İç savaşın dördüncü yılına girdiği Suriye'de parlamento devlet başkanlığı seçiminde Esad'ın rakiplerinin olmasının önünü açan bir yasayı kabul etti. Seçime birden fazla adayın katılımına imkan tanıyan yasa Perşembe günü parlamentoda kabul edildi. Daha önce ülkede düzenlenen seçimlere Beşar Esad ve onun öncesinde de babası Hafız Esad tek aday olarak katılıyordu.
Muhalifler tepkili
Seçimlere birden fazla aday katılmasına onay çıksa da Batı güdümlü muhalifler tepkili. Yasa değişikliğinin göstermelik olduğu ve muhalif adayların seçime katılması halinde bunun Esad'ın devlet başkanlığının meşruluğunu tanınacağı anlamına geleceğine dikkat çekiliyor.
Brahimi de endişeli
Muhalifler ile Esad arasında Cenevre 2 görüşmeleri sırasında arabulucu olan BM ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi Lakhdar Brahimi de başkanlık seçimlerinin barış görüşmelerini baltalayacağını söyledi. New York'ta BM Güvenlik Konseyi’nin toplantısından sonra basın mensuplarına açıklama yapan Brahimi, "Öyle sanıyorum ki seçimler yapılırsa muhalefet asla hükümetle barış müzakerelerine bir daha yanaşmayacaktır" dedi.
3. tur yapılacak mı?
Lakhdar Brahimi, Şubat ayında 2. tur görüşmelerden sonra duran müzakerelerin devam etmesi için BM Güvenlik Konseyi’nden yardım istediğini belirterek, 3. tur görüşmelerin önceki görüşmelerden en azından daha verimli geçeceğini savundu.
Seçim tarihi belli değil
Brahimi, rejimin şimdiye kadar seçim takvimini netleştirmediğini de belirtti. Normal şartlarda başkanlık seçiminin önümüzdeki Mayıs ya da Haziran ayında yapılması gerekiyor.
Esad aday görünüyor
Seçimde 7 yıldır iktidarda olan Beşar Esad'ın yeniden aday olması bekleniyor. Görev süresi 17 Temmuz'da sona erecek olan Beşar Esad, istifa çağrılarını ret edip, seçimde yeniden aday olacağının sinyallerini daha önceki açıklamalarında vermişti.
ABD karşı, Rusya destekliyor
Ancak BM Güvenlik Konseyi'nin toplantısına katılan diplomatlar, Brahimi’nin Beşar Esad’ın yeniden aday olmasının Suriye halkının sorunlarını, acılarını sona erdireceğinden şüphe duyduğunu belirtti. BM Güvenlik Konseyi’nin Suriye'deki gelişmeleri incelediğini belirten Brahimi de Konsey’in 15 üyesinin dikkatini bu duruma çekerek, "Bu konuda bir şeyler yapmanın kendilerine bağlı olduğunu" söyledi. BM Güvenlik Konseyi üyesi ABD ile müttefikleri Esad'ın gitmesini isterken, Rusya ise buna Suriyelilerin karar vermesi gerektiği görüşünde.
'Suriye halkı karar verir'
Suriye’nin BM Daimi Temsilcisi Beşar Caferi de seçim meselenin Suriye’nin egemenliği ile ilgili olduğunu, Suriye halkının dışında hiçbir gücün buna karar veremeyeceğini belirtti.
SMDK: Cenevre'ye dönmeyiz
Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu (SMDK) lideri Ahmed Cerba ise BM Güvenlik Konseyi’ne gönderdiği mesajda Esad'ın yeniden aday olması halinde Cenevre’de rejimle yürütülen görüşmelerin ana hedefini kaybedeceği uyarısında bulundu. Cerba, Esad'ın başkanlık seçimlerine aday olma planının devam etmesinin rejimin Cenevre 1 Sözleşmesi'ne göre geçiş yönetimini kabul etmediğini ve bu konuda ciddiyetsiz olduğu anlamına geldiğini belirtti. Cerba, Cenevre’ye dönmenin vakit kaybı olduğunu ve rejimin sivilleri öldürmesine ve yüzlerce masumun tutuklamasına meşruiyet sağlayacağını söyledi.
Cenevre 2'den medet ummak
Kürtler dahil Suriye'nin gerçek sahipleri ile muhaliflerinin dışarda tutulduğu Cenevre 2 Konferansı'nın amacı SMDK ile rejimin temsilcileri arasında bir anlaşma sağlamaktı. BM Özel Temsilcisi Brahimi arabulucuğunda günlerce müzakere yürüten daha doğrusu yürütemeyen SMDK ile rejimin temsilcileri görüşmelerden hiç bir sonuç alamadan 10 Şubat'ta Cenevre'den ayrılmıştı.
Muhalifler Esad'ı istemiyor
Görüşmelerin tıkanmasında tarafların farklı yol haritaları rol oynamıştı. Esad rejimi 'terör mücadele’ meselesinin öncelikli konuşulmasında ısrar ederken SMDK’nin gündemi ise geçiş hükümetinin kurulması olmuştu. SMDK geçiş hükümetinde Beşar Esad ve kendisine sadık siyasetçilerin yer almaması gerektiğini savunurken, Şam rejimi ise buna karşı çıkıyor ve Esad’ın görevini bırakmayacağını söylüyor.
Üçüncü tur çok zor
ABD ile Rusya'nın girişimiyle iki tur halinde yapılan görüşmelere devam edilmesi için Brahimi taraflarla görüşmeleri sürdürmüş ancak şimdiye kadar bu konuda herhangi yeni bir takvim açıklanmamıştı. Taraflardan gelen son açıklamalar da bu koşullarda üçüncü turun yapılabilmesinin çok mümkün olmadığını ortaya koyuyor.
4 yıl önce bugün başlamıştı
Suriye’de ayaklanmalar 2011’in Mart ayında başlamış ve bir süre sonra iç savaşa dönüşmüştü. Bugün dördüncü yılına giren iç savaş, on binlerce insanın ölümüne, milyonlarcasının ise ülkeyi terk etmesine sebep oldu.
140 bini aşkın can aldı
En son İngiltere merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlemevi, Suriye’de ölenlerin sayısının 146 bini geçtiğini, bunların üçte birinden fazlasının siviller olduğunu açıkladı. Muhalefete yakınlığıyla bilinen Gözlemevi, raporunda rejime karşı savaşan silahlı muhalefetten ise toplam 36 bin kişinin öldüğünü açıkladı. Gözlemevi’ne göre, Esad rejiminin yanında yer alan 56 bin kişi de iç savaşta hayatını kaybetti. Bunların içinde rejimin yanında savaşan Lübnan merkezli Şii Hizbullah’tan 332 kişinin yanı sıra farklı ülkelerden gelen 459 Şii de bulunuyor. Raporda, savaşın bilançosunun daha ağır olduğu ve ölü sayısının 200 bini geçmiş olabileceği de savunuldu.
BM saymayı bırakmıştı
BM en son Temmuz ayında açıkladığı raporda Suriye’de ölü sayısının 100 bini geçtiğini duyurmuştu. Ancak BM, Suriye’deki olumsuz koşulların sayının doğru aktarılmasını imkansız hale getirmesinden dolayı sayıyı güncellemeyi bıraktığını açıklamıştı.
HABER MERKEZİ
Muallim hastaneye kaldırıldı
Suriye Dışişleri Bakanı Velid Muallim, "kan basıncının yükselmesi, nefes darlığı ve bitkinlik" teşhisi ile Lübnan’daki Beyrut Amerikan Üniversitesi Hastanesi'ne kaldırıldı. Hastanede Muallim’i, Lübnan Maliye Bakanı Hasan Halil, Suriye’nin Lübnan Büyükelçisi Ali Abdülkerim ve birçok Suriyeli yetkili de ziyaret etti. Ancak Muallim’in son durumu ile ilgili Beyrut ve Şam'dan henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Bölgedeki gazeteciler Velid Muallim'in Perşembe akşamı yerel saatle saat dokuz sularında geniş güvenlik önlemleri altında hastaneye giriş yaptığını, Muallim'in ağır stres ve bitkinlik belirtileri gösterdiğini söyledi.
8 yıldır bakanlık yapıyor
Kahire Üniversitesi Ekonomi Bölümü’nden mezun olduktan sonra 1964’te Suriye Dışişleri Bakanlığı’na giren 73 yaşındaki Velid Muallim, bakanlıkta kademe kademe yükselerek 2006’da Suriye Dışişleri Bakanı oldu. Cenevre 2 görüşmeleri sırasında Suriye rejimini temsil eden Muallim, ABD Dışişleri Bakanı John Kerry'e tepki göstermiş, Türk Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu'nu da sert sözlerle ülkesindeki savaşın sorumlusunun AKP Hükümeti olduğu suçlamasında bulunmuştu.
BEYRUT