Kabakulak tükürük bezlerinin virüs enfeksyonu sonucu büyüdüğü bulaşıcı bir hastalıktır. Şişlik kulağın alt tarafında oluştuğu için kabakulak ismi verilmiştir. Bu hastalık genelde çocuklarda görülür. Fakat bu hastalığı geçirmemiş / aşı olmamış kişilerde yetişkinlik döneminde de yaşanabilir.
Hastalık virüsü öksürük, hapşırma, öpücük vb. durumlarda damlacıklarla birlikte havada uçuşur. Bu ortamda bulunan kişiler bu damlacıkları nefes alırken solunum yoluyla kaparlar. Böylece hastalık insandan insana bulaşmış olur.
Bu hastalığa bir kere yakalandıktan sonra vücut buna karşı bağışıklık kazanır ve tekrarlanması söz konusu değildir.
Hastalığın belirtileri virüsun vucüda girmesinden üç hafta sonra ortaya çıkmaktadır.
Çenenin arka alt tarafında şişlik oluşur. Bir kaç gün sonra diğer tarafta da şişkinlik görülür. Şişlik ağrıya yol açar. Bu ağrı ağız açıp kaparken, birşeyler çiğnerken şiddetlenir. Boğaz ağrısı da hissedilir. Hafif ateş, baş ağrısı, halsizlik ve yorgunluk da kabakulak hastalığının belirtilerindendir. Bulantı ve kusma da hastalığa eşlik edebilir. Şişkinlikten dolayı baş hafiften şişkinlik olan tarafa yatık durur.
Virüsun kana girmesiyle diğer organlara ulaşma tehlikesi de mevcut. Beyin zarına ulaşmasıyla şiddetli baş ağrısına yol açabilir. Yüzde 1-2 de ise menenjite yol açabilir. Yumurtalıkta iltihap oluşursa karın ağrısı çekilir. Pankreas iltihabı da kabakulak hastalığının sık görülen bir komplikasyonudur. Böbrekte ve kalp kaslarında da iltihap oluşabilir. Er bezi iltihaplanması ergenlik çağı sonrası kabakulak hastalığına yakalanan erkeklerde sık görülen bir komplikasyondur.
Tanı fiziki muayene sonucu ve hastanın doktora verdiği bilgiler doğrultusunda konulur. Genelde kan tahliline gerek yoktur. Ancak yapılırsa hastalığa karşı vucüdun oluşturduğu antikor (bağışıklık hücreleri) seviyesine bakılır.
Kabakulak hastalığını iyileştiren ilaç bulunmamaktadır. Hastalık durumunda belirtiler tedavi edilmektedir. Gerekirse ağrı kesici ilaçlar verilir. Komplikasyonlar ise gerekli tedaviye tabi tutulur.
İlk üç-altı ay anneden geçen doğal koruma söz konusudur. Kabakulak hastalığına karşı aşı bulunmaktadır. Aşının ilki kızamık ve kızılcık hastalıklarına karşı aşı kapsamında 11-14 ay arası, ikincisi ise 15-23 ay arası önerilmektedir.