Milletvekilleri, Suriye, Ermenistan ve Kürtlerle sorunu olan Türkiye’de füze denemelerinin yapılmasını eleştirdi ve Ulusal Güvenlik Bakanlığı’ndan açıklama istedi.
Geçtiğimiz Haziran ayında İsviçre yapımı 33 Stinger füzesinin İsviçre Emmen’den Türkiye’ye gizli bir şekilde gönderilmesi ve füzelerin İstanbul Şile’de denenmesi İsviçre’de siyasetçiler ile Ulusal Güvenlik Bakanlığı’nı karşı karşıya getirdi. Milletvekillerinden oluşan Federal Meclis’teki Ulusal Güvenlik Komisyonu’ndan gizlenen anlaşmalar ve füze denemesi tepki çekti. İsviçre’nin haftalık Pazar gazetesi ‘Der Sonntag’ın haberine göre; füze denemeleri konusunda siyasetçiler devre dışında bırakıldı. Anlaşmalar askeri yetkililer tarafından yapıldı. Gazete, “Federal Parlamento’daki Ulusal Güvenlik Komisyonu üyelerinin konu hakkında bilgilendirilmemesi politik bir oyun olarak yorumlanıyor” dedi. ‘Der Sonntag’ gazetesi, denemeler sonrası Türkiye’yle füze satışına ilişkin hangi bir anlaşmanın yapılıp yapılmadığının ise bilinmediğini yazdı.
Parlamento askere soracak
Devre dışı bırakılan Ulusal Güvenlik Komisyonu’nun üyelerinden Sosyal Demokrat Parti (SP) Milletvekili Chantal Gallade’nin konu hakkında Federal Parlamento’da daha fazla duyarlılık ve araştırma istemesi de tartışmaları alevlendirdi. Parlamentonun yetkili organlarının da sevkiyat ve denemelerin neden gizli yapıldığına ilişkin askeri yetkililerden bilgi isteyeceği öğrenildi.
Neden gizlendi?
“Füzeler için hangi anlaşmalar yapıldı? Neden Türkiye’de denendi? Anlaşma ve sevkiyatlar neden Ulusal Güvenlik Komisyonu üyelerinden gizlendi? Füze denemelerindeki amaç ve hedefler nelerdir?” gibi bir dizi sorunun aydınlatılmasını beklediklerine dikkat çeken Yeşiller Partisi Milletvekili ve Ulusal Güvenlik Komisyonu üyesi Josef Lang ise denemelerin kendilerinden saklanmasını ise “skandal” olarak nitelendirdi.
Deneme endişe yarattı
Türkiye’nin Suriye ile bir savaşın eşiğinde olduğunu dikkat çeken Milletvekili Lang, şunları söyledi: “Uzun menzilli füzelerin Suriye için bir geçerliliği var mıdır? Bunu bilemiyoruz. Ermeni Soykırımı’nın ardından Ermenistan’la sorunlar yaşayan ve Kürt sorununa bağlı süren çatışmalarda halen ihlallerde bulunan Türkiye’ye gizliden füze göndermek ve bunları denemek haklı olarak endişeleri yoğunlaştırır. Denemelerden sonra Türkiye füzelere talip olmuşsa ve satış anlaşması yapılmışsa bu doğal olarak Suriye’de yaşayan hakları, Ermenileri ve insan hakları ihlalleri ile karşı karşıya kalan Kürtleri elbetteki tedirgin edecektir.”
Neden Türkiye seçildi?
Lang, başta Ulusal Güvenlik Komisyonu olmak üzere Federal Parlamento’nun tüm ilgili birimlerinin, Türkiye’yle yapılan anlaşmalar, füze denemelerin amacı, maliyeti ve sevkiyatı hakkında yasal olarak bilgilendirilmesi gerektiğini söyledi. Lang, denemeler için özellikle Türkiye’nin neden seçildiğinin de açık bir şekilde sorulmasını istedi.
Teklif İsviçre’den yapıldı
Tepkiler, İsviçreli askeri yetkilileri zor durumda bıraktı. İsviçre ordusu Basın Sözcüsü François Furer, denemeler için Türkiye dışında Amerika ve İspanya’ya da tekliflerde bulundukları ancak Türkiye’den olumlu yanıt aldıklarını söyledi ve ekledi: “Türkiye’nin teklifimizi kabul etmesi üzerine denemelerin nerede yapılacağına ilişkin araştırmalarda bulunduk. Karadeniz sahili Şile’nin uygunluğu karar altına alındı. Denemeler için de 1 milyon İsviçre Frankı harcandı.”
Ancak ordu sözcüsü, Türkiye’yle füze anlaşması yapılıp yapılmadığı konusuna açıklık getirmedi.
Bakanlık ‘Abartmayın’ dedi
Tepkilerin odağındaki Ulusal Güvenlik Bakanlığı’nın Başkan Yardımcısı İsviçre Halk Partisi Milletvekili Thomas Hurter ise konunun abartılmaması gerektiğini savundu. Hurter, “Bu bir denemedir ve en uygun deneme ücretini Türkiye vermiştir. Bu denemelerin daha sonra Suriye’ye, Kürtlere ve Ermenilere döneceğini söylemek doğru değildir” dedi.
Türk Dışişleri Bakanlığı: Denemek serbest
İsviçre’de yoğun tartışmalara neden olan gizli füze denemesini Türk Dışişleri Bakanlığı‘na da sorduk. Telefonla görüştüğümüz bakanlıktan bir yetkili, “Bu konu bakanlığımızın yetki alanında değildir. Konunun muhatabı Savunma Bakanlığı’dır. Askeri anlaşma sonucu füze denemesi yapılmış olabilir. Kaldı ki füzeleri denemek Türkiye’de serbesttir” dedi. İsviçre ile her hangi bir füze anlaşmasının olup olmadığına ilişkin sorumuza ise aynı yetkili, “Bunu size açıklayamayız. Muhatabımız basın değildir” yanıtını verdi.
ALİ ONGAN/BASEL