademeli 30 adet IR-6 model santrifüj tespit edildi.
Ajans yetkilileri tesislere girebiliyor
Fransız haber ajansı AFP’ye konuşan üst düzey bir diplomat, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırmak istemesine rağmen çok az sayıda santrifüjün devreye sokulduğunu belirtti. Adının gizli tutulmasını isteyen diplomat, söz konusu makinelerin üretim için sürekli çalıştırılmadığını kaydetti. Ayrıca IAEA ile yapılan işbirliğinde herhangi bir değişiklik olmadığını belirterek, denetimler için tesislere girilebildiğini de sözlerine ekledi.
Nükleer silah üretiminde de kullanılıyor
Düşük oranda zenginleştirilmiş uranyum nükleer enerji santrallerinde kullanılıyor. Çok daha hızlı bir şekilde uranyumun zenginleştirmeye olanak sağlayan geliştirilmiş model santrifüjlerin kullanımı ise nükleer silah üretimine de olanak sağlıyor.
İran’ın nükleer silah üretmesini engellemek amacıyla 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşma, İran’ın sadece IR-1 tipi santrifüjleri kullanmasına izin veriyordu. İran’ın nükleer enerji kurumundan Eylül ayı başında yapılan açıklamada, İran’ın daha geliştirilmiş santrifüjler ile uranyum zenginleştirmek istediği duyurulmuştu.
ABD, 2018’in Mayıs ayında tek taraflı olarak İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi (ABD, Rusya, Fransa, İngiltere, Çin) ve bu ülkelere ek olarak Almanya’nın (P5+1 ülkeleri) Viyana’da İran ile 2015’te imzalanan Nükleer Anlaşma’dan çekildiğini duyurdu. ABD’nin bu hamlesinin ardından, İran’a dönük farklı tarihlerde ekonomik ambargolar devreye konuldu. İran, şu anda üretmiş olduğu petrolü büyük oranda satamıyor. İran, kendisine dönük ekonomik ambargonun ülkeyi büyük oranda etkilediğini zaman zaman itiraf da ediyor.
İranlı yetkililer, ABD ile sorunları diplomatik yollarda çözmek için yapılacak olan olası görüşmeler için söz konusu ekonomik yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor.
İran, nükleer alandaki çalışmalarıyla Ortadoğu’daki hakimiyet alanını daha da geliştirmek, nüfuzunu daha da pekiştirmek istiyor. ABD ise İran’ın Ortadoğu’daki etkisini sınırlamak için nükleer çalışmalarını daha ön plana çıkarıp bu ülkeye dönük izalasyon politikası en etkili bir şekilde uygulamaya çalışıyor. ABD, diplomasi ve ekonomik alanda İran’a karşı ‘maksimum baskı’ siyasetini devreye koymuş durumda.
Suudi Arabistan’a saldırı
ABD-İran çelişkisi, Ortadoğu’da devletleri, bölgesel güçleri yakından ilgilendirirken ortaya çıkan sorunlar da tüm dünyayı etkileyecek cinsten. Son olarak 14 Eylül’de Suudi Arabistan’da Aramco şirketinin işlettiği iki petrol bölgesine yapılan drone ve füze saldırısında küresel ham petrol üretimi yüzde 6 azalmış, petrol fiyatları da yükselmişti.
Saldırıyı her ne kadar Yemen’de İran yanlısı Husi milisleri üstlenmişse de ABD, Suudi Arabistan, Fransa, İngiltere ve Almanya saldırıdan İran’ı sorumlu tutmuştu. Özellikle Almanya, Fransa ve İngiltere’nin İran’ı suçlayan açıklaması, İran’ı oldukça zorluyor. Zira, bu 3 ülke ABD’nin yaptırımları konusunda İran’ın yanında durmaya çalışan ülkelerdi. Ancak, bu ülkelerin son açıklamaları daha çok İran karşısında ABD’nin elini güçlendiren bir gelişmeydi. ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo saldırı ile ilgili kanıtları Perşembe günü BM Genel Kurulu’nda diğer ülkelerle paylaştıklarını açıkladı. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı İbrahim El Assaf da Perşembe günü BM Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada saldırıdan İran’ı sorumlu tutmuştu. ABD Savunma Bakanlığı Pentagon, Suudi Arabistan’ın savunmasını güçlendirmek için ülkeye 200 asker ve Patriot füzesi göndereceğini açıklamıştı.
HABER MERKEZİ
Erdoğan:İran’dan petrol ve doğalgaz alımı sürecek
AKP’li Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD’nin yaptırım kararlarına rağmen İran’dan petrol ve gaz almaya devam edeceklerini söyledi. Erdoğan, New York’ta gerçekleştirilen BM Genel Kurulu sonra basına açıklamada bulundu. ABD’nin İran’a yaptırımlarının gündemde olduğu bir dönemde Erdoğan, İran ile ticarete devam edeceklerini söyledi.
Erdoğan, “Şu anda gerek petrol gerekse doğalgaz noktasında İran ile olan ilişkimizi sıfırlamamız mümkün değil. Biz oradan yine doğalgazımızı alacağız. Ama petrolde bir sıkıntımız var. Petrolü daha ziyade özel sektör alıyordu. Ne yazık ki petrolü şu anda almıyor çünkü ABD’nin tehditlerinden çekiniyor. Ama biz bu konuda özellikle diğer birçok konuda İran’la ilişkimizi devam ettireceğiz. Şu anda ticaret hacmimiz 7,5 milyar dolar civarına düşmüş vaziyette. Biz 30 milyar dolar gibi bir hedef belirlemiştik. Bu şekilde devam etmekte kararlıyız” ifadelerini kullandı.