İran’da geçtiğimiz Cuma günü benzine yüzde 50 ila yüzde 200’e varan zammın ardından, yüzden fazla kent ve binden fazla noktada meydana gelen halk isyanı devam ederken, İran yönetimi her zamanki gibi topluma yine idam tehdidiyle yanıt verdi.
İnternetin devlet tarafından kesilmesinden sonra dünya ile iletişim kopan İran’da net olmamakla birlikte ölü sayısı da yüzlerle ifade ediliyor.
ABD’nin İran’a yönelik yaptırımlarının halkın günlük yaşamını olumsuz etkilemesi ve daha öncesinden de toplumun İran hükümetine yönelik biriken tepkisi, geçen cuma gelen zamdan sonra büyük bir öfkeyle sokaklarda isyana dönüştü. Ülkede 31 eyalet ve 1100’den fazla merkezde büyük eylemler ortaya çıktı. Halk, çok sayıda banka, polis karakolu ile aracı ve devlet dairesini ateşe verdi. İran rejimi ise bir gün sonra eylemcilerin seslerini dünyaya duyurmaması için interneti kesti. Rejimin internet bağlantısını koparmasına rağmen, bir çok medyada kolluk kuvvetlerinin saldırıları sonucu yaşanan ölümlere ilişkin bilançolar yer aldı.
Ölü sayısı 100 ila 250 arasında
Çarşamba günü Prag’da yayın yapan Radio Farda’ya göre göstericilere karşı gerçek mermi kullanılması sonucu Huzistan eyaletinde 58 kişi yaşamını yitirdi. Ölümlerin en fazla yaşandığı eyalet olan Huzistan, Irak ve Kuveyt’e sınır. Halk isyanının en yoğun olduğu kentlerden biri de Arap nüfusunun yoğun yaşadığı Huzistan’ın başkenti Ahvaz. Doğu Kürdistan ise (Rojhilat) 39 kişinin yaşamını yitirmesiyle ikinci sırada yer aldı.
Son bir haftada yaşanan çatışmalar ve İran kolluk güçlerinin saldırılarında Doğu Kürdistan’ın Kirmaşan bölgesinde 23, Sine’de 11, Urmiye’de 5 kişinin şehit düştüğü belirtiliyor. Ölümlerin yaşadığı diğer eyaletlerin Fars, İsfahan, Kerman, Tahran, Elburz ve Azerbaycan (Tebriz) olduğu bildirildi. Toplamda en az 128 kişinin hayatını kaybettiği belirtiliyor. Uluslararası Af Örgütü de en az 106 kişinin yaşamını yitirdiğini belirtmişti.
Halkın Mücahitleri’ne göre en az 251
İran’ın yurt dışındaki muhalif güçlerinden Halkın Mücahitleri Örgütü’nün sürgündeki kaynakları ise en az 251 kişinin hayatını kaybettiği, 3 bin 700 kişinin yaralandığı ve 7 bin kişinin gözaltına alındığını belirtti. Aynı kaynaklar, yaşamını yitiren eylemcilerden 85’inin isim listesini de yayınladı.
İran rejimi, eylemlere ‘düşman komplosu’ diyerek halkı kriminalize etse de, halka karşı ‘zaferini’ ilan etse de, gösteriler ve internet kesintileri devam ediyor. Bununla birlikte Fars haber ajansına göre İranlı yetkililer, bazı bölgelerde internete sınırlı erişim getirildiğini duyurdu. İran Milli Güvenlik Yüksek Konseyi, Hürmüzgan, Kirmaşan, Arak, Meşhed, Kum, Tebriz, Hemedan, Buşehr ve Tahran’ın bazı semtlerinde sadece ADSL ev internet hatlarının açık olduğunu belirtti. İnternet hatlarının sınırlı erişime sağlandığı belirtilen bu bölgelerde sosyal ağ olarak sadece WhatsApp ve Instagram kullanma zorunluluğu getirildi. Telefon hatlarının ise erişime kapalı olduğu öğrenildi.
Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin Sözcüsü Ali Rabii, İran’ın güvenliği konusundaki endişeler giderilene kadar kesintilerin süreceğini açıkladı.
Kitlesel idam tehdidi
İranlı yetkililerin sık sık tehditlerde bulunması, eylemlere karşı daha sert bir yönelim olacağına da işaret ediyor. İran Stratejik Araştırma Merkezi Başkanı ve Irak Cumhurbaşkanı Danışmanı Hüsameddin Aşna, sosyal medya hesabında yayınladığı bir mesajda, son bir haftada İran’da yaşananları, İran-Irak savaşından sonra Halkın Mücahitlerinin başlattığı ve İran’da birçok yeri ele geçirdikleri Furuği Cavidan operasyonuna benzetti. İran- Irak savaşının ardından Halkın Mücahitlerinin başlattığı Furugi Aşna operasyonuna karşılık İran rejimi tarafından Mersad hareketi başlatılmıştı.
Bu hareketin başlatılması ile İran’da Halkın mücahitleri ayaklanması tamamen bastırıldıktan sonra tam bir cadı avı başlatılmış ve yaygın idamlar gerçekleşmişti. Halkın Mücahitleri kaynaklarına göre 1988 yılında cezaevlerindeki 30 bin üye ve militan yargısız ve keyfi bir şekilde infaz edildi. Cumhurbaşkanı danışmanı, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamalarla yeni bir idam dalgasının başlayacağı işaretlerini vermesini, İran Dini Lideri Seyid Ali Hamaney’e bağlı Keyhan gazetesi Salı günkü manşetiyle doğruladı. Hamaney’e bağlı Keyhan gazetesi, “İran İslam Cumhuriyeti Mahkemeleri başkanlarının benzin isyanına öncülük eden kişilere idam cezası vererek infazlarını gerçekleştirmek için hazırlıklar yapıyor” şeklinde manşet attı.
HABER MERKEZİ