İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif’in Pazartesi günü istifasını açıklaması ülkede yoğun siyasi tartışmalara yol açtı. İran ile Batılı ülkeler arasında 2015’de Viyana’da imzalanan nükleer anlaşma müzakerelerinin görünen yüzü 59 yaşındaki Cevad Zarif,  Pazartesi günü istifasını açıkladı. Dün son anda gelen bir habere göre ise İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, Zarif’in istifasını kabul etmedi.  Zarif, yaptığı açıklamada eksikliklerine rağmen bu görevi sürdüremeyecek olmasından ötürü özür diledi ancak ilk anda istifa nedenini açıklamadı.  Zarif dün ise Arya haber sitesine yaptığı açıklamada,  “İstifam, dış ilişkilerde Dışişleri Bakanlığı’nın itibarını korumak içindir. Bunu ulusal güvenlik unsurlarından biri olarak kabul ediyorum” ifadelerini kullandı.

Ruhani kabul etmedi

Öte yandan İran Sözcüsü Bahram Ghasemi, Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'nin,  Zarif'in istifasını kabul etmediğini duyurdu. Ghasemi, Telegram'dan yaptığı açıklamada "Bugün başkanlık yönetimi tarafından ilan edildiği gibi, bu istifa henüz kabul edilmedi" dedi.

Esad’ın ziyaretiyle bağlantılı mı?

Entehab gazetesine göre Zarif’in istifası, Suriye Devlet Başkanı Başar El Esad’ın Pazartesi günü Tahran’a yaptığı sürpriz ziyaretle bağlantılı. Esad, ziyaretinde dini lider Ali Hamaney ve Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ile görüştü. Görüşmede Zarif’e yer verilmemesi ve fotoğraflarda bulunmaması dikkat çekti. Entehab, Dışişleri Bakanlığı’nın kendilerine şu mesajı gönderdiğini yazdı: “Bugünkü görüşmeye ilişkin fotoğraflardan sonra, Cevad Zarif’in dünyada Dışişleri Bakanı olarak hiçbir güvenirliği kalmadı.”

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, Esad’ın ziyareti ardından dün İran Merkez Bankası’nın 58.Genel Kurul toplantısına katılarak önemli değerlendirmelerde bulundu. Ruhani, Suriye’nin tartışmalı Devlet Başkanı Beşar Esad’ın Tahran ziyareti ve kendisi ile yaptığı görüşmeye ilişkin açıklamalarda bulunan Ruhani, Esad’ın Tahran ziyaretinin “diplomatik olmadığını” ve “İran’a teşekkür etmek için geldiğini” savundu.

Ruhani, İran’ın izlediği siyasetin uluslararası arenada başarılar kaydettiğini söyleyerek, “İran’ın bölgedeki başarısının bir kısmı Devrim Muhafızları Ordusu’nun üzerinde diğer kısmı ise Ekonomi ve Dışişleri Bakanlığı’nın üzerindedir” dedi.

Esad’ın Tahran ziyaretinden sonra beklenmedik bir şekilde istifa eden Dışişleri Bakanı Cevad Zarif’in istifasına da değinen Ruhani, Esad’ın İran Dışişleri Bakanlığı’na şükranlarını sunduğunu söyledi. Ruhani, Dışişleri Bakanlığı, Merkez Bankası ve Petrol Bakanlığı’nın ABD ile mücadele cephesinin ön safında durduğunu belirterek Zarif’ten önce de istifa eden bakanlara teşekkür ederek şunları ifade eti: “Zarif, Hemmati ve Zengene’ye (ABD ile mücadelede) yaptıkları direnişlerden dolayı teşekkür ediyorum. Dışişleri Bakanlığı, Merkez Bankası ve Petrol Bakanlığı İran halkı adına ABD’ye karşı mücadele ediyor. Tüm çabalar İran milleti için yapılıyor.”

Ambargoya karşı başarılıymış!

Ruhani ABD’nin, İran’a uyguladığı ambargoya karşı başarılı olduklarını da savunurken, “Bugün Konsey’e katettiğimiz başarılarımızı gösteren umut verici bir rapor sunuldu. Bunlar Amerika’nın petrol satışı ve bankacılık alanında getirdiği kısıtlamalara rağmen, elde ettiğimiz başarıları gösteriyor. Vatandaşların başarılarımız ve başarılarımız hakkında bilgiler öğrenmesi iyidir” diye konuştu.

Ruhani:  Bizi rahat bırakın

Ülke ekonomisi ve ABD ile mücadelede Hükümet ve Merkez Bankası’nın omuzunda ağır görevler bulunduğunu dile getiren Ruhani, sözlerine şöyle devam etti: “Hükümetin çevresinde duvar örülmemeli. Bazıları ülkenin çevresine duvar örmek isterse, hükümetin işlerini zorlaştıracaktır.  Herhangi bir fikir ve anlaşıya sahip veya partiye bağlı kişilerden hükümetin etrafında duvar örmemelerini rica ediyorum çünkü bu halkın yararına değil, hükümetin işini yapmasına izin verin.”

Hamaney anlaşmaya karşı değilmiş!

Ruhani, İran’ın bir süre önce kara para aklama ve terörizme kaynak aktarımı konusunda FATF ile yaptıkları anlaşmaya ilişkin gerçeklerin kamuoyu ile paylaşılmadığını aktararak, “Bir sorun olduğunda hükümetin yöneticiliği ortaya atılıyor. Hükümet mi sorunları yaratıyor? Neden yarına bırakıyorsunuz? Ülkede son kararı veren ya hükümet ve meclis ya da Devrim Lideri, İslam Devrimi Lideri bana FATF’le ilgli tasarıya karşı olmadıklarını söyledi. Hükümet tasarıyı sundu, meclis de onayladı. Öyleyse buna kim karşı çıkıyor?” diye sordu.

Siyaset krizde

Siyasi gözlemciler, İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin, Beşar Esad ile Tahran’da görüşmesi ve Dışişleri Bakanı Cevad Zarif’in istifa etmesinin ardından bu açıklamaları yapmasını, İran’da hükümet ve mühalefet ile Ruhani Lider arasındaki çelişkilerin üst düzeye ulaştığı yorumunda bulunuyor.

ABD’den açıklama

Amerikan yönetiminden Zarif’in istifası sonrasında ilk açıklama Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’dan geldi. Pompeo Twitter hesabından yaptığı açıklamada, şimdi Zarif’in makamını gerçekten bırakıp bırakmayacağının bekleneceğini belirtti. Pompeo, “Zarif ve Ruhani’nin her halükarda sadece yozlaşmış dini bir mafyanın kuklası olduğu” dedi. İran’da bütün kararların ruhani lider Ayetullah Ali Hamaney tarafından alındığını kaydeden Pompeo, “Bizim izlediğimiz siyaset aynı, İran normal bir ülke gibi davranmak ve vatandaşlarına saygı göstermek zorunda” dedi.

1960 Tahran doğumlu Cevad Zarif San Francisco’daki üniversite eğitiminin ardından Denver Üniversitesi’nde siyasi bilimler dalında doktor unvanı aldı. 2002-2007 yılları arasında İran’ın BM’deki büyükelçisi olarak görev yaptı. 2013 yılından beri ise Dışişleri Bakanlığı görevini yürütüyor. Zarif, Batılı ülkelerle 2015 yılında varılan Nükleer Anlaşma’nın hayata geçirilmesinde kilit rol üstlenmişti. Anlaşma İran’ın nükleer faaliyetlerinin kısıtlanması karşılığında ülkeye yönelik bazı yaptırımların kaldırılmasını öngörüyor.  ABD, 2018’in mayıs ayında anlaşmadan çekildiğini açıklamış ve  yaptırımları yeniden yürürlüğe koymuştu.

 

 ANF/HABER MERKEZİ